Είναι γνωστό ότι ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, το φαινόμενο της σχολικής βίας και παραβατικότητας λαμβάνει ανησυχητικές διαστάσεις. Λιγότερο όμως γνωστό, είναι ίσως το γεγονός πως τέτοια περιστατικά καταγράφονται σε ανησυχητικό βαθμό και στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, παρά τη μικρή ηλικία των παιδιών. Κυρίως στα δημοτικά σχολεία καταγράφονται περιστατικά που κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, με τους εκπαιδευτικούς που ζουν τις σχολικές μονάδες καθημερινά να εκφράζουν προβληματισμό. Κάποιοι δε, από αυτούς, παραδέχονται ότι έπεσαν θύματα βίας από μαθητές τους, όχι μόνο λεκτικής αλλά και σωματικής. Κατάσταση η οποία απομακρύνει την ασφάλεια από το σχολικό περιβάλλον, το οποίο σε κάποιες περιπτώσεις δεν είναι ιδανικό, ούτε για εκπαιδευτικούς, ούτε για μαθητές.
Τα πιο πάνω, και όχι μόνο, είναι μερικά από τα στοιχεία που έχουν προκύψει από έρευνα της ΠΟΕΔ, η οποία διεξήχθη μεταξύ 30 Μαρτίου με 8 Απριλίου, με τη συμμετοχή 1.017 εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Συγκεκριμένα, από την έρευνα διαπιστώνονται τα ακόλουθα:
1. Η συχνότητα εμφάνισης των διαφόρων μορφών βίας μεταξύ μαθητών δηλώνεται συχνή έως πολύ συχνή εμφάνιση ως ακολούθως:
>> Λεκτική βία (σύμφωνα με το 63% των εκπαιδευτικών).
>> Σωματική βία (σύμφωνα με το 59% των εκπαιδευτικών).
>> Βανδαλισμοί (σύμφωνα με το 31% των εκπαιδευτικών).
>> Διαδικτυακή βία (σύμφωνα με το 13% των εκπαιδευτικών).
2. Συχνή έως πολύ συχνή άσκηση βίας κατά εκπαιδευτικών:
>>29% δηλώνει απρεπή συμπεριφορά προς εκπαιδευτικό.
>> 12% δηλώνει απειλές σωματικής βίας προς εκπαιδευτικό.
>> 9% δηλώνει άσκηση σωματικής βίας προς εκπαιδευτικό.
3. Με βάση τα πιο πάνω:
>> Το 95% των εκπαιδευτικών δηλώνει πως τα περιστατικά σχολικής βίας και παραβατικότητας έχουν αυξηθεί.
>> Το 55% των εκπαιδευτικών δεν αισθάνεται πάντα ασφαλής στον χώρο εργασίας.
>> Το 53% των εκπαιδευτικών θεωρεί πως το σχολείο δεν είναι πάντα ασφαλής χώρος για τα παιδιά.
4. Η επίδραση της σχολικής βίας και παραβατικότητας στην ποιότητα της διδασκαλίας και στο διδακτικό/ εξωδιδακτικό χρόνο:
>>65% δηλώνει πως έχει βιώσει συμπεριφορές που διαταράσσουν τη διδασκαλία επηρεάζοντας σημαντικά την ποιότητά της.
>> 26% δηλώνει πως αφιερώνει 6-10 λεπτά και 28% πως αφιερώνει περισσότερα από 10 λεπτά διδακτικού χρόνου κάθε 40λεπτό, για τη διαχείριση τέτοιων περιστατικών.
>> Ένας στους τέσσερις εκπαιδευτικούς (26,6%) αφιερώνει σχεδόν μία περίοδο (ή/και περισσότερη) εξωδιδακτικού χρόνου (την ημέρα) αποκλειστικά για τη διαχείριση τέτοιων περιστατικών.
5. Στήριξη που λαμβάνουν οι εκπαιδευτικοί για την αντιμετώπιση του φαινομένου:
>>62% δηλώνει ικανοποιημένο από τη στήριξη που λαμβάνει από τη διεύθυνση του σχολείου.
>> 58% δηλώνει ικανοποιημένο από τη στήριξη που λαμβάνει από τους συναδέλφους του.
>> 17% δηλώνει ικανοποιημένο από τη στήριξη που λαμβάνει από λειτουργούς και υπηρεσίες του υπουργείου Παιδείας.
>> 14% δηλώνει ικανοποιημένο από τη στήριξη που λαμβάνει από τους γονείς.
>> 8% δηλώνει ικανοποιημένο από τη στήριξη που λαμβάνει από το Γραφείο Ευημερίας.
6. Κυριότεροι παράγοντες που ενισχύουν τη σχολική βία και παραβατικότητα:
>>Ελλιπής υποστήριξη από την οικογένεια (83%).
>> Αλόγιστη χρήση της τεχνολογίας στο σπίτι (78%).
>> Απουσία δυνατότητας λήψης ουσιαστικών μέτρων κατά της παραβατικότητας (76%).
>> Οικογενειακά – οικονομικά προβλήματα (75%).
>> Υποβάθμιση του κύρους των εκπαιδευτικών και έλλειψη σεβασμού (73%).
>> Επιρροή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης/ διαδικτύου (69%).
>> Έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού (π.χ. ψυχολόγοι, κοινωνικοί λειτουργοί) (54%).
Εξαντλημένοι εκπαιδευτικοί και σκέψεις αποχώρησης
Ένα άλλο, εξίσου σημαντικό στοιχείο που έχει καταδείξει η έρευνα της ΠΟΕΔ, είναι το πώς βιώνουν οι εκπαιδευτικοί αυτή την κατάσταση που επικρατεί.
Συγκεκριμένα, παρά το γεγονός ότι το 58% των ερωτηθέντων εκπαιδευτικών απάντησε πως αισθάνεται (συχνά έως πολύ συχνά) ικανοποίηση στην εργασία και πως το 64% αισθάνεται (συχνά έως πολύ συχνά) πως επιδρά θετικά στις ζωές των μαθητών του, εντούτοις, το 65% δήλωσε πως αισθάνεται (συχνά έως πολύ συχνά) εξαντλημένο από την εργασία, το 60% αισθάνεται (συχνά έως πολύ συχνά) πως δεν θα αντέξει μέχρι την αφυπηρέτηση και το 28% σκέφτεται (συχνά έως πολύ συχνά) να αποχωρήσει από το επάγγελμα του εκπαιδευτικού εξαιτίας του φαινομένου της σχολικής βίας και παραβατικότητας.
ΠΟΕΔ: Χρειάζεται ολιστική προσέγγιση
Σύμφωνα με την οργάνωση των δασκάλων, το φαινόμενο δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με αποσπασματικά μέτρα αλλά χρειάζεται ολιστική και συστηματική προσέγγιση, με έγκαιρη και ουσιαστική παρέμβαση όλων των συναρμόδιων υπηρεσιών. Οι εισηγήσεις της ΠΟΕΔ για αντιμετώπιση της σχολικής βίας και παραβατικότητας συνοψίζονται σε οκτώ πυλώνες:
1. Αναβάθμιση σχολικού περιβάλλοντος και σχολικής λειτουργίας.
2. Έμφαση στην καλλιέργεια κοινωνικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων.
3. Στοχευμένη υποστήριξη ευάλωτων μαθητών.
4. Εκσυγχρονισμός νομοθεσίας.
5. Ενίσχυση υποστηρικτικών δομών.
6. Συνεργασίες και πολυεπίπεδοι μηχανισμοί.
7. Επαγγελματική ανάπτυξη και ενδυνάμωση εκπαιδευτικών.
8. Προάσπιση και ενίσχυση του κύρους των εκπαιδευτικών.
Αξίζει να σημειωθεί πως παράλληλα, η οργάνωση έχει προβεί στη σύνταξη αναλυτικού εγγράφου, το οποίο αποτελεί το Ενιαίο Διεκδικητικό Πλαίσιο για την Πρόληψη της Σχολικής Βίας και Παραβατικότητας, πρόταση την οποία έχει ήδη υποβάλει στο υπουργείο Παιδείας. Αυτή εστιάζει στην ουσιαστική θωράκιση των σχολικών μονάδων και την προστασία της εκπαιδευτικής κοινότητας, με ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη η πρόληψη και η διαχείριση να ξεκινούν ήδη από την προσχολική ηλικία.
Δεκαήμερο ευαισθητοποίησης
Η ΠΟΕΔ κάνοντας αρχή με τη δημοσιοποίηση της έρευνας αυτής, εγκαινιάζει δεκαήμερο δράσεων με στόχο την ευαισθητοποίηση όλων για το θέμα αυτό που απασχολεί τα σχολεία αλλά και την κοινωνία γενικότερα. Όπως αναφέρει, η οργάνωση «βασικός στόχος της όλης προσπάθειας είναι η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης, αλλά και η άσκηση πίεσης προς την επίσημη Αρχή, για τη λήψη ουσιαστικών μέτρων πρόληψης και διαχείρισης του φαινομένου. Η Πολιτεία οφείλει να αναλάβει τις ευθύνες της επενδύοντας σε στοχευμένες πολιτικές και ουσιαστικά μέτρα, τα οποία θα συμβάλουν ουσιαστικά στη στήριξη του Δημόσιου Σχολείου».
Το δεκαήμερο περιλαμβάνει ποικιλία δράσεων σε σχολικό, επαρχιακό αλλά και παγκύπριο επίπεδο. Ενδεικτικά σημειώνονται: Ενδοσχολικές συμβολικές δράσεις (π.χ. «Η αυλή γράφει ΟΧΙ ΣΤΗ ΒΙΑ», «Ανθρώπινη αλυσίδα: Κύκλος προστασίας»), σταθμοί ενημέρωσης του κοινού σε κεντρικά σημεία των πόλεων (διανομή ενημερωτικού υλικού, δραστηριότητες για παιδιά κ.ά), συμβολικοί ποδοσφαιρικοί αγώνες μεταξύ των ομάδων ποδοσφαίρου της ΠΟΕΔ και άλλων φορέων, με σύνθημα: «Κόκκινη κάρτα στη σχολική βία και παραβατικότητα» και πεζοπορία σε μονοπάτι της φύσης με σύνθημα: «Περπατάμε μαζί: Η βία εκτός διαδρομής».
