Στο επίκεντρο έντονων συζητήσεων σε ευρωπαϊκό αλλά και εθνικό επίπεδο βρίσκεται το μέλλον της αεροπορικής συνδεσιμότητας της Κύπρου, μετά το ζήτημα που ανέδειξε με δημοσίευμά του το philenews αναφορικά με το ενδεχόμενο περικοπών των κρατικών ενισχύσεων προς τις αεροπορικές εταιρείες.
Του δημοσιεύματος, το οποίο κατέγραψε τις έντονες ανησυχίες της Λευκωσίας και το αίτημα της κυπριακής πλευράς για ειδική μεταχείριση των νησιωτικών κρατών, ακολούθησε άμεση αντίδραση του Υπουργείου Μεταφορών, το οποίο έσπευσε να ξεκαθαρίσει πως η συνδεσιμότητα της χώρας παραμένει ισχυρή και κατοχυρωμένη.
Σήμερα, η Κομισιόν ξεκαθαρίζει το χρονοδιάγραμμα των αποφάσεων, αναλύει τη φιλοσοφία της γύρω από τον ελεύθερο ανταγωνισμό, ενώ πηγές της Επιτροπής δίνουν σημαντικές πληροφορίες υποβάθρου ειδικά για το καθεστώς που διέπει τα κυπριακά αεροδρόμια.
Παραθέτουμε αυτούσια τη γραπτή δήλωση του εκπροσώπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής:
«Μετά τη δημόσια διαβούλευση σχετικά με το σχέδιο των αναθεωρημένων κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα των αερομεταφορών, η οποία ολοκληρώθηκε στις 11 Ιουνίου, η Επιτροπή εξετάζει επί του παρόντος τα σχόλια που έλαβε. Η υιοθέτηση των αναθεωρημένων κατευθυντήριων γραμμών έχει προγραμματιστεί για το πρώτο τρίμηνο του 2027.
Όσον αφορά τις ενισχύσεις εκκίνησης (start-up aid) η εμπειρία μας δείχνει ότι το εργαλείο αυτό χρησιμοποιήθηκε ελάχιστα από το 2014, ενώ η υποστηρικτική μας μελέτη κατέδειξε ότι οι αεροπορικές εταιρείες άνοιξαν πολλά νέα δρομολόγια από το 2014 χωρίς τη χρήση ενισχύσεων εκκίνησης.
Βρίσκεται σε εξέλιξη προβληματισμός σχετικά με το αν οι ενισχύσεις εκκίνησης προς τις αεροπορικές εταιρείες θα μπορούσαν να αποτελέσουν αποτελεσματικό εργαλείο για την προώθηση της συνδεσιμότητας των περιφερειών της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των απομακρυσμένων περιοχών και των νησιών. Η Επιτροπή θεωρεί ότι στη σημερινή, πλήρως απελευθερωμένη αγορά αεροπορικών μεταφορών, οι αερομεταφορείς πρέπει να επωμίζονται οι ίδιοι τα λειτουργικά τους έξοδα και να αναλαμβάνουν το ρίσκο του ανοίγματος νέων, δυνητικά κερδοφόρων δρομολογίων.
Ωστόσο, για συγκεκριμένα δρομολόγια που είναι κρίσιμης σημασίας για τις υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας (ΥΔΥ – PSOs), οι κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις παρέχουν ήδη ευελιξία προκειμένου να αποφευχθεί ο κίνδυνος διακοπής των συνδέσεων και επιτρέπουν τη θέσπιση επειγουσών δημόσιων υπηρεσιών για τη διατήρηση των δρομολογίων αυτών.
Γενικά, η Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη προσοχή στις ανάγκες συνδεσιμότητας των νησιών εντός της ΕΕ.»
Πληροφορίες από την Κομισιόν: Τι ισχύει για την Κύπρο
Πέρα από την επίσημη δήλωση, αρμόδιες πηγές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής παρείχαν στο πλαίσιο ενημέρωσης (on background) συγκεκριμένες διευκρινίσεις που αφορούν άμεσα την Κύπρο, καθησυχάζοντας εν μέρει τις ανησυχίες για άμεσο πλήγμα στις κυπριακές αερομεταφορές:
Μηδενική χρήση ενισχύσεων εκκίνησης: Σύμφωνα με την Κομισιόν, η Κύπρος δεν έχει κάνει χρήση του εργαλείου των «ενισχύσεων εκκίνησης» (start-up aid) από τότε που εισήχθησαν οι υφιστάμενες κατευθυντήριες γραμμές για τις αερομεταφορές, δηλαδή από το 2014.
• Δεν έχουν υπάρξει τακτικές αποφάσεις για κρατικές ενισχύσεις που να αφορούν τα δύο κυπριακά αεροδρόμια Λάρνακας και Πάφου, με μοναδική εξαίρεση τα έκτακτα μέτρα στήριξης που εγκρίθηκαν για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19.
• Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η Κύπρος έχει ήδη θεσπίσει με επιτυχία καθεστώς Υποχρέωσης Δημόσιας Υπηρεσίας (ΥΔΥ) για το ζωτικής σημασίας δρομολόγιο Λάρνακα – Βρυξέλλες – Λάρνακα. Όπως ξεκαθαρίζεται, η θέσπιση αυτών των ειδικών δρομολογίων διέπεται από τον ευρωπαϊκό Κανονισμό 1008/2008 και η δυνατότητα αυτή θα παραμείνει πλήρως σε ισχύ και μετά την υιοθέτηση των νέων, αναθεωρημένων κατευθυντήριων γραμμών το 2027.
Οι έξι προτάσεις της Λευκωσίας
Το ζήτημα που έφερε στο φως το philenews αφορά την προσπάθεια της Κομισιόν να περιορίσει τη ροή δημόσιου χρήματος προς τις αεροπορικές εταιρείες, ζητώντας από τους αερομεταφορείς να αναλαμβάνουν το πλήρες κόστος των δραστηριοτήτων τους. Ωστόσο, για την Κύπρο, η αεροπορική συνδεσιμότητα δεν αποτελεί πολυτέλεια, αλλά το λειτουργικό ισοδύναμο των οδικών και σιδηροδρομικών δικτύων που συνδέουν την υπόλοιπη Ευρώπη.
H Κυπριακή Δημοκρατία συμμετείχε ενεργά στη δημόσια διαβούλευση κατά την προθεσμία της 11ης Ιουνίου υποβάλλοντας μέσω του Υπουργείου Μεταφορών έξι συγκεκριμένες και τεκμηριωμένες προτάσεις με στόχο την προστασία των συμφερόντων της. Από την πλευρά του, το Υπουργείο Μεταφορών εμφανίζεται καθησυχαστικό, διευκρινίζοντας ότι τα υφιστάμενα κίνητρα που παραχωρούνται σε συνεργασία με τη διαχειρίστρια εταιρεία των αεροδρομίων (Hermes) βασίζονται σε καθαρά εμπορικούς όρους αγοράς (επένδυση ιδιώτη) και, ως εκ τούτου, δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση και δεν απειλούνται από το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Οι έξι εισηγήσεις της Κύπρου
Tα αεροδρόμιά μας να αντιμετωπίζονται ως υποδομές εδαφικής συνοχής
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ρητά την Κύπρο ως «απομακρυσμένη περιοχή». Η Κυβέρνηση ζητά αυτό να αποτυπωθεί ακόμη πιο καθαρά: ότι τα αεροδρόμιά µας είναι υποδομή εθνικής συνοχής, όπως οι αυτοκινητόδρομοι σε άλλες χώρες. Το όφελος: μεγαλύτερη ασφάλεια ότι τα αεροδρόμια Λάρνακας και Πάφου θα μπορούν να δέχονται κρατική στήριξη όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη.
Να διατηρηθεί η δυνατότητα κινήτρων για νέες αεροπορικές γραμμές
Η Κύπρος εισηγείται να διατηρηθούν τα κίνητρα για νέες γραμμές για νησιωτικά κράτη µε στοχευμένο τρόπο: για χειμερινά δρομολόγια και για νέες αγορές τουρισμού. Το όφελος: περισσότερες πτήσεις εκτός σεζόν, διαφοροποίηση τουριστικού ρεύματος, λιγότερη εξάρτηση από συγκεκριμένες αγορές.
Δίκαιη μεταχείριση για το μέγεθος της χώρας μας
Ένα αεροδρόμιο εννέα εκατομμυρίων επιβατών σε χώρα εννιακοσίων χιλιάδων κατοίκων δεν είναι το ίδιο µε ένα αεροδρόμιο μεγάλης ευρωπαϊκής πόλης. Η Κυβέρνηση ζητά να προστεθεί κριτήριο «επιβάτες ανά κάτοικο». Το όφελος: τα αεροδρόμια Λάρνακας και Πάφου θα αξιολογούνται πιο δίκαια, λαμβάνοντας υπόψη ότι εξυπηρετούν διεθνή τουρισμό σε αναλογικά μεγάλους αριθμούς σε σχέση µε τον πληθυσμό της χώρας.
Περισσότερος χρόνος προσαρμογής στους πράσινους στόχους
Η Κύπρος ζητά παράταση της μεταβατικής περιόδου ενισχύσεων ως το 2035 για νησιωτικά κράτη, ώστε τα αεροδρόμια να προσαρμοστούν στις νέες πράσινες απαιτήσεις (αειφόρα καύσιμα, ηλεκτροδότηση). Το όφελος: οι περιβαλλοντικοί στόχοι επιτυγχάνονται χωρίς απότομη αύξηση κόστους που θα μπορούσαν να μετακυλιστούν στους επιβάτες.
Καμία τεχνητή «γειτνίαση» με αεροδρόμια άλλων χωρών
Οι νέοι κανόνες εξετάζουν, μεταξύ άλλων, κατά πόσο γειτονικά αεροδρόμια ανταγωνίζονται μεταξύ τους. Για την Κύπρο, που δεν έχει οδική ή σιδηροδρομική σύνδεση µε άλλο κράτος μέλος, αυτό δεν έχει νόημα. Η Κυβέρνηση ζητά ρητή εξαίρεση. Το όφελος: λιγότερη γραφειοκρατία και ταχύτερη αξιολόγηση των αιτημάτων στήριξης στο ευρωπαϊκό επίπεδο.
Στήριξη πτήσεων για Κύπριους κατοίκους
Η Κυβέρνηση ζητά να διευκολυνθεί η επιδότηση εισιτηρίων για φοιτητές, εργαζόμενους και επαγγελματίες που μετακινούνται από και προς την Ευρώπη. Το όφελος: φθηνότερα εισιτήρια για όσους πρέπει να ταξιδεύουν τακτικά.
