Στα δικαστήρια η Κυπριακή Δημοκρατία για ανάθεση υπηρεσιών χωρίς διαγωνισμό – Απορρίφθηκε η αίτησή της

Το Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας απέρριψε την αίτηση της Κυπριακής Δημοκρατίας, με την οποία αμφισβητούσε τη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου να εκδικάσει την αγωγή που κατέθεσε η εταιρεία Medicover Genetics σε σχέση με την ανάθεση υπηρεσιών από το Υπουργείο Υγείας προς εταιρείες χωρίς την προκήρυξη δημόσιου διαγωνισμού.

Συγκεκριμένα, η Κυπριακή Δημοκρατία ζητούσε να αναγνωριστεί ότι το Επαρχιακό Δικαστήριο στερείται δικαιοδοσίας να εκδικάσει την υπόθεση, υποστηρίζοντας ότι οι πράξεις και οι παραλείψεις για τις οποίες γίνεται αναφορά στην απόφαση εμπίπτουν στη δικαιοδοσία του Διοικητικού Δικαστηρίου. Ζητούσε, επίσης, τον παραμερισμό του εντύπου απαίτησης και της επίδοσής του, καθώς και τη διαγραφή της έκθεσης απαίτησης.

Σύμφωνα με όσα καταγράφονται στην απόφαση, η εταιρεία δραστηριοποιείται στον τομέα της γενετικής, των διαγνωστικών υπηρεσιών και της βιοϊατρικής έρευνας και προσφέρει εξειδικευμένες υπηρεσίες στον τομέα της υγείας. Η Medicover Genetics υποστηρίζει ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είχε θεσμοθετημένο καθήκον να τηρεί τη νομοθεσία και ότι οι αναθέσεις δημοσίων συμβάσεων έπρεπε να είναι σύμφωνες με τις σχετικές αρχές της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Medicover Genetics ισχυρίζεται ότι από το 2020 το Υπουργείο Υγείας και άλλες αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας άρχισαν να αναθέτουν διαγνωστικές υπηρεσίες και υπηρεσίες εξειδικευμένων γενετικών εξετάσεων χωρίς την προκήρυξη δημόσιου διαγωνισμού στο Καραϊσκάκειο Ίδρυμα και στο Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου.

Η ενάγουσα υποστηρίζει, επίσης, ότι η απευθείας ανάθεση των υπηρεσιών χωρίς δημόσια διαδικασία και χωρίς διαφανείς διαδικασίες προσφορών και με αποκλεισμό της από την ευκαιρία συμμετοχής αντίκειται στον νόμο ή το Σύνταγμα, στη ΣΛΕΕ, στις αρχές της ισότητας και του ελεύθερου ανταγωνισμού, καθώς και στις αρχές της ίσης μεταχείρισης. Παράλληλα, προβάλλει ότι η ανάθεση των υπηρεσιών συνιστά παράνομη κρατική ενίσχυση και παραβίαση θεσμοθετημένου καθήκοντος της Δημοκρατίας.

Επιπλέον, υποστηρίζει ότι, εάν η Κυπριακή Δημοκρατία συμμορφωνόταν με τις νόμιμες υποχρεώσεις της και δεν παραβίαζε τα θεσμοθετημένα της καθήκοντα, θα είχε επιτύχει την κατακύρωση δημόσιας σύμβασης για την παροχή των συγκεκριμένων υπηρεσιών. Αναφέρει, παράλληλα, ότι δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει όλους τους παρόχους, τις ακριβείς ημερομηνίες ανάθεσης, τις υπηρεσίες που ανατέθηκαν, τον όγκο των υπηρεσιών και το κόστος ή την αμοιβή τους, καθώς, όπως ισχυρίζεται, δεν υπήρξε επίσημη εξαγγελία ή προκήρυξη.

Στην απαίτησή της, η εταιρεία ζητά, μεταξύ άλλων, δηλώσεις του Δικαστηρίου ότι η εναγόμενη παραβίασε τον νόμο με την ανάθεση των υπηρεσιών χωρίς διαγωνισμό, καθώς και ότι παραβίασε τη νομοθεσία ελέγχου των δημοσίων ενισχύσεων. Ζητεί, επίσης, δήλωση ότι δικαιούται αποζημιώσεις, διάταγμα που να απαγορεύει την απευθείας ανάθεση συγκεκριμένων υπηρεσιών και διεξαγωγή έρευνας ως προς τη ζημιά που υπέστη, καθώς και αποζημιώσεις.

Τι υποστήριξε η Κυπριακή Δημοκρατία

Από την πλευρά της, η Κυπριακή Δημοκρατία υποστήριξε ότι οι συμφωνίες του Υπουργείου Υγείας με το Καραϊσκάκειο Ίδρυμα και το Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου αφορούν εξειδικευμένες εξετάσεις που είναι αναγκαίες για τη θεραπεία ασθενών και ότι η παροχή τους εξυπηρετεί σκοπό δημοσίου συμφέροντος και προστασίας της υγείας των πολιτών. Ακόμη, τόνισε ότι το Υπουργείο Υγείας ενεργεί στο πλαίσιο της διοικητικής ή εκτελεστικής του εξουσίας για δημόσιο σκοπό.

Η Δημοκρατία υποστήριξε ακόμη ότι το κατά πόσο το Υπουργείο Υγείας προχώρησε νόμιμα στη σύναψη των συμφωνιών και, κατά συνέπεια, αν όφειλε να ακολουθήσει διαδικασία σύναψης δημόσιων συμβάσεων και προκήρυξης διαγωνισμού, δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Επαρχιακού Δικαστηρίου.

Η απόφαση του Δικαστηρίου

Το Δικαστήριο εξέτασε τη νομολογία σχετικά με τη διάκριση μεταξύ πράξεων δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου, καθώς και τα κριτήρια για το κατά πόσο μια πράξη αποτελεί εκτελεστή διοικητική πράξη. Σύμφωνα με την απόφαση, εξετάζεται η φύση της πράξης ή παράλειψης, αλλά και ο χαρακτήρας ή η φύση του οργάνου από το οποίο προέρχεται, ώστε να διαπιστωθεί εάν πρόκειται για διοικητικό όργανο.

Το Δικαστήριο σημειώνει ότι δεν αμφισβητείται πως το Υπουργείο Υγείας προχώρησε σε συμφωνίες με το Καραϊσκάκειο Ίδρυμα και το Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου για την παροχή υπηρεσιών προς το κοινό με αμοιβή προερχόμενη από το κράτος. Ωστόσο, επισημαίνει ότι η ενάγουσα δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει πότε έγιναν οι συμφωνίες, το περιεχόμενο και τους όρους τους, αλλά κυρίως το υπόβαθρό τους.

Στην απόφαση αναφέρεται ότι η εναγόμενη αποδέχεται πως οι συμφωνίες υπογράφηκαν χωρίς προκήρυξη προσφορών, υποστηρίζοντας ότι αυτό έγινε στη βάση συγκεκριμένης νομοθεσίας του 2016, απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου και έρευνας αγοράς που πραγματοποιήθηκε το 2021. Παράλληλα, γίνεται αναφορά στη δυνατότητα σύναψης συμφωνίας χωρίς προκήρυξη δημόσιου διαγωνισμού, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένα κριτήρια.

Το Δικαστήριο αναφέρει ότι η ενάγουσα αγνοεί και αμφισβητεί τα πιο πάνω και ότι, παρά το γεγονός ότι ζήτησε επανειλημμένα έγγραφα, λεπτομέρειες και πληροφόρηση, μέχρι την έκδοση της απόφασης δεν υπήρξε ανταπόκριση. Επίσης, αναφέρεται πως η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου που μνημονεύεται στην ένορκη δήλωση δεν κατέστη δυνατό να εντοπιστεί, παρόλο που, όπως σημειώνεται, θα έπρεπε να είχε δημοσιευθεί.

Καταλήγοντας, το Δικαστήριο έκρινε ότι η υπόθεση δεν αποτελεί ξεκάθαρη περίπτωση στην οποία μπορεί, από το συγκεκριμένο στάδιο, να αποφανθεί χωρίς αμφιβολία κατά πόσο η παράλειψη της εναγόμενης να ενεργήσει σύμφωνα με τα θεσμοθετημένα της καθήκοντα εμπίπτει στη σφαίρα του Διοικητικού Δικαίου. Όπως αναφέρεται στην απόφαση, ενώπιον του Δικαστηρίου υπήρχαν αρκετά κενά και απουσίαζαν στοιχεία, γεγονός που καθιστούσε δύσκολη τη διαδικασία και ενδεχόμενη κατάληξη επισφαλή στο συγκεκριμένο στάδιο.

Ως εκ τούτου, το Επαρχιακό Δικαστήριο έκρινε ότι η αίτηση της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν μπορούσε στο παρόν στάδιο να επιτύχει και την απέρριψε. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η κατάληξη αυτή δεν συνεπάγεται ανάληψη δικαιοδοσίας από δικαστήριο σε περίπτωση που αυτό στερείται δικαιοδοσίας δυνάμει νόμου.

Το Δικαστήριο σημείωσε επίσης ότι, εάν σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας προκύψουν δεδομένα που δείχνουν ότι ενδέχεται να είναι αναρμόδιο, το ζήτημα θα εγερθεί και θα εξεταστεί αυτεπάγγελτα. Όπως αναφέρεται, πρόκειται για θέμα δημόσιας τάξης και το Δικαστήριο μπορεί και έχει καθήκον να το εγείρει και να το αποφασίσει σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας, ενώ σε περίπτωση διαπίστωσης αναρμοδιότητας θα λάβει τα προβλεπόμενα διαβήματα.