Κυκλοφοριακό και πλημμύρες στη Λεμεσό: Έργα €32,5 εκατ. στη Λεωφόρο Ευαγόρα Λανίτη και στον ποταμό στην Αγία Φύλα

Έργα πνοής που θα αλλάξουν τον υδρολογικό και κυκλοφοριακό χάρτη της Λεμεσού βρίσκονται στα σκαριά και αφορούν την κατασκευή της Λεωφόρου Ευαγόρα Λανίτη η οποία αποτελεί τμήμα του Βόρειου Παρακαμπτήριου και την παράλληλη εκτροπή του ποταμού Αγίας Φύλας προς τον Γαρύλλη. Τα έργα υποδομής για την αστική περιοχή της Λεμεσού έχουν στόχο τόσο την αποσυμφόρηση του οδικού δικτύου, όσο και την προστασία της πόλης απέναντι στα έντονα πλημμυρικά φαινόμενα.

Το συνολικό κόστος για τα δύο έργα υπολογίζεται στα €32.450.000 (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ), ενώ ο ορίζοντας κατασκευής εκτείνεται σε 36 μήνες, με τις εργασίες να τοποθετούνται χρονικά την περίοδο 2027–2030, όπως καταγράφεται στην Έκθεση Πληροφοριών που υποβλήθηκε στο Τμήμα Περιβάλλοντος εκ μέρους του Τμήματος Πολεοδομίας.

Η Λεωφόρος Ευαγόρα Λανίτη αποτελεί τμήμα του Βόρειου Παρακαμπτήριου Δρόμου Λεμεσού (Δρόμος Πρωταρχικής Σημασίας), ο οποίος σχεδιάστηκε για να συνδέει τον Δήμο Γερμασόγειας στα ανατολικά με τον Δήμο Ύψωνα στα δυτικά.

Ενώ το μεγαλύτερο μέρος του άξονα έχει κατασκευαστεί, παραμένει σε εκκρεμότητα το κεντρικό τμήμα μήκους περίπου 500 μέτρων. Το έργο περιλαμβάνει τόσο την κατασκευή αυτού του τμήματος όσο και την επανακατασκευή και αναβάθμιση υφιστάμενων τμημάτων, συνολικού μήκους 2.500 μέτρων.

Η νέα λεωφόρος θα διαθέτει τέσσερις λωρίδες κυκλοφορίας, κεντρική διαχωριστική νησίδα, πεζοδρόμια και στις δύο πλευρές, διακριτό ποδηλατόδρομο, λωρίδες πρασίνου, κυκλικό κόμβο και φωτοελεγχόμενες συμβολές, συνολικού πλάτους περίπου 24,4 μέτρων.

Σύμφωνα με στοιχεία του Τμήματος Δημοσίων Έργων, ο υφιστάμενος φόρτος ανέρχεται σε 11.000 οχήματα ημερησίως. Με την ολοκλήρωση του έργου κατασκευής της Λεωφόρου Ευαγόρα Λανίτη, ως τμήματος του Βόρειου Παράλληλου Άξονα Λεμεσού και με χάραξη από τη Λεωφόρο 1ης Απριλίου έως τη Λεωφόρο Γιάννου Κρανιδιώτη, εκτιμάται ότι θα διπλασιαστεί φτάνοντας τα 20.000 οχήματα ημερησίως, απορροφώντας τη διαμπερή κυκλοφορία που σήμερα επιβαρύνει την Αγία Φύλα και αποσυμφορώντας τους κορεσμένους κυκλικούς κόμβους Αγίας Φύλας και Τροόδους.

Η κατασκευαστική περίοδος αναμένεται να επηρεάσει την καθημερινότητα της περιοχής. Υπολογίζεται ότι θα προκύψουν 80.000 – 90.000 τ.μ. μπάζων εκσκαφής. Τα υλικά που πληρούν τις προδιαγραφές θα αξιοποιηθούν για επιχωματώσεις, ενώ τα υπόλοιπα θα διαχειριστούν βάσει της νομοθεσίας για τα Αποβλήτα Κατασκευών και Κατεδαφίσεων (Κ.Δ.Π. 112/2023).

Θα προκύψει νέα σφράγιση εδάφους έκτασης περίπου 12.200 τ.μ.. Ωστόσο, επειδή η περιοχή είναι ήδη αστικοποιημένη, οι υδρολογικές επιπτώσεις θεωρούνται περιορισμένες.

Το έργο δεν εμπίπτει σε περιοχή Natura 2000, η πλησιέστερη είναι το Δάσος Λεμεσού στα 6,8 χλμ. Το Δάσος Πολεμιδιών βρίσκεται σε απόσταση 250 μέτρων βόρεια.

Κατά τη διάρκεια των εργασιών θα ληφθούν μέτρα για την ασφαλή πρόσβαση σε κατοικίες, εμπορικά υποστατικά και φροντιστήρια της περιοχής. Κατά τη φάση λειτουργίας, η αύξηση της κυκλοφορίας αναμένεται να επιφέρει τοπική αύξηση του θορύβου και των εκπομπών ρύπων.

Αντιπλημμυρικό έργο εκτροπής ποταμού Αγίας Φυλάξεως

Η δεύτερη και εξαιρετικά κρίσιμη πτυχή του έργου αφορά την αντιπλημμυρική προστασία, καθώς η περιοχή εμπίπτει στις Περιοχές Δυνητικά Σημαντικού Κινδύνου Πλημμύρας (ΠΔΣΚΠ).

Κατόπιν πρότασης του Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ) Λεμεσού, αποφασίστηκε η ολική εκτροπή των πλημμυρικών παροχών του ποταμού Αγίας Φύλας προς τον ποταμό Γαρύλλη. Λήφθηκε υπόψη η ραγδαία αστική ανάπτυξη της περιοχής και τη συνακόλουθη αύξηση της στεγανοποίησης του εδάφους, με σκοπό τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης πλημμυρικών φαινομένων.

Σήμερα οι περιοχές εκατέρωθεν της κοίτης του ποταμού νότια του Υπεραστικού παρουσιάζουν συχνά πλημμυρικά φαινόμενα, προκαλώντας σημαντικά λειτουργικά προβλήματα. Τα προβλήματα αυτά αναμένεται να ενταθούν με τη σταδιακή περαιτέρω αστικοποίηση της λεκάνης απορροής του ποταμού Αγίας Φύλας και την αύξηση των αδιαπέρατων επιφανειών. Με το προτεινόμενο έργο εκτροπής των πλημμυρικών απορροών του ποταμού Αγίας Φύλας προς τα δυτικά, επιδιώκεται ο περιορισμός του πλημμυρικού κινδύνου στις κατάντη περιοχές της Λεωφόρου Ευαγόρα Λανίτη και η βελτίωση της αντιπλημμυρικής προστασίας της ευρύτερης περιοχής.

Για τον σκοπό αυτό, θα κατασκευαστεί υπόγειος διπλός ορθογωνικός οχετός από οπλισμένο σκυρόδεμα, διαστάσεων 2 × (2,5m ύψος × 3,0m πλάτος), κάτω από τη νέα Λεωφόρο Ευαγόρα Λανίτη.

Ο οχετός θα έχει μήκος περίπου 1.900 έως 2.000 μέτρα και σχεδιάστηκε για να παροχετεύει έως και 40 m³/s όμβριων υδάτων με βάση υδρολογική μελέτη για περίοδο επαναφοράς 50 ετών.

Για να διατηρηθεί ομαλή κλίση κοντά στην επιφάνεια, οι εκσκαφές θα κυμανθούν κυρίως από 4,0 έως 8,5 μέτρα, ενώ σε τμήμα μήκους 370 μέτρων το βάθος εκσκαφής θα φτάσει τα 8,0–9,0 μέτρα.

Η εκτροπή θα διοχετεύει τα νερά της λεκάνης απορροής του ποταμού Αγίας Φυλάξεως προς τον ποταμό Γαρύλλη στο ύψος της περιοχής Ευαγόρα Λανίτη. Σημειώνεται ότι η υφιστάμενη απορροή της λεκάνης της Αγίας Φύλας καταλήγει στον ποταμό Γαρύλλη σε νοτιότερο σημείο, μέσω της οδού Εργατούδη και της Λεωφόρου Σπύρου Κυπριανού. Στο πλαίσιο των μελετών για τα αντιπλημμυρικά έργα στην περιοχή της Μείζονος Λεμεσού, καθώς και για τις προτεινόμενες εργασίες εκτροπής, εκπονήθηκαν υδρολογικές / υδραυλικές μελέτες.

Με τη νέα χρονιά η έναρξη των έργων

Αν και το έργο θεωρείται ώριμο σχεδιαστικά, υπάρχουν εκκρεμότητες σε σχέση με το κόστος των αντιπλημμυρικών έργων. Το οδικό έργο συνολικού κόστους €10.450.000 (με ΦΠΑ) χρηματοδοτείται κατά 4/5 (80%) από το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως και κατά 1/5 (20%) από τον Δήμο Λεμεσού.

Αναθέτουσα Αρχή θα είναι το Τμήμα Δημοσίων Έργων, ενώ τη συντήρηση του έργου, μετά την ολοκλήρωση της περιόδου συντήρησης από τον εργολάβο, θα αναλάβει ο Δήμος Λεμεσού. Αναφορικά με το έργο εκτροπής του Ποταμού Αγίας Φύλας, τη συντήρηση του έργου θα αναλάβει ο ΕΟΑ Λεμεσού. Οι κατασκευαστικές εργασίες αναμένεται να αρχίσουν το 2027 και να ολοκληρωθούν το έτος 2030, με εκτιμώμενη συνολική διάρκεια υλοποίησης περί τους 36 μήνες.

Σε ότι αφορά το αντιπλημμυρικό έργο συνολικού κόστους €22.000.000 (με ΦΠΑ), όπως καταγράφεται στην έκθεση, η χρηματοδότηση του δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, ενώ εκκρεμεί το θέμα της ανάληψης της δαπάνης του οχετού από τον ΕΟΑ Λεμεσού.

Το Υπουργείο Οικονομικών έχει ζητήσει την εκπόνηση μελέτης βιωσιμότητας, ενώ το έργο δεν περιλαμβάνεται προς το παρόν στον προϋπολογισμό του Τμήματος Πολεοδομίας.