Η καταγγελία του Αζέρου έφερε στο φως τις συνθήκες στα κρατητήρια Λεμεσού – Υπερπληθυσμός, στρώματα στο πάτωμα και σοβαρές ελλείψεις

58 κρατούμενοι σε κρατητήρια με χωρητικότητα μόλις 34 ατόμων, άνθρωποι να κοιμούνται σε στρώματα στο πάτωμα και σοβαρές ελλείψεις σε υγιεινή και υποδομές. Αυτή είναι η εικόνα που καταγράφει νέα έκθεση του Εθνικού Μηχανισμού Πρόληψης για τα Αστυνομικά Κρατητήρια Λεμεσού, μετά τις καταγγελίες για τις συνθήκες κράτησης 44χρονου Αζέρου που κατηγορείται για κατασκοπεία, ο οποίος κρατείται στα κρατητήρια και εκπροσωπείται από τον δικηγόρο Ευστάθιο Ευσταθίου.

Στις 21 Ιουλίου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη λειτουργών του Εθνικού Μηχανισμού Πρόληψης, ο οποίος υπάγεται στην Επίτροπο Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Πρόκειται για την τρίτη επίσκεψη στον συγκεκριμένο χώρο, κατά την οποία οι λειτουργοί επιθεώρησαν όλους τους χώρους και τους φακέλους των κρατουμένων, πραγματοποίησαν εμπιστευτικές συνεντεύξεις και συνομίλησαν με τον υπεύθυνο του σταθμού και μέλη του προσωπικού. Παράλληλα, αξιολογήθηκε ο βαθμός συμμόρφωσης των αρμόδιων Αρχών με προηγούμενες εισηγήσεις για τη βελτίωση των συνθηκών κράτησης και τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των κρατουμένων

58 κρατούμενοι σε χώρο για 34

Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της έκθεσης αφορά τον υπερπληθυσμό. Κατά την ημέρα της επίσκεψης, στα Αστυνομικά Κρατητήρια Λεμεσού κρατούνταν συνολικά 58 άτομα, ενώ η επίσημη χωρητικότητα ανέρχεται σε 34 κρατούμενους.

Στην πτέρυγα ποινικών κρατουμένων, καταδικασθέντων και υποδίκων, η οποία αποτελείται από 24 κελιά, κρατούνταν συνολικά 50 άτομα: 13 κατάδικοι, 29 υπόδικοι και οκτώ ποινικοί κρατούμενοι. «Όπως προκύπτει, στα εν λόγω κρατητήρια υπάρχει υπερπληθυσμός, ένεκα του οποίου, οι συνθήκες διαβίωσης και μεταχείριση των κρατουμένων να επηρεάζονται δυσμενώς. Ως εκ τούτου, θα πρέπει, άμεσα, να τερματιστεί η τοποθέτηση πέραν των 34 κρατουμένων στα Αστυνομικά Κρατητήρια Λεμεσού. Επιπλέον, ανεξαρτήτως του αριθμού κρατουμένων, θα πρέπει να λαμβάνονται όλα τα μέτρα ώστε διασφαλίζεται ότι κάθε κρατούμενος διαθέτει δικό του κρεβάτι για να κοιμάται και όχι μόνο στρώμα τοποθετημένο στο πάτωμα» σημειώνεται στη έκθεση.

Προβλήματα στους χώρους υγιεινής

Σημαντικές ελλείψεις καταγράφονται και στους χώρους υγιεινής. Από τα πέντε αποχωρητήρια και ουρητήρια της πτέρυγας, τα τέσσερα βρίσκονταν σε λειτουργία, ενώ ένα είχε τεθεί εκτός λειτουργίας λόγω αποχετευτικής βλάβης. Παράλληλα, ένα από τα υπόλοιπα ήταν βουλωμένο, με αποτέλεσμα να υπάρχει έντονη δυσοσμία στην πτέρυγα.

Η έκθεση σημειώνει ότι οι εγκαταστάσεις, λόγω της παλαιότητάς τους και του υπερπληθυσμού, δεν πληρούν τις απαιτήσεις υγιεινής και ασφάλειας και δεν διασφαλίζουν αξιοπρεπείς συνθήκες. Σύμφωνα με την ενημέρωση που έλαβαν οι λειτουργοί, έχει δρομολογηθεί η αντικατάσταση των χώρων υγιεινής με αντιβανδαλικού τύπου εγκαταστάσεις. Η Επίτροπος ζητεί οι εργασίες να προχωρήσουν άμεσα και γίνουν άμεσα και  χωρίς περαιτέρω καθυστερήσεις.

Ανήλικος κρατούμενος σε επαφή με άλλους κρατούμενους

Προβληματισμό προκαλεί και η κατάσταση στην πτέρυγα ανηλίκων, η οποία αποτελείται από δύο ατομικά κελιά και αντίστοιχους χώρους υγιεινής. Κατά την επίσκεψη κρατείτο εκεί ένας 15χρονος συριακής καταγωγής. Όπως διαπιστώθηκε, ο ανήλικος είχε άμεση επαφή με άλλους κρατούμενους της πτέρυγας ποινικών κρατουμένων, καταδικασθέντων και υποδίκων, καθώς η πόρτα του κελιού του ήταν ανοικτή ενώ οι άλλοι κρατούμενοι προαυλίζονταν. Η Επίτροπος επαναλαμβάνει την εισήγησή της για τερματισμό της κράτησης ανηλίκων στα συγκεκριμένα κρατητήρια και εξεύρεση εναλλακτικού χώρου.

Καταδικασθέντες και υπόδικοι στην ίδια πτέρυγα

Η έκθεση επισημαίνει επίσης ότι ο συγχρωτισμός καταδικασθέντων και υποδίκων δεν συνάδει με τις συστάσεις της CPT και τους Ελάχιστους Κανόνες του ΟΗΕ για τη Μεταχείριση των Κρατουμένων, γνωστούς ως «Nelson Mandela Rules». Σύμφωνα με την Επίτροπο, οι δύο κατηγορίες κρατουμένων θα πρέπει να διαχωρίζονται, καθώς η μεταξύ τους συναναστροφή ενδέχεται να έχει αρνητικές συνέπειες και να περιορίζει τα διευρυμένα δικαιώματα που προβλέπονται για τους υπόδικους σε σχέση με τους καταδικασθέντες. Παράλληλα, ο συγχρωτισμός υποδίκων με ποινικούς κρατούμενους και καταδικασθέντες μπορεί να δημιουργεί ιδιαίτερα επιβαρυντικές ψυχολογικές συνθήκες, ιδίως για άτομα που ενδέχεται να μην έχουν εμπλακεί σε σοβαρά ποινικά αδικήματα, με πιθανές επιπτώσεις τόσο κατά την παραμονή τους στα κρατητήρια όσο και στη γενικότερη ψυχοσυναισθηματική τους κατάσταση.

Εκκρεμεί η αντικατάσταση του στεγάστρου

Προβλήματα καταγράφονται και στον χώρο προαυλισμού, όπου παραμένει το αδιαφανές πλαστικό κάλυμμα στην οροφή, περιορίζοντας την πρόσβαση σε φυσικό φως και συμβάλλοντας στην αύξηση των θερμοκρασιών. Παρά το γεγονός ότι, σύμφωνα με την έκθεση, η αντικατάσταση του στεγάστρου είχε δρομολογηθεί, οι εργασίες εξακολουθούν να εκκρεμούν. Η Επίτροπος ζητεί την επίσπευση και ολοκλήρωση των εργασιών το συντομότερο δυνατό.

Ελλείψεις και στον χώρο επισκέψεων

Η έκθεση αναφέρεται και στον χώρο επισκέψεων και συνεντεύξεων με δικηγόρους, σημειώνοντας ότι δεν έχουν γίνει οι απαραίτητες μετατροπές ώστε οι επισκέψεις να πραγματοποιούνται κάτω από κατάλληλες συνθήκες. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις επισκέψεις από μέλη των οικογενειών των κρατουμένων, συμπεριλαμβανομένων ανήλικων παιδιών, με την Επίτροπο να ζητεί την άμεση διαμόρφωση του χώρου.

Μεταξύ των βασικών εισηγήσεων της έκθεσης περιλαμβάνεται ο περιορισμός στο ελάχιστο της κράτησης διοικητικών κρατουμένων στα αστυνομικά κρατητήρια, καθώς και η τοποθέτηση παραθύρων στα κελιά της συγκεκριμένης πτέρυγας, ώστε να διασφαλίζονται ο φυσικός φωτισμός και ο επαρκής αερισμός. Παράλληλα, ζητείται η επίσπευση της αντικατάστασης του στεγάστρου στον χώρο προαυλισμού και η ανακαίνιση του χώρου επισκέψεων, ώστε να διαμορφωθούν κατάλληλες συνθήκες για τους κρατούμενους και τους επισκέπτες.

Η Επίτροπος εισηγείται ακόμη την ανάρτηση σε κάθε κελί των Δικαιωμάτων των Κρατουμένων και των Κανόνων των Κρατητηρίων, ενώ ζητεί σαφείς οδηγίες για την πλήρη και ορθή συμπλήρωση του Εντύπου Συνέντευξης Κρατουμένου και την κατάλληλη εκπαίδευση του προσωπικού για τη διενέργεια των σχετικών συνεντεύξεων.

Η έκθεση καταγράφει, πάντως, και θετικές εξελίξεις, όπως την αντικατάσταση των χαμηλής έντασης λαμπτήρων και των φθαρμένων στρωμάτων, καθώς και την εποικοδομητική συνεργασία του προσωπικού των κρατητηρίων με τους λειτουργούς του Εθνικού Μηχανισμού Πρόληψης.

Ευστάθιος Ευσταθίου: «Η Έκθεση καταγράφει μια πραγματικότητα που δεν τιμά ένα ευρωπαϊκό κράτος»

Κληθείς να σχολιάσει την έκθεση της Επιτρόπου Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Μαρίας Στυλιανού-Λοττίδη, ο δικηγόρος Ευστάθιος Ευσταθίου ανέφερε ότι τα ευρήματα δεν τον εξέπληξαν, καθώς, όπως σημείωσε, είχε καταγγείλει συγκεκριμένες συνθήκες κράτησης.

«Ο Εθνικός Μηχανισμός Πρόληψης πήγε στα κρατητήρια και σήμερα έχουμε μια επίσημη Έκθεση που καταγράφει μια πραγματικότητα η οποία δεν τιμά ένα ευρωπαϊκό κράτος», ανέφερε.

Ο κ. Ευσταθίου υπογράμμισε ότι το ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν πρέπει να περιορίζεται σε διακηρύξεις, αλλά να εφαρμόζεται στην πράξη.

«Το πιο εύκολο στην Κύπρο είναι να μιλάμε για ανθρώπινα δικαιώματα σε συνέδρια και επετείους. Το δύσκολο είναι να τα εφαρμόζουμε όταν κλείνει η πόρτα ενός αστυνομικού κελιού», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Όπως σημείωσε, η έκθεση καταγράφει κρατητήρια χωρητικότητας 34 ατόμων στα οποία κρατούνταν 58 άτομα, ανθρώπους να κοιμούνται σε στρώματα στο πάτωμα, ακατάλληλες συνθήκες υγιεινής και προβλήματα για τα οποία, όπως υποστήριξε, οι αρμόδιες Αρχές είχαν ήδη προειδοποιηθεί.

«Άρα, το ερώτημα πλέον δεν είναι εάν υπάρχουν προβλήματα. Αυτό απαντήθηκε. Το ερώτημα είναι πόσες ακόμη Εκθέσεις χρειάζεται ένα ευρωπαϊκό κράτος για να κάνει τα αυτονόητα», κατέληξε.