Σοκάρουν οι αριθμοί για την ενδοοικογενειακή και συντροφική βία με τα στοιχεία να δείχνουν αύξηση 735 κρουσμάτων κάθε χρόνο, ενώ κάθε μέρα συμβαίνουν οκτώ περιπτώσεις έμφυλης και συντροφικής βίας.

Η πανδημία επιδείνωσε την κατάσταση και σύμφωνα με την επιστημονική διευθύντρια του ΣΠΑΒΟ (Σύνδεσμος για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Βίας στην Οικογένεια) δρ Άντρη Αντρονίκου, κατά την περίοδο της απαγόρευσης της διακίνησης, υπήρξαν σύζυγοι που απειλούσαν τις γυναίκες τους ότι θα τις άφηναν εκτός οικίας για να εκτεθούν στον ιό, ή τους έπαιρναν τα κινητά για να μην μπορούν να προβούν σε καταγγελία για βία που δέχτηκαν.

Παρόλο που τα φετινά στοιχεία για καταγγελίες που δέχτηκε ο ΣΠΑΒΟ δεν είναι έτοιμα, εντούτοις η κ. Ανδρονίκου εκτιμά ότι θα κυμανθούν πάνω από τα περσινά που έφτασαν τα 2.800, αφού συνεχίζεται η αυξητική τάση των τελευταίων χρόνων. Επίσης, προσφέρθηκε ασφάλεια και φιλοξενία σε κακοποιημένες γυναίκες και παιδιά ως εξής: 2020 σε 657, 2021 σε 661, 2022 σε 758.

Όπως επισήμανε η κ. Ανδρονίκου, η πανδημία έφερε στην επιφάνεια ένα ήδη υπάρχον πρόβλημα και δεν το δημιούργησε. Η βία προϋπήρχε στο οικογενειακό και συντροφικό περιβάλλον, ωστόσο ο περιορισμός στο σπίτι για μεγάλο χρονικό διάστημα με τον δράστη έκανε περισσότερο ορατό το πρόβλημα, αύξησε τη συχνότητα, την ένταση και την επικινδυνότητα. Αντίστοιχα οι γυναίκες απομονώθηκαν από την κοινωνική ζωή, την εργασιακή ζώνη και την κοινωνική στήριξη. Φθάσαμε σε σημείο να χειριζόμαστε καθημερινά 10 νέα περιστατικά, τόνισε. 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: 

Με το πρώτο κρούσμα άμεσα ενημερώσαμε με επιστολή μας προς την μακαριστή υπουργό Εργασίας, για το πλάνο που θα έπρεπε να ακολουθήσουμε έτσι ώστε να παραμείνουν ανοιχτές όλες οι υπηρεσίες αλλά και να δώσουμε επιπλέον εργαλεία πρόσβασης των γυναικών και παιδιών για βοήθεια. Ανταποκρίθηκε άμεσα θετικά δίδοντας μας τη δυνατότητα να εφαρμόσουμε τον σχεδιασμό της πολιτικής του Οργανισμού χωρίς να υπολογίσει το κόστος και την επίδραση αυτού εφόσον θα ζώνονταν ζωές.

Επιπλέον δημιουργήθηκαν υπηρεσίες πρόσβασης των θυμάτων, όπως την Εθνική Γραμμή SMS και Live Chat για τα άτομα που δεν μπορούσαν να μιλήσουν, επεκτάθηκαν οι χώροι φιλοξενίας με τις εναλλακτικές δομές φιλοξενίας όπου με συγκεκριμένα κριτήρια και ακολουθώντας κατευθυντήριες οδηγίες για την ασφάλεια των θυμάτων, ενοικιάστηκαν ειδικά εξοπλισμένοι και ασφαλείς χώροι, δημιουργήσαμε την κοινωνική υπηρεσία του Οργανισμού για την παροχή επιπλέον και συστηματικά οργανωμένης παροχής κοινωνικής στήριξης, ενώ αναπτύξαμε στο αμέσως επόμενο διάστημα το θεραπευτικό πρόγραμμα των δραστών. Αντίστοιχα, μέσα στους χώρους φιλοξενίας λειτουργήσαμε μια καινούργια υπηρεσία φύλαξης και διαπαιδαγώγησης των παιδιών. Αξιοποιήσαμε επιπλέον την τεχνολογία όπου δόθηκε η δυνατότητα για τηλεσυμβουλευτική. 

Χρειάστηκε να ενισχύσουμε τα προγράμματα μας με επιπλέον επιστημονικό προσωπικό, εφόσον όλες οι υπηρεσίες παρέχονται σε 24ώρη βάση, 365 ημέρες το χρόνο. Στο διάστημα αυτό αναπτύξαμε νέα εργαλεία και εγχειρίδια διαχείρισης ενώ όλο το προσωπικό είχε 24ώρη μετακίνηση και παρέμειναν όλοι στο χώρο εργασίας στηρίζοντας όλους όσους μας είχαν ανάγκη. 

Η πανδημία μας έφερε όμως αντιμέτωπους με νέες πρακτικές χειραγώγησης των δραστών. Πολλοί από αυτούς περιόρισαν τις γυναίκες να έχουν πρόσβαση στην ενημέρωση για τον ιό, παρακρατώντας το κινητό τους τηλέφωνο και περιορίζοντας την πρόσβαση στο ραδιόφωνο και τηλεόραση ενώ άλλοι παραπληροφορούσαν τα θύματα, με αποτέλεσμα να καλούν στην Εθνική Γραμμή Βοήθειας 1440 για να λάβουν έγκαιρη πληροφόρηση.  

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ: 

Αντίστοιχα πολλές γυναίκες ανέφεραν ότι δέχθηκαν απειλές ότι θα τις βγάλουν από το σπίτι και θα μείνουν εκτεθειμένες στον ιό, άλλες ότι τους απαγορευόταν η πρόσβαση στα μέσα αυτοπροστασίας με στόχο να εκτεθούν στον ιό και άλλες ότι ο δράστης τους είχε πάρει τα κλειδιά του αυτοκινήτου και του σπιτιού, έχοντας τις ουσιαστικά εγκλωβισμένες στο ίδιο τους το σπίτι. 

Σύμφωνα με την εκτίμηση της επιστημονικής διευθύντριας του ΣΠΑΒΟ, σε οποιανδήποτε κοινωνική κρίση τα υπάρχοντα κοινωνικά προβλήματα μεγιστοποιούνται θέτοντας σε αυξημένο κίνδυνο τις γυναίκες και τα παιδιά. Τα δύο τελευταία χρόνια η πανδημία μας έφερε αντιμέτωπους με τη διαχείριση πέρα των 5.500 χιλιάδων περιπτώσεων. Αντίστοιχα η φιλοξενία ατόμων που κινδυνεύει η ζωή τους αυτή τη στιγμή είναι στο μεγαλύτερο αριθμό φιλοξενουμένων όσο ποτέ άλλοτε στα 30 χρόνια λειτουργίας του ΣΠΑΒΟ.

Σύμφωνα με την παρουσίαση που έγινε στην εκδήλωση, τα κοινά χαρακτηριστικά δραστών είναι:

• Παρουσιάζουν ένα κοινό σχέδιο ελέγχου και καταχρηστικής συμπεριφοράς.

• Στερεοτυπικές αντιλήψεις για την παραδοσιακή εικόνα της ανδρικής ανωτερότητας και τον ρόλο του άνδρα στην οικογένεια.

• Πιστεύουν τους σχετικούς μύθους της κακοποίησης των γυναικών. 

• Ελαχιστοποιούν τις επιπτώσεις της κακοποίησης στα θύματα. 

• Αισθάνονται την ανάγκη για έλεγχο και εξουσία. 

• Υψηλά επίπεδα κατάθλιψης, άγχους, μετατραυματικό στρες, έλλειψη αυτοπεποίθησης και αίσθηση προσωπικής αδυναμίας. 

• Κοινωνική δυσπροσαρμοστικότητα. 

• Έλλειψη ενσυναίσθησης.

• Ζηλοτυπία και καχυποψία. 

Επίσης, σύμφωνα με στοιχεία που παρατέθηκαν, η εικόνα με τις γυναικοκτονίες στην Κύπρο είναι η εξής:

1966 – 1982  32 υποθέσεις 

2010 – 2016  28 υποθέσεις

2019 – 2020 13 υποθέσεις, συμπεριλαμβανομένων και δύο κοριτσιών.

Το 25% των περιστατικών αναφέρεται

Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλέστηκε η κ. Ανδρονίκου, το 2019 έφτασαν στον ΣΠΑΒΟ 1384 περιστατικά ενδοοικογενειακής-συντροφικής βίας, το 2020 άλλα 2147, και το 2021 καταγράφηκαν 2854. Για φέτος εκτιμάται ότι τα περιστατικά θα ξεπεράσουν τα περσινά.

Παράλληλα, η διάσταση του προβλήματος στην Κύπρο, περιγράφεται σήμερα ως εξής: Το 85%-87% των θυμάτων είναι γυναίκες, ενώ μόνο το 25% των περιπτώσεων αναφέρεται. Τα θύματα ανήκουν σε όλα τα κοινωνικό-οικονομικά – μορφωτικά – θρησκευτικά στρώματα. Επίσης τα θύματα θα περάσουν τον κύκλο της βίας από 8 -10 φορές για να ζητήσουν βοήθεια, ενώ το σοκαριστικό είναι πως θα κακοποιηθούν μέχρι και 30 φορές προτού καλέσουν για βοήθεια.

Παγκόσμια, όπως αναφέρθηκε, κάθε 9 δευτερόλεπτα μία γυναίκα κακοποιείται. Επίσης τρία με τέσσερα εκατομμύρια γυναίκες πέφτουν θύματα ξυλοδαρμού κάθε χρόνο. Η κακοποίηση συμβαίνει σε όλες τις ηλικίες, σύνορα, έθνη, φυλές, ή κοινωνική και μορφωτική τάξη.

* Η παρουσίαση έγινε σε εκδήλωση του Γυναικείου Ομίλου Πρωτοπορία με θέμα «Βία κατά των Γυναικών σε Περιόδους Ειρήνης και Πολέμου» και ομιλήτριες την Gender Expert από το γραφείο της Επιτρόπου Ισότητας Φύλων κ. Άντρη Σάββα, την Επιστημονική Διευθύντρια του ΣΠΑΒΟ δρ. Άντρη Ανδρονίκου και με τη συμμετοχή της Επιτρόπου Ισότητας Φύλων και την υποστήριξη του Εθνικού Μηχανισμού για τα Δικαιώματα της Γυναίκας. Παρευρέθηκε εκ μέρους του Προέδρου της Δημοκρατίας ο Διευθυντής του Γραφείου Τύπου, Ανδρέας Ιωσήφ. 

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

Υπάρχει πλέον βοήθεια

Η συνεχής αύξηση των περιστατικών βίας στην οικογένεια, δείχνει δύο πράγματα. Πρώτον, ότι έσπασε η σιωπή και καταγγέλλονται πιο εύκολα τέτοια περιστατικά και δεύτερον, ότι παρά τις ποινές κάποιοι συνεχίζουν να συμπεριφέρονται με αυτή την απαράδεκτη και καταδικαστέα συμπεριφορά. 

Το κράτος έχει υποχρέωση να στηρίξει όλες τις δομές που αποτελούν βάλσαμο στις ψυχές των κακοποιημένων γυναικών και παιδιών και παράλληλα να προχωρήσει με προγράμματα πρόληψης τέτοιων περιστατικών. Εκεί που υπάρχουν περιστατικά βίας να υπάρχει και παρέμβαση του κράτους. Το σημαντικό είναι πως οι γυναίκες που δέχονται βία δεν είναι πλέον μόνες, έχουν στήριγμα και δεν πρέπει να ανέχονται τέτοιες συμπεριφορές επειδή νιώθουν ανασφάλεια. Είναι αδιανόητο μια γυναίκα να δέχεται πάνω από 20-30 φορές κακοποίηση για να φτάσει στο σημείο να μιλήσει. Υπάρχει βοήθεια σήμερα και αυτό είναι το πιο σημαντικό.