Η διαφωνία κυβέρνησης και Ένωσης Δήμων για την εισαγωγή φόρου ταφής αποβλήτων οδηγήθηκε χθες στην κοινοβουλευτική επιτροπή Περιβάλλοντος με την πλειονότητα των μελών της να τοποθετείται στο πλευρό των τοπικών Αρχών. Η Επιτροπή αποφάσισε τη κατ’ άρθρον συζήτηση των σχετικών κανονισμών που υποβλήθηκαν, ωστόσο, κατά τη χθεσινή συνεδρίαση διαπιστώθηκε ότι είναι προτιμότερο να χαθούν τα €23 εκατ., από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με την επίτευξη του σχετικού οροσήμου, που συνδέεται και με την εφαρμογή του φόρου υγειονομικής ταφής. Κοινή διαπίστωση Βουλής και Ένωσης Δήμων είναι ότι οι πολίτες δεν μπορούν να καλούνται να επωμιστούν το κόστος από τη στιγμή που το κράτος δεν έχει έτοιμες τις αναγκαίες υποδομές διαχείρισης αποβλήτων, περιλαμβανομένων και των οργανικών.
Κατά τη συζήτηση προέκυψαν ακόμα δύο ζητήματα. Πρώτο, η παρέμβαση του ΕΤΕΚ περί αποτυχίας του κράτους με την επισήμανση πως «όσοι σχεδίασαν την αποτυχία να πληρώσουν» και δεύτερο το αίτημα του υπουργείου Εσωτερικών για παράταση στη μεταφορά της διαχείρισης στους ΕΟΑ του τομέα των στερεών αποβλήτων. Σημειώνεται ότι, το αργότερο μέχρι τον Ιούλιο του 2027, οι ΕΟΑ πρέπει να αναλάβουν την παραλαβή, επεξεργασία και γενικά τη διαχείριση στερεών αποβλήτων.
Σημειώνεται ότι η εισαγωγή του φόρου ταφής, αποτελεί δέσμευση της Κύπρου προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή από τον Μάιο του 2021. Από τη μία, η εκτελεστική εξουσία προειδοποιεί πως δεν θα εκταμιευθεί, μέσω του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ποσό €23 εκατ. αν δεν ψηφιστεί το πλαίσιο μέχρι το τέλος Αυγούστου και από την άλλη, Ένωση Δήμων, κόμματα και επιστημονικοί φορείς αρνούνται κατηγορηματικά να μετακυλιστεί το κόστος της κρατικής ολιγωρίας στις πλάτες των πολιτών.
Ο γενικός διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Περιβάλλοντος, Κώστας Κωνσταντίνου, ανέφερε πως η Κύπρος βρίσκεται ανάμεσα στις τρεις χώρες της ΕΕ με το υψηλότερο ποσοστό παραγωγής αποβλήτων ανά κάτοικο και η μεταρρύθμιση πρέπει να εγκριθεί και να δημοσιευτεί το αργότερο μέχρι το τέλος Αυγούστου. Σε αντίθετη περίπτωση, ο συντελεστής βαρύτητας της απόκλισης από το ευρωπαϊκό ορόσημο θα επιφέρει άμεση αποκοπή ύψους €23 εκατ.
Καταπέλτης κατά των κυβερνητικών χειρισμών ήταν ο εκπρόσωπος της Ένωσης Δήμων, Παντελής Γεωργίου, ξεκαθαρίζοντας στη Βουλή πως η Τοπική Αυτοδιοίκηση θέτει «κόκκινη γραμμή» στην επιβολή νέων φορολογιών. Η Ένωση Δήμων τονίζει ότι «η Τοπική Αυτοδιοίκηση και οι πολίτες δεν μπορούν να καλούνται να επωμιστούν το κόστος που προκαλεί η αστοχία του κράτους και η αδυναμία του να έχει έγκαιρα έτοιμες τις αναγκαίες υποδομές διαχείρισης αποβλήτων». Οι δήμοι εκφράζουν έντονη ανησυχία για την «εικόνα έλλειψης ολοκληρωμένου σχεδιασμού» και προειδοποιούν ότι αν επιβληθεί ο φόρος χωρίς υποδομές, οι πολίτες, στην προσπάθειά τους να αποφύγουν το κόστος, θα καταλήξουν να πετούν τα σκουπίδια σε αυλάκια και ποταμούς.
Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε εκ μέρους του ΕΤΕΚ ο Ντίνος Νικολαΐδης, εκφράζοντας τον έντονο θυμό του επιστημονικού κόσμου για τον τρόπο που το κράτος χειρίστηκε το όλο ζήτημα. «Το κράτος απέτυχε. Πάμε λάθος και δεν εισακουστήκαμε», δήλωσε χαρακτηριστικά, αποκαλύπτοντας, μάλιστα, πως οι Ευρωπαίοι εμπειρογνώμονες είχαν προειδοποιήσει έγκαιρα την Κύπρο να μην καταλήξει στις λύσεις που εφαρμόστηκαν στο Πεντάκωμο. Ο κ. Νικολαΐδης έθεσε και θέμα προσωπικών ευθυνών, τονίζοντας πως «όσοι σχεδίασαν αυτή την αποτυχία πρέπει να πληρώσουν», ενώ σημείωσε ότι δεν υπήρξε ποτέ μια πραγματική, ολοκληρωμένη στρατηγική για τη μείωση των σκουπιδιών. Ανέφερε, επίσης, πως το ΕΤΕΚ διεξήγαγε σχετική έρευνα και την κατέθεσε αρμοδίως, επικρίνοντας τη συγκεντρωτική στάση του κράτους: «Γιατί πρέπει το κράτος να αποφασίζει μόνο του;».
Φρένο ΥΠΕΣ στη μεταφορά στους ΕΟΑ το 2027
Εκ μέρους του υπουργείου Εσωτερικών, ο Αντώνης Οικονομίδης, αφού παραδέχθηκε ότι οι αστοχίες του κράτους αποτελούν μείζον πρόβλημα και ότι το ΤΑΥ ήταν αναρμόδιο όταν ανέλαβε το Πεντάκωμο το 2017, ξεκαθάρισε ότι οι δήμοι δεν μπορούν να επωμιστούν αυτό το τεράστιο οικονομικό βάρος, καθώς αυτό μοιραία θα μετακυλιστεί στον πολίτη.
Ο κ. Οικονομίδης ανέφερε πως παρά το γεγονός ότι βάσει του υφιστάμενου προγραμματισμού τα ζητήματα διαχείρισης αποβλήτων πρόκειται να επιστρέψουν από το υπουργείο Γεωργίας στο υπουργείο Εσωτερικών και στους νεοσύστατους Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ) την 1η Ιουλίου 2027, το υπουργείο Εσωτερικών διαφωνεί κάθετα με αυτό το χρονοδιάγραμμα υπό τις παρούσες συνθήκες. Για τον λόγο αυτό, ο υπουργός Εσωτερικών έχει ήδη ζητήσει συνάντηση με την υπουργό Γεωργίας, με σκοπό το υπουργείο Εσωτερικών να θέσει επίσημα θέμα παράτασης, ώστε η μεταφορά της προβληματικής αυτής διαχείρισης στους ΕΟΑ να μην πραγματοποιηθεί εντός του 2027.
Πυρ ομαδόν κατά κυβέρνησης από τα κόμματα
Ο βουλευτής ΔΗΣΥ, Ανδρέας Κωνσταντίνου, κατήγγειλε ότι το κράτος βάζει «το μαχαίρι στον λαιμό» των δήμων χωρίς υποδομές. Η Αγλαντζιά σημείωσε ο τέως αντιδήμαρχος της, μείωσε 3.500 τόνους σκουπιδιών, αλλά συνάντησε την απουσία πολιτικής βούλησης από γειτονικούς δήμους.
Ο Νίκος Κέττηρος, εκ μέρους του ΑΚΕΛ, διερωτήθηκε αν για το γεγονός ότι θάβουμε τα περισσότερα σκουπίδια στην ΕΕ φταίνε οι πολίτες ή το κράτος και άφησε αιχμές για το αν τα €23 εκατ. της ΕΕ είναι τελικά «βοήθεια ή δάνειο με τόκο».
Δριμεία επίθεση κατά των κρατικών υπηρεσιών, εξαπέλυσε εκ μέρους του ΔΗΚΟ, ο Χρύσανθος Σαββίδης λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «το κράτος κοιμάται βαθιά. Φτάνουμε στην τελευταία στιγμή και βάζουμε το πιστόλι στο κεφάλι. Είμαστε πρώτοι στα σκουπίδια».
Ο πρόεδρος της επιτροπής Περιβάλλοντος, βουλευτής ΕΛΑΜ, Λίνος Παπαγιάννης, κατέθεσε την πλήρη διαφωνία του με τη φορολόγηση των νοικοκυριών, ζητώντας εξηγήσεις για τον τρόπο που καθορίστηκε η κλιμάκωση του φόρου (από €10 έως €70) και ζητώντας λίστα με τα πρόσωπα που κατείχαν τις αρμόδιες θέσεις ευθύνης τα προηγούμενα χρόνια.
Η Ανθούλα Σαββίδη, διευθύντρια της Διεύθυνσης Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας στη Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης, εξήγησε τη σοβαρότητα της κατάστασης, αποκαλύπτοντας ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε ήδη αναστείλει προσωρινά ποινή ύψους €46 εκατ. που αφορούσε τέλη άνθρακα και υγειονομικής ταφής με εκτελεστική απόφαση τον Μάρτιο του 2026. «Η προθεσμία μας είναι μέχρι τις 31 Αυγούστου. Ο φόρος πρέπει να τεθεί σε ισχύ χωρίς ανατρεπτικές πρόνοιες, καθώς ο συντελεστής αποκοπής για τις μεταρρυθμίσεις είναι πολλαπλάσιος», τόνισε, προσθέτοντας ότι καταβάλλονται προσπάθειες για μείωση του προστίμου του φόρου στα €14-15 εκατ.
