Σημαντική πρόκληση η μετάβαση σε νέα βαθμίδα: Από το Νηπιαγωγείο στο Δημοτικό και από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο – Tα παιδιά και οι γονείς καλούνται να προσαρμοστούν

Όσο περνάνε οι μέρες και η έναρξη των σχολείων πλησιάζει, πολλά παιδιά αλλά και οι γονείς τους ίσως να αισθάνονται όχι μόνο την αναμενόμενη αγωνία αλλά και ένα επιπλέον άγχος. Ιδιαίτερα, εάν τα παιδιά τον Σεπτέμβριο αλλάζουν εκπαιδευτική βαθμίδα, και επομένως ολόκληρο σχολικό περιβάλλον.

Η προσαρμογή, οι προκλήσεις, η κοινωνικοποίηση, η ανταπόκριση στις απαιτήσεις της νέας παιδαγωγικής διαδικασίας, είναι μερικά από τα θέματα που στριφογυρίζουν στο μυαλό μαθητών και γονέων. Για την καλύτερη μετάβαση των παιδιών από τη μια βαθμίδα στην άλλη, το υπουργείο Παιδείας δίνει ένα οδηγό με πληροφορίες και συμβουλές, με στόχο να βοηθήσει και να συμβάλει θετικά στη νέα μαθητική ζωή των παιδιών αλλά και στην καινούργια πραγματικότητα των γονέων.

Στον Σχολικό Οδηγό της Δημοτικής Εκπαίδευσης περιλαμβάνονται τρία, ιδιαίτερα σημαντικά σημεία στο πλαίσιο της ομαλής μετάβασης των παιδιών. Το πρώτο αφορά τη μετάβαση τους από το σπίτι στο Νηπιαγωγείο, το δεύτερο από το Νηπιαγωγείο στο Δημοτικό σχολείο και το τρίτο σημείο την προετοιμασία των παιδιών που για πρώτη φορά θα φοιτήσουν στο Γυμνάσιο.  

Εάν λοιπόν, ένα παιδάκι σε μερικές μέρες θα αφήσει την καθημερινότητα του σπιτιού και θα μεταβεί στο Νηπιαγωγείο, ο ρόλος των γονέων είναι ιδιαίτερα σημαντικός. Σύμφωνα με τον Οδηγό, τη χρονική στιγμή κατά την οποία το παιδί θα βιώσει την εμπειρία της φοίτησής του στο Νηπιαγωγείο, οι γονείς/κηδεμόνες πρέπει να το προετοιμάσουν ώστε φυσιολογικά και αβίαστα να μεταβεί από το ζεστό και φιλικό περιβάλλον της οικογένειάς του στο πρώτο οργανωμένο σχολικό του περιβάλλον.

Χρειάζεται να του μιλήσουν με πολλή αγάπη, ηρεμία και ενθουσιασμό για το τι μπορεί να του προσφέρει η φοίτησή του στο Νηπιαγωγείο (παιχνιδότοπο, νέους φίλους, παιχνίδι, τραγούδια, παραμύθια, μάθηση κ.ο.κ.). Ανάλογα με την ηλικία του παιδιού, δίνεται έμφαση σε άλλες πτυχές της σχολικής ζωής.

Σημαντικά σημεία για τους γονείς:

>> Να μεταδώσουν στο παιδί τη χαρά τους, γιατί αυτό μεγάλωσε και την αισιοδοξία και βεβαιότητά τους για την όμορφη περίοδο στην οποία εισέρχεται.

>> Να βοηθήσουν τα παιδιά να καλλιεργήσουν βασικές δεξιότητες επικοινωνίας, να αποκτήσουν κοινωνικές δεξιότητες, να ενδυναμωθούν συναισθηματικά, να αναπτυχθούν γνωστικά, να εκφράζουν και να τεκμηριώνουν τις απόψεις τους.

Όπως σημειώνεται, οι νηπιαγωγοί μπορούν να υποστηρίξουν και να ενισχύσουν τους γονείς/κηδεμόνες, ως προς τον γονικό τους ρόλο, αλλά και να συνεργαστούν μαζί τους για την ολοκλήρωση των στόχων της ψυχοκοινωνικής ανάπτυξης και της μαθησιακής διαδικασίας των παιδιών τους.

Στην περίπτωση κατά την οποία, τα παιδιά αποχαιρετούν το Νηπιαγωγείο και μεταβαίνουν στο Δημοτικό, βιώνουν μία περίοδο σημαντικών αλλαγών. Τα παιδιά γίνονται μέλη μίας μεγαλύτερης ομάδας, με ποικίλες απαιτήσεις και συνήθειες.

Όπως αναφέρεται στον Σχολικό Οδηγό, με την είσοδό του στο Δημοτικό σχολείο το παιδί έχει να αντιμετωπίσει ένα περιβάλλον που είναι διαφορετικό, σε σχέση με τις προηγούμενες εμπειρίες του, όσον αφορά στο πρόγραμμα, στον χώρο και στα πρόσωπα και καλείται να προσαρμοστεί στις καινούριες συνθήκες.

Το «πέρασμα» από τη γνωστή κατάσταση του Νηπιαγωγείου σε μία άλλη άγνωστη κατάσταση, αποτελεί ένα ατομικό, προσωπικό, ιδιαίτερο και μοναδικό βίωμα για το κάθε άτομο. Το κάθε παιδί ανάλογα με τις εμπειρίες, τη συναισθηματική και κοινωνική του ωριμότητα βιώνει την αίσθηση της αλλαγής με διαφορετικό τρόπο, γι’ αυτό είναι σημαντικό να υπάρξει η κατάλληλη προετοιμασία για μια πετυχημένη μετάβαση. Η συνεργασία μεταξύ σχολείου και οικογένειας αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ομαλή προσαρμογή, καθώς και για τη γενικότερη συμπεριφορά του παιδιού στο νέο του σχολείο. Για τον σκοπό αυτό το Νηπιαγωγείο σε συνεργασία με το Δημοτικό σχολείο, οργανώνει και υλοποιεί προγράμματα ομαλής μετάβασης από το Νηπιαγωγείο στο Δημοτικό Σχολείο, με τη συμμετοχή και εμπλοκή των γονέων/κηδεμόνων.

Συμβουλές προς γονείς:

>> Να μιλούν με θετικά λόγια στο παιδί για το Δημοτικό σχολείο και να απαντούν σε απορίες που το απασχολούν σχετικά με το νέο σχολείο.

>> Να δίνουν την ευκαιρία στο παιδί να επιλέξει τη σχολική του τσάντα, ενισχύοντας έτσι την αυτοπεποίθησή του.

>> Να το ενθαρρύνουν να πηγαίνει μόνο του στην τάξη, μεταφέροντας την τσάντα του καθώς με αυτό τον τρόπο μαθαίνει να είναι υπεύθυνο για τα δικά του πράγματα.

>> Διευθετούν τον χώρο μελέτης του παιδιού και βοηθούν το παιδί να έχει σταθερό πρόγραμμα μελέτης και να μάθει να τακτοποιεί τον χώρο το.

>> Καθορίζουν συγκεκριμένο πρόγραμμα με σταθερές ώρες ύπνου, φαγητού, μελέτης και παιχνιδιού.

>> Μεριμνούν να πηγαίνει έγκαιρα στο σχολείο του, κάτι που διευκολύνει την προσαρμογή στο νέο του περιβάλλον.

>> Βοηθούν το παιδί να αναπτύξει δεξιότητες επικοινωνίας. Δηλαδή, το παιδί να είναι σε θέση να επικοινωνεί με σαφήνεια για τις ανάγκες του και να κατανοεί τους άλλους (ικανότητα ομιλίας και ακρόασης) και δημιουργούν ευκαιρίες στο παιδί να αναπτύξει κοινωνικές δεξιότητες.

>> Να σέβονται τις ανάγκες του παιδιού και επιβραβεύουν τα επιτεύγματά του.

>> Να φροντίζουν το παιδί να έχει σωστή διατροφή, επαρκή ύπνο, κατάλληλο ντύσιμο και να μπορεί να αυτοεξυπηρετείται. Τα παιδιά χρειάζονται πρόγραμμα, προκειμένου να μάθουν να οργανώνονται, αλλά και να διευκολύνεται η καθημερινότητα η δική τους και της οικογένειάς τους.

Σημαντικό στάδιο το Γυμνάσιο

Σύμφωνα με το περιεχόμενο του Οδηγού, η μετάβαση από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο είναι ένα πολύ σημαντικό στάδιο αλλαγής στη ζωή των παιδιών, για αυτό χρειάζεται να γίνεται ομαλά και με όσο το δυνατόν λιγότερο άγχος. Αναφέρεται ότι τα παιδιά θα είναι καλύτερα προετοιμασμένα για το Γυμνάσιο, αν από το Δημοτικό μάθουν να αναπτύσσουν πρωτοβουλίες, να αναλαμβάνουν ευθύνες και να οργανώνουν τη μελέτη τους και το πρόγραμμά τους στην καθημερινή τους ζωή.

Οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν το παιδί:

>> Να καθιερώσει από νωρίς ένα πρόγραμμα μελέτης το οποίο θα ακολουθεί καθημερινά.

>> Να έχει τον δικό του χώρο, όπου θα μπορεί να μελετά, μακριά από εξωτερικά ερεθίσματα που αποσπούν την προσοχή (π.χ., τηλεόραση, τηλέφωνο).

>> Να αξιοποιεί κατά τη μελέτη διάφορες δεξιότητες (π.χ., ερμηνεία, ανάλυση, επεξήγηση).

>> Να έχει θετική αυτοεικόνα, την οποία και να ενδυναμώνει συνεχώς, μέσω ανατροφοδότησης και αυτοαξιολόγησης.

>> Να προσδίδει σημασία στο περιεχόμενο και στην ποιότητα των εργασιών του.

>> Να αποκτήσει την απαραίτητη αυτοδυναμία στον τρόπο μελέτης και εργασίας του στο σπίτι.

>> Να αναπτύξει θετική στάση απέναντι στο σχολείο και τους εκπαιδευτικούς.