Προειδοποιεί για μετάδοση ιών των κουνουπιών μέσω μεταγγίσεων το ECDC – Τέσσερα περιστατικά στην Ελλάδα – Τι ισχύει για την Κύπρο

Συνολικά 77 περιπτώσεις πιθανής ή επιβεβαιωμένης μετάδοσης αρμποϊών μέσω αίματος, αιμοποιητικών κυττάρων ή θηλασμού στον ευρωπαϊκό χώρο εντόπισε νέα επιστημονική ανασκόπηση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (https://www.ecdc.europa.eu/en/publications-data/transmission-selected-arboviruses-through-substances-human-origin-soho-scoping).

Οι αρμποϊοί μεταδίδονται κατά κανόνα από κουνούπια ή κρότωνες. Η έκθεση του ECDC επιβεβαιώνει, ωστόσο, ότι ορισμένοι μπορούν σπανίως να περάσουν από έναν άνθρωπο σε άλλον μέσω ουσιών ανθρώπινης προέλευσης.

Από τις 77 καταγεγραμμένες περιπτώσεις, οι 71 αφορούσαν μεταγγίσεις αίματος ή παραγώγων του. Τρεις συνδέθηκαν με μεταμόσχευση αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων και άλλες τρεις με πιθανή μετάδοση μέσω θηλασμού.

Η ανασκόπηση κάλυψε επιστημονικές δημοσιεύσεις από τον Ιανουάριο του 2000 μέχρι τον Ιούνιο του 2025. Πρόκειται για καταγεγραμμένες περιπτώσεις στη διεθνή βιβλιογραφία και όχι για εκτίμηση της συνολικής συχνότητας του φαινομένου.

Ο ιός του Δυτικού Νείλου στην πρώτη θέση

Οι περισσότερες μεταδόσεις, συνολικά 47, συνδέθηκαν με τον ιό του Δυτικού Νείλου. Από αυτές, οι 45 πραγματοποιήθηκαν μέσω αιμοπεταλίων, ερυθρών αιμοσφαιρίων, πλάσματος ή κοκκιοκυττάρων.

Ο δάγκειος πυρετός συνδέθηκε με 26 περιστατικά, από τα οποία τα 23 αφορούσαν μεταγγίσεις. Για τον Zika καταγράφηκαν τέσσερις περιπτώσεις, με τις τρεις να σχετίζονται με αιμοπετάλια.

Κοινό χαρακτηριστικό αρκετών περιστατικών ήταν ότι οι δότες δεν είχαν συμπτώματα όταν έδωσαν αίμα ή βρίσκονταν σε πολύ πρώιμο στάδιο της λοίμωξης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η συγκέντρωση του ιού ήταν χαμηλότερη από το όριο ανίχνευσης των εξετάσεων που χρησιμοποιήθηκαν.

Οι σοβαρότερες επιπτώσεις εμφανίστηκαν κυρίως σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς και παιδιά, δηλαδή σε λήπτες που ήταν ήδη περισσότερο ευάλωτοι σε λοιμώξεις.

Οι περιπτώσεις της Ελλάδας

Ανάμεσα στις ευρωπαϊκές καταγραφές περιλαμβάνονται τέσσερις επιβεβαιωμένες μεταδόσεις του ιού του Δυτικού Νείλου μέσω αίματος στην Ελλάδα, οι οποίες εντοπίστηκαν από στοιχεία της περιόδου 2010-2021.

Δύο περιστατικά αφορούσαν ασθενείς με θαλασσαιμία που έλαβαν μολυσμένα ερυθρά αιμοσφαίρια και παρουσίασαν σοβαρή νόσηση. Σε άλλη περίπτωση, η αιμοδοσία είχε πραγματοποιηθεί μία εβδομάδα πριν τεθούν σε εφαρμογή τα προληπτικά μέτρα για την προστασία του αποθέματος αίματος.

Τα ελληνικά περιστατικά αναδεικνύουν τη σημασία της γρήγορης ενημέρωσης των υπηρεσιών αιμοδοσίας όταν εντοπίζεται κυκλοφορία του ιού σε συγκεκριμένη περιοχή.

«Καθαρή» η Κύπρος, αλλά απαιτείται επιτήρηση

Στην ανασκόπηση δεν καταγράφεται περιστατικό μετάδοσης αρμποϊού μέσω αίματος ή αιμοποιητικών κυττάρων στην Κύπρο. Αυτό δεν συνιστά, όμως, απόδειξη μηδενικού μελλοντικού κινδύνου ούτε σημαίνει ότι μπορεί να περιοριστεί η επιτήρηση.

Στη χώρα είναι εγκατεστημένο το κουνούπι Aedes aegypti, το οποίο μπορεί να μεταδώσει δάγκειο πυρετό, Chikungunya και Zika. Παρουσία έχει επίσης το Aedes albopictus, γνωστό ως κουνούπι-τίγρης.

Η παρουσία των συγκεκριμένων κουνουπιών δεν σημαίνει ότι οι ιοί κυκλοφορούν στην Κύπρο. Δημιουργεί, ωστόσο, τις προϋποθέσεις για τοπική μετάδοση εάν ένας ιός εισαχθεί, για παράδειγμα μέσω μολυσμένου ταξιδιώτη, και επικρατούν οι κατάλληλες συνθήκες.

Το ECDC δίνει έμφαση στην επιτήρηση ανάλογα με τον κίνδυνο, στον ευαίσθητο μοριακό έλεγχο, στην παρακολούθηση των δοτών και στην άμεση λήψη μέτρων κατά τη διάρκεια εξάρσεων. Η έκθεση δεν υποστηρίζει ότι απαιτείται καθολικός έλεγχος κάθε αιμοδοσίας για όλους τους αρμποϊούς.

Για Chikungunya, Usutu και αιμορραγικό πυρετό Κριμαίας-Κονγκό δεν εντοπίστηκαν περιστατικά μετάδοσης μέσω ουσιών ανθρώπινης προέλευσης. Οι επιστήμονες διευκρινίζουν ότι αυτό μπορεί να αντανακλά πραγματικά χαμηλό κίνδυνο, αλλά και ελλιπή αναγνώριση ή διερεύνηση περιστατικών.