Με συντονισμένες ενέργειες η Κυπριακή Δημοκρατία απέτρεψε τη συμμετοχή της Τουρκίας σε ευρωπαϊκό οργανισμό ο οποίος χειρίζεται τεχνικής φύσεως θέματα και τεχνικά προγράμματα με αντικείμενο με τη Μετεωρολογία. Μάλιστα, το Τμήμα Μετεωρολογίας (ΤΜ) θεωρεί ότι αποτράπηκε κίνδυνος εθνικής σημασίας.
Η Μετεωρολογική Υπηρεσία της Τουρκίας είναι μέλος στον οικονομικό οργανισμό EIG ECOMET (Economy of Meteorological), όχι όμως του Δικτύου Ευρωπαϊκών Μετεωρολογικών Υπηρεσιών EIG EUMETNET (European Meteorological Network). Σύμφωνα με αρχική πρόνοια που αφορούσε την διάλυση του ECOMET, τα μέλη του ECOMET θα γίνονταν μέλη του EIG EUMETNET. Η Κυπριακή Δημοκρατία, με συντονισμένες ενέργειες και κατόπιν οδηγιών του Υπουργείου Εξωτερικών, αντέδρασε και κατάφερε να αποτρέψει τέτοιο ενδεχόμενο, με αποτέλεσμα η Μετεωρολογική Υπηρεσία της Τουρκίας, η οποία ως γνωστόν επιμένει στη μη αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας και των υπηρεσιών της, να μην μπορέσει να καταστεί μέλος του EIG EUMETNET, αλλά μόνο να έχει δικαίωμα να λαμβάνει μέρος σε ερευνητικά προγράμματα του (EUMETNET), κάτι που ισχύει και για άλλες Εθνικές Μετεωρολογικές Υπηρεσίες που δύναται να λάβουν μέρος σε προγράμματα του EUMETNET χωρίς να είναι μέλη του.
Το ΤΜ είναι συνδεδεμένο με αρκετούς διεθνείς οργανισμούς, στα πλαίσια των οποίων υιοθετούνται πρακτικές, αναπτύσσονται στρατηγικές, αποκτούνται πιστοποιήσεις και τεχνογνωσία, απαραίτητα συστατικά της προόδου και της ανάπτυξης. Συγκεκριμένα: Παγκόσμιος Οργανισμός Μετεωρολογίας – ΠΟΜ (Word Meteorological Organization – WMO) H Κυπριακή Δημοκρατία (ΚΔ) είναι μόνιμο και ισότιμο μέλος στον ΠΟΜ και ανήκει στην Περιοχή έξι (Region VI) του οργανισμού αυτού. Η ΚΔ εκπροσωπείται στον ΠΟΜ από τον εκάστοτε Διευθυντή του ΤΜ, ο οποίος είναι και ο Μόνιμος της Αντιπρόσωπος (Permanent Representative – PR). Στο πλαίσιο του ΠΟΜ, αναπτύσσονται σε παγκόσμιο και περιφερειακό επίπεδο, στρατηγικές και πιλοτικά προγράμματα με πολλαπλούς στόχους.
Το πιλοτικό πρόγραμμα «Κοινό Πρωτόκολλο Εγρήγορσης για Αντιμετώπιση των Συνεπειών Φυσικών Καταστροφών με Aίτιο τον Aκραίο Kαιρό») αποτελεί μία σημαντική δράση του ΠΟΜ, που αναπτύσσεται στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και αφορά στην φάση αυτή τις ακραίες πλημμύρες. Το ΤΜ λαμβάνει ενεργά μέρος στη δράση αυτή. Το Τμήμα, λαμβάνει επίσης μέρος σε πολλές από τις δραστηριότητες του ΠΟΜ που αφορούν την Κλιματολογία, όργανα και μεθόδους αντικειμενικών μετρήσεων, την Αεροναυτική Μετεωρολογία, παρατηρήσεις της ανώτερης Ατμόσφαιρας και παρατηρήσεις σημαντικού καιρού.
– Οικονομικός οργανισμός EIG EUMETNET – Ο οργανισμός EIG EUMETNET είναι εγγεγραμμένος με βάση το Βελγικό Δίκαιο και έχει έδρα τις Βρυξέλες. Είναι τεχνικός οργανισμός στον οποίο γίνονται μέλη Εθνικές Υδρο-Μετεωρολογικές Υπηρεσίες του Ευρωπαϊκού χώρου, με στόχο την επίλυση κοινών τεχνικών προβλημάτων καθώς και την εκπόνηση κοινών ερευνητικών προγραμμάτων της θεματικής της μετεωρολογίας. Το ΤΜ είναι πλήρες και ισότιμο μέλος στον οργανισμό αυτό και λαμβάνει μέρος σε αρκετά από τα ερευνητικά του προγράμματα, αποκομίζοντας σημαντική τεχνογνωσία προς όφελος του.
– Οικονομικός οργανισμός EIG ECOMET – Διάλυση του και σύμπτυξη του με τον EUMETNET- Ο οργανισμός EIG ECOMET είναι εγγεγραμμένος με βάση το Βελγικό Δίκαιο και έχει έδρα τις Βρυξέλες. Είναι οργανισμός στον οποίο γίνονται μέλη Εθνικές Υδρο-Μετεωρολογικές Υπηρεσίες του ευρωπαϊκού χώρου, με στόχο την επίλυση κοινών προβλημάτων διαχείρισης, κόστους και πώλησης δεδομένων Μετεωρολογίας. Το ΤΜ είναι πλήρες και ισότιμο μέλος στον οργανισμό αυτό και λαμβάνει μέρος σε όλες τις διαδικασίες του αποκομίζοντας σημαντική τεχνογνωσία διαχείρισης δεδομένων μετεωρολογίας προς όφελος του. Λόγω ευρωπαϊκής οδηγίας που τέθηκε πρόσφατα σε ισχύ και αφορά τα υψηλής αξίας δεδομένα (High Value Data), μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται και τα δεδομένα μετεωρολογίας, υπάρχει η υποχρέωση όπως όλα πλέον τα δεδομένα μετεωρολογίας στον ευρωπαϊκό χώρο διατίθενται χωρίς κόστος (ανοικτά δεδομένα υψηλής αξίας). Με βάση την ευρωπαϊκή οδηγία ο οργανισμός ECOMET χάνει πεδίο λειτουργίας και εφαρμογών, με αποτέλεσμα να έχει τεθεί σε ισχύ η αυτοδιάλυση του και η ενσωμάτωση του ως πρόγραμμα στον EIG EUMETNET. Το νέο αυτό πρόγραμμα φέρει την ονομασία EUMECO.
– Παγκόσμιος Οργανισμός Πολιτικής Αεροπορίας – ΠΟΠΑ (International Civil Aviation Organization- ICAO) -H Κυπριακή Δημοκρατία (ΚΔ) είναι μόνιμο και ισότιμο μέλος στον ΠΟΠΑ και ανήκει στην περιοχή «Βορείου Ατλαντικού και Ευρώπης» του οργανισμού αυτού. Η ΚΔ εκπροσωπείται στον ΠΟΠΑ από το Τμήμα Πολιτικής Αεροπορίας. Ο ΠΟΠΑ έχει θεματική η οποία αφορά την Αεροναυτική Μετεωρολογία. Στη θεματική αυτή του ΠΟΠΑ, με τη διεθνή ονομασία ICAO/METG, λαμβάνει μέρος με εκπρόσωπο του το ΤΜ. Στο ICAO/METG συζητούνται θέματα κοινής πολιτικής αεροναυτικής μετεωρολογίας, καθώς και συνεργιών μεταξύ των Αρμοδίων Αρχών αεροναυτικής μετεωρολογίας με κοινά όρια Περιοχών Ελέγχου Πτήσεων (F.I.R).
– Preparatory Commission CTBTO για τα πυρηνικά όπλα – Στόχος ο εντοπισμός πυρηνικών εκρήξεων Η ΚΔ είναι μέλος του διεθνούς αυτού οργανισμού, ο οποίος έχει έδρα τη Βιέννη της Αυστρίας και έχει στόχο της απαγόρευση των πυρηνικών όπλων. Το ΤΜ έχει προσεγγίσει τον οργανισμό αυτό προκειμένου να θέσει τη υποδομή του στην διάθεση του και να μεταφερθεί στη Κύπρο εξοπλισμός παρακολούθησης ή εντοπισμού ή διακρίβωσης πυρηνικών εκρήξεων. Οι διαδικασίες που ήταν σε προχωρημένο στάδιο ατόνησαν με την πανδημία και προγραμματίζεται η επαναδραστηριοποίηση του ΤΜ προς την κατεύθυνση αυτή.
– Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμης Πρόγνωσης Καιρού – Στον ευρωπαϊκό χώρο υπάρχει ένας σημαντικός οργανισμός με θεματική την επιστήμη της Μετεωρολογίας, στον οποίο η ΚΔ επιδιώκει να γίνει μέλος. Είναι το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμης Πρόγνωσης Καιρού (European Center for Medium Range Forecast – ECMWF) το οποίο εδρεύει στο Reading της Αγγλίας. Το ECMWF είναι τεχνικός/ επιστημονικός οργανισμός, με αντικείμενο την αριθμητική πρόγνωση καιρού και στον οργανισμό αυτό γίνονται μέλη κράτη, κατόπιν σχετικού αιτήματος που θα γίνει ομόφωνα δεκτό από τα πλήρη μέλη του Συμβουλίου του. Ο λόγος για τον οποίο η ΚΔ δεν είναι μέλος του ECMWF είναι αποκλειστικά και μόνο πολιτικός καθώς μεταξύ των μελών τους συγκαταλέγεται η Τουρκία, η οποία αμφισβητεί την ΚΔ.
Συνεισφορά στην ασφάλεια των αεροπορικών πτήσεων
Το Τμήμα παρέχει υπηρεσίες σε όλες σχεδόν τις οικονομικές δραστηριότητες του τόπου. Μια κύρια δραστηριότητα του είναι η παροχή υπηρεσιών προς την Πολιτική Αεροπορία, δηλαδή η παροχή υπηρεσιών προς όλες τις πτήσεις από και προς τα αεροδρόμια Λάρνακας και Πάφου αλλά και όλων των υπερπτήσεων στην Περιοχή Ελέγχου Πτήσεων Λευκωσίας (Nicosia F.I.R). Για τις υπηρεσίες του αυτές το ΤΜ ανακτά το 80% των δαπανών του από το EUROCONTROL. Για να μπορεί το ΤΜ να παρέχει υπηρεσίες προς την Πολιτική Αεροπορία αλλά και να ανακτά μέρος των δαπανών του, πρέπει να έχει σε ισχύ πιστοποίηση από την Εθνική Εποπτική Αρχή, ενώ προαπαιτείται και πιστοποίηση ποιότητας παρεχομένων υπηρεσιών και ελέγχου διαδικασιών ISO:9001-2015.
Πολυσύνθετος ο ρόλος του Τμ. Μετεωρολογίας
Το Τμήμα Μετεωρολογίας (ΤΜ) ανήκει στην οργανωτική δομή του υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος και είναι η Αρμόδια Αρχή για τη μελέτη του καιρού και του κλίματος στην περιοχή της Κύπρου. Το ΤΜ συστάθηκε με Απόφαση Υπουργικού Συμβουλίου, με κύρια ευθύνη της έκδοση προγνώσεων και προειδοποιήσεων επικίνδυνου καιρού στον χώρο ευθύνης του. Είναι ένα σχετικά μικρό Τμήμα το οποίο στελεχώνεται από 67 στελέχη, κατανεμημένα σε τέσσερεις τομείς λειτουργίας: α) τον Τομέα Συνοπτικής και Αεροναυτικής Μετεωρολογίας, β) τον Τομέα Κλιματολογίας και Εφαρμογών, γ) τον Τομέα Δικτύου Σταθμών και Οργάνων, και δ) τον Τομέα Πληροφορικών Συστημάτων και Επικοινωνιών.
