Στις 8 Μαΐου 2022, θα πραγματοποιηθεί η 180η επέτειος από την τοποθέτηση του θεμέλιου λίθου του Καθεδρικού Ναού της “Παναγίας των Χαρίτων” στην Λάρνακα.
Αυτά τα 180 χρόνια όμως αντιπροσωπεύουν μια πολύ βαθύτερη, λαμπρή και ενεργή παρουσία της καθολικής κοινότητας στην πόλη της Λάρνακας. Η ιστορία της Εκκλησίας της «Παναγίας των Χαρίτων» είναι στενά συνδεδεμένη με την ιστορία των Λατίνων στην Λάρνακα πολύ του Ζήνωνα και κατέχει ιδική θέση στην καρδιά όλους τους κατοίκους, και μέρος του πολιτισμού της πόλης του Ζήνωνα. Η σημερινή εκκλησία της «Παναγία Των Χαρίτων» είναι η τρίτη εκκλησία των Φραγκισκανών της Λάρνακας κτισμένη στην ίδια περίπου τοποθεσία.
Η ιστορία αυτής της εκκλησίας αρχίζει πριν από σχεδόν 500 χρόνια- ταραγμένα χρόνια στην ιστορία αυτού του νησιού και των κατοίκων αυτής της πόλης. Με την άφιξη των πρώτων Φραγκισκανών μοναχών από την Ιερουσαλήμ, η Λάρνακα όχι μόνο εμπλουτίζεται πνευματικά, αλλά αποκτά και ένα νέο ποικιλόμορφο χαρακτήρα του πληθυσμού, με νέες παραδόσεις, δεσμούς που βασίζονται στο σεβασμό και την αλληλεγγύη.
Η αρχή της Λατινικής Εκκλησίας στην Λάρνακα πάει πίσω στα 1593 όταν ιδρύθηκε ένα Φραγκισκανό μοναστήρι αφιερωμένο στον Άγιο Λάζαρο. Οι Φραγκισκανικές εγκαταστάσεις στην Λάρνακα που ήταν μέρος του μοναστηριού του Αγίου Λάζαρου, και οι ιερείς έμεναν σε πολλά μικρά δωμάτια τα οποία κτίστηκαν με χρήματα που πρόσφεραν οι πιστοί.
Το πρώτο κτίσμα του ναού χρονολογείται από το 1596, «Santa Maria Regina Pacis», στην συνοικία Τερρα Σάντα, Λάρνακα, που ανήκει στους Φραγκισκανούς μοναχούς των Αγίων Τόπων, ιξού και το όνομα του μοναστικού συμπλέγματος ως Terra Santa. Αυτά ανεγέρθηκαν από τον πάτερ Callixte Martel. Η εκκλησία είναι τοποθετημένο στην κεντρική πλατεία της πόλης, που τον 18ο αιώνα ονομαζόταν Piazza del Mercato (Πλατεία Εμπορίου) και έναντι του αγγλικού προξενείου. Εκείνη την περίοδο η εκκλησία περιβαλλόταν από μικρά δωμάτια, όχι μόνο για τους ιερείς και μοναχούς, αλλά και για τους προσκυνητές στο δρόμο από ή προς τους Αγίους Τόπους.
Ο δέκατος έβδομος αιώνας ήταν μάρτυρας μιας σημαντικής ανάπτυξης, της αποκατάστασης των ρωμαιοκαθολικών κοσμικών κληρικών στο νησί. Στα 1724 με την άνθηση της καθολικής κοινότητας, ο παλαιός ναός θα κατεδαφιστεί και στη θέση του θα ανεγερθεί μια καινούργια, μεγαλύτερη εκκλησία.
Έδώ, πρέπει να σημειωθεί εδώ ότι δεν ήταν καθόλου τυχαίο που η πλειοψηφία των Λατίνων διέμενε στην Λάρνακα, γιατί τα προξενεία που ήταν εγκατεστημένα στο λιμάνι, πρόσφεραν εργασία και προστασία στους κοσμικούς και κληρικούς Λατίνους που κατοικούσαν στην Κύπρο.
Το μοναστήρι και την εκκλησία, χρηματοδοτούνταν από την ευκατάστατη καθολική κοινότητα και, ιδιαίτερα, από τους προξένους και τους μεγαλέμπορους, αλλά και από τις προσφορές των προσκυνητών, των περαστικών πλοίων, που το θεωρούσαν το τελευταίο προσκύνημα πριν από το ταξίδι για τους Αγίους Τόπους. Το μοναστήρι της καθολικής εκκλησιάς «Παναγία των Χαρίτων» ήταν γνωστό για το καλό φαρμακείο του, τον βοτανικό κήπο του και την πλούσια βιβλιοθήκη του, με τα περίφημα βιβλία.
Από το 18ο αιώνα και κυρίως το 19ο αιώνα, ο λατινικός πληθυσμός του νησιού αυξήθηκε με την άφιξη Ευρωπαίων γαιοκτημόνων, γιατρών, διπλωματών, εμπόρων και τραπεζιτών, οι οποίοι κατοικούσαν κυρίως στην συνοικία της Λάρνακας, Τερρα Σάντα, καθολικοί, ορθόδοξοι , ακόμα και μουσουλμάνους.
Στο 1842 η εκκλησία και η Μονή κατεδαφιστήκαν πάλε, και στην θέση τους κτιστήκαν νέα εκκλησία και μοναστηριακά οικήματα, η γνώστη μέχρι σήμερα “Η Πανάγια των Χαρίτων”, μια από τια μεγαλύτερες και μεγαλοπρεπέστερες στην Κύπρο, έργο του Φραγκισκανού αρχιτέκτονα Seraphim da Rocca- Scalegna. Στον περίβολο της εκκλησίας βρίσκεται η μαρμάρινη προτομή του αρχιτέκτονα της εκκλησίας, πατέρα Serafino da Roccascalegna (1892). Στις 1842, σε επίσημη τελετή, κατετετη ο θεμέλιος λίθος από τον Πρόξενου της Γαλλίας, παρισταμένων πολλών ρωμαιοκαθολικών Πρόξενων και πολιτών, από την Κύπρο και άλλες χώρες. Η όλη εργασία ολοκληρώθηκε μετα από 6 χρόνια, στης 8 Δεκεμβρίου 1848, στην παρουσία εκατοντάδων πιστών. Έγγραφο του γαλλικού προξενικού Αργείου αναφέρει πως « διάφοροι Κυβερνήσεις απέστειλαν διάφορα δώρα, συμβάλλεσαι εις τον στολίσματος εκκλησιάς ταύτης, της μεγαλιτερας όλων των εκκλησιών, όσαι υφίστανται έν Ανατολή».
Η εκκλησία «Παναγία των Χαρίτων» είναι ένα από τα καλύτερα της Κύπρου, με Αναγεννησιακά και Μπαρόκ χαρακτηριστικά. Η εκκλησία δεν διακρίνεται μόνο γι την αρχιτεκτονική της αλλά και για τα ζωγραφικά έργα ( του ΧVIII KAI XIX αιώνα) τα οποία διακοσμούν το εσωτερικό της και που σχηματίζουν ένα σύνολο μεγάλου ενδιαφέροντος ιστορικού-καλλιτεχνικού, το μοναδικό στο είδος του-το οποίο ευρίσκεται στην Κύπρο. Κατά τη μακρόχρονη παρουσία των Λατίνων και της ενορίας «Παναγιά των Χαρίτων» είναι σημαντική να αναφερθούμε την έντονη και αισθητή προσφορά τους στην κοινωνικοοικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη της Λάρνακας.
Δρ. Τζιουζέππε Καρλέττι (1784-1845) και Δρ. Λουίτζι Καρλέττι (1804-1871): Γνωστοί ιατροί στη Λάρνακα, οι οποίοι πρόσφεραν τις υπηρεσίες τους και στα προξενεία.
Τομάζο Μαδέλλα (1888-1952): Υπηρέτησε ως Διευθυντής του Ταχυδρομείου Λάρνακας.
Ρικάρντο Ματέι (1826-1893): Γνωστός έμπορος στη Λάρνακα, μέλος του πρώτου Νομοθετικού Συμβουλίου και εμπνευστής της πρώτης επιτυχούς μεθόδου για την εξολόθρευση της ακρίδας στην Κύπρο.
Δρ. Ζιοζέφ-Ιρενέ Φομπλάντ (1805-1864): Φιλέλληνας γιατρός, παρείχε μέχρι το θάνατό του δωρεάν ιατρική περίθαλψη σε χιλιάδες Λαρνακείς. Το 1856 διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο αποτρέποντας καταστροφική έκρηξη σε πυριτιδαποθήκη, σώζοντας έτσι την πόλη της Σκάλας.
Δρ. Αννίβας Φράνσις (1904-1994): Διαπρεπής χειρουργός, διετέλεσε επί σειρά ετών Δήμαρχος της Λάρνακας και Πρόεδρος του Εμπορικού Επιμελητηρίου Λάρνακας.
Οικογένεια Μαντοβάνη: Το 1856 δημιούργησε ναυτιλιακό πρακτορείο που ακόμα υπάρχει με 150 χρόνια ιστορίας, και ίδρυσε το πρώτο πολιτικό αεροδρόμιο στην Κύπρο, που λειτουργούσε στη Λάρνακα (1930-1935).
Οικογένεια Μπούρτζι: Ο Ιωσήφ Μπούρτζι έχει προσφέρει στο εμπόριο της Κύπρου λόγω της έντονης του εμπορικής δραστηριότητας. Η σύζυγος του, Ελέγκω Μπούρτζι, με μεγάλη μόρφωση ήταν μια εκ των ιδρυτών της Παιδικής Εξοχής Λάρνακας και εκ των ιδρυτών του Σωματείου των Ελληνίδων Κυριών Λάρνακας.
Οι φωτογράφοι Ίρμα, Κάρολος και Λεοπόλδος Γκλάζνερ, Ιωσήφ Μπούρτζι και Ιωάννης Φώσκολο.
Ο Αντώνιο Ουσμιάνι, ο Μισιέλ Τσιρίλλι, ο Λεοπόλδος Μπερώ και ο Παύλος Βαλτασσάρ υπηρέτησαν στο πρώτο δημοτικό συμβούλιο της Λάρνακας (1878-1879), Αντώνιο Μαντοβάνη, (1892-1896 και 1901-1908), ενώ πιο πρόσφατα ως δημοτική σύμβουλος Λάρνακας υπηρέτησε η Ιωσηφίνα Αντωνίου (1991-2001).
Είναι σημαντικό να προσθέσουμε ότι αν η Καθολική Εκκλησία και η Ρωμαιοκαθολική κοινότητα της Λάρνακας συνεχίζει να είναι ενεργή σήμερα, αυτό οφείλεται σε κάθε μέλος της ενορίας, κάθε χριστιανός, ανεξάρτητα από την καταγωγή, χρώμα, την ηλικία ή το επαγγελματικό επάγγελμα. Όπως κάθε χριστιανική ενορία, όλα τα μέλη της λατινικής κοινότητας αντιπροσωπεύουν μια οικογένεια ενωμένη στην πίστη, πνεύμα και πράξεις.
Η οικογένεια της καθολικής εκκλησιάς «Παναγία των Χαρίτων» είναι μέρος της ιστορίας της Λάρνακας, και όπως κάθε χριστιανική ενορία, και έχει την ευθύνη να μεταφέρει αυτή τη χριστιανική ταυτότητα, το έργο της, τον σεβασμό και την αγάπη της στις μελλοντικές γενιές.
Πρέπει να σημειωθεί ότι οι Λατίνοι της Λάρνακας αποτελούν μια συμπαγή αλλά και σταθερά αναπτυσσόμενη κοινότητα λόγω της μικτής εθνικότητας, η οποία διευκολύνει τους ανθρώπους διαφόρων εθνικοτήτων να μπουν στην κοινότητα με προνόμιο το ότι ανήκουν στην Ρωμαιοκαθολική θρησκεία.
Και ακριβώς αυτό το κλειδί για την μοναδική ταυτότητας τη Λάρνακας — την κοινωνική και οικονομική ζωή των κατοίκων, η συνεργασία πολιτών, ο σεβασμός και η εκτίμηση προς τους άλλους, η πολύτιμη κληρονομιά για τις επόμενες γενιές, ου καθορίζουν τη γειτονιά που κατοικούν οι πολίτες και όχι τόσο η θρησκεία και η εθνικότητα.
Η μεγάλη επέτειος θα εορταστεί την Κυριακή στις 09:30 στην Καθολική Εκκλησία της Λάρνακας “Παναγίας των Χαρίτων”. Είστε όλοι ευπρόσδεκτοι και η παρουσία σας θα μας τιμήσει.
* «Παναγία των Χαρίτων», roxmichaelides@gmail.com
