«Δεν ήταν έρανος»: Η απάντηση του Υπουργού Εσωτερικών για την οικονομική ενίσχυση Δρουσιώτη και Χριστοδουλίδη

Ούτε ο Μακάριος Δρουσιώτης, ούτε και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας «γύρισαν δίσκο» με σκοπό να συγκεντρώσουν χρήματα στο πλαίσιο διεξαγωγής εράνου, γι’ αυτό δεν ηγέρθη ή δεν εγείρεται θέμα παραπομπής της έκκλησής τους για ενίσχυσή της προσπάθειας τους στην Αστυνομία.

Τα πιο πάνω προκύπτουν από απάντηση του υπουργού Εσωτερικών,. Κωνσταντίνου Ιωάννου σε ερώτηση του βουλευτή του ΑΚΕΛ, Κωνσταντίνου Κωνσταντίνου. Όπως προκύπτει από την απάντηση, τόσον η έκκληση του κ. Δρουσιώτη για οικονομική ενίσχυσή του (στην προσπάθεια του να ενισχύσει τα νομικά του όπλα κατά την εκδίκαση των εναντίον κατηγοριών στη γνωστή υπόθεση της Σάντης), όσον και η προσπάθεια του Προέδρου Χριστοδουλίδη να συγκεντρώσει χρήματα κατά την προεκλογική περίοδο του 2023 (για τις προεδρικές εκλογές), δεν εμπίπτουν στον περί Διενέργειας Εράνων Νόμου του 2014 (68(Ι)/2014).

Υπενθυμίζεται, πως και οι δύο ζήτησαν από το κοινό να τους ενισχύσει στο πλαίσιο «εκστρατείας χρηματοδότησης» (crowdfunding) και όχι στο πλαίσιο εράνου.

Όπως εξηγεί ο υπουργός, «σύμφωνα με το Άρθρο 2 του υπό αναφορά Νόμου, «έρανος» σημαίνει έκκληση προς το κοινό ή οποιαδήποτε ομάδα του κοινού …. όπως καταβάλει, με ή χωρίς αντιπαροχή, για οποιοδήποτε φιλανθρωπικό, αγαθοεργό ή θρησκευτικό, περιβαλλοντικό και/ή φιλοζωικό σκοπό, καθώς και για ανέγερση μνημείων, χρήματα ή άλλα περιουσιακά στοιχεία που δεν είναι χρήματα…».

Όσον αφορά τα προεκλογικά έσοδα και δαπάνες των υποψηφίων, ο υπουργός υποδεικνύει, πως δεν διέπονται από τον περί Εράνων Νόμο, αλλά από το ειδικό νομοθετικό πλαίσιο. Συγκρεκριμένα «διέπονται από τις διατάξεις των άρθρων 43 έως 55 του περί Εκλογής Μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων Νόμου, οι οποίες, δυνάμει του άρθρου 41Α του περί Εκλογής (Πρόεδρος και Αντιπρόεδρος της Δημοκρατίας) Νόμου, εφαρμόζονται, τηρουμένων των αναλογιών, και στις Προεδρικές Εκλογές».

Γενικά, όπως αναφέρεται, «το βασικό νομικό κριτήριο που λαμβάνεται υπόψιν, είναι ο σκοπός για τον οποίο πραγματοποιείται η έκκληση προς το κοινό. Όταν η έκκληση αφορά σκοπό που εμπίπτει στον νομοθετικό ορισμό του «εράνου», εξετάζεται η εφαρμογή του περί Διενέργειας Εράνων Νόμου, περιλαμβανομένης της υποχρέωσης εξασφάλισης της απαιτούμενης άδειας. Αντίθετα, όταν η συλλογή χρημάτων αποσκοπεί στη χρηματοδότηση προεκλογικής εκστρατείας, οι σχετικές εισφορές και δαπάνες εξετάζονται βάσει του ειδικού νομοθετικού πλαισίου που διέπει την εκάστοτε εκλογική διαδικασία.

Ακολουθεί ολόκληρη η απάντηση του υπουργού Εσωτερικών:

«Αναφέρομαι στην πιο πάνω ερώτηση και σας πληροφορώ τα ακόλουθα: Ο Υπουργός Εσωτερικών είναι η Αρμόδια Αρχή για την εφαρμογή του περί Διενέργειας Εράνων Νόμου του 2014 (68(Ι)/2014), σκοπός του οποίου είναι ο καθορισμός της διαδικασίας, των όρων και των προϋποθέσεων για τη διενέργεια εράνου, η δυνατότητα διεξαγωγής των αναγκαίων ελέγχων, καθώς και η επιβολή κυρώσεων με στόχο τον αποκλεισμό των παράνομων και παραπλανητικών εράνων.

Σύμφωνα με το Άρθρο 2 του υπό αναφορά Νόμου, «έρανος» σημαίνει έκκληση προς το κοινό ή οποιαδήποτε ομάδα του κοινού …. όπως καταβάλει, με ή χωρίς αντιπαροχή, για οποιοδήποτε φιλανθρωπικό, αγαθοεργό ή θρησκευτικό, περιβαλλοντικό και/ή φιλοζωικό σκοπό, καθώς και για ανέγερση μνημείων, χρήματα ή άλλα περιουσιακά στοιχεία που δεν είναι χρήματα…».

Στο πλαίσιο του περί Διενέργειας Εράνων Νόμου του 2014 Ν. (68(Ι)/2014), πρόσωπο το οποίο επιθυμεί να διοργανώσει έρανο εντός της Δημοκρατίας για οποιοδήποτε φιλανθρωπικό, αγαθοεργό ή θρησκευτικό, περιβαλλοντικό και/ή φιλοζωικό σκοπό, καθώς και για ανέγερση μνημείων, οφείλει να υποβάλει αίτηση στην κατά περίπτωση αρμόδια Αρχή Αδειών (Υπουργείο Εσωτερικών για διενέργεια παγκύπριου εράνου ή Επαρχιακές Διοικήσεις για διενέργεια εράνου σε επαρχιακό ή τοπικό επίπεδο), τουλάχιστον τριάντα (30) μέρες πριν από την ημερομηνία διενέργειας του εράνου, η οποία εξετάζεται από αρμόδια Επιτροπή.

Η κατά περίπτωση αρμόδια Αρχή Αδειών δύναται να χορηγεί άδεια διενέργειας εράνου για σκοπούς ανέγερσης μνημείων ή για παροχή βοήθειας πληθυσμού εντός της Κύπρου ή στο εξωτερικό στις ακόλουθες περιπτώσεις:

(α) φυσικών ή ανθρωπογενών καταστροφών,

(β) αποκατάστασης της υγείας οικονομικά αδύνατων ατόμων που πάσχουν από ανίατες ή δυσίατες ασθένειες ή που έχουν υποστεί βαριές σωματικές κακώσεις ή αναπηρία,

(γ) άπορων οικογενειών, ατόμων ή ανηλίκων,

(δ) σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση που παρίσταται κοινωνική ανάγκη.

Επισημαίνεται ότι εκστρατείες χρηματοδότησης (crowdfunding) που δεν περιλαμβάνονται στον προσδιορισμό της έννοιας του εράνου και στους συγκεκριμένους σκοπούς για τους οποίους θα μπορούσε να εκδοθεί άδεια διενέργειας εράνου από την αρμόδια Αρχή, δεν ρυθμίζονται από τον περί Διενέργειας Εράνων Νόμο του 2014 (68(Ι)/2014).

-Διευκρινίζεται ότι, δεδομένου ότι σύμφωνα με τον περί Διενέργειας Εράνων Νόμο, ως «έρανος» νοείται η έκκληση προς το κοινό ή προς ομάδα του κοινού για την καταβολή χρημάτων ή άλλων περιουσιακών στοιχείων για τους σκοπούς που καθορίζονται ειδικά σε αυτόν, περιλαμβανομένης και έκκλησης μέσω διαδικτύου, η χρήση διαδικτυακής μεθόδου συλλογής οικονομικών εισφορών δεν αποτελεί αφ’ εαυτής το κριτήριο παραπομπής περιπτώσεων στην Αστυνομία για διερεύνηση.

-Όσον αφορά το «Crowdfunding”, διευκρινίζεται ότι η συγκεκριμένη μέθοδος οικονομικής ενίσχυσης δεν αποτέλεσε αντικείμενο ελέγχου δυνάμει του περί Διενέργειας Εράνων Νόμου, αφού σύμφωνα με τον εν λόγω Νόμο, ως «έρανος» νοείται η έκκληση προς το κοινό ή προς ομάδα του κοινού, περιλαμβανομένης έκκλησης μέσω διαδικτύου, για την καταβολή χρημάτων ή άλλων περιουσιακών στοιχείων για τους σκοπούς που καθορίζονται ειδικά σε αυτόν, όπως φιλανθρωπικούς, αγαθοεργούς, θρησκευτικούς, περιβαλλοντικούς ή φιλοζωικούς, καθώς και για ανέγερση μνημείων.

Η οικονομική ενίσχυση προεκλογικής εκστρατείας δεν εμπίπτει στους σκοπούς αυτούς και, ως εκ τούτου, δεν συνιστά «έρανο» κατά την έννοια του συγκεκριμένου Νόμου.

-Ταυτόχρονα σημειώνεται ότι, τα έσοδα και οι δαπάνες των υποψηφίων για εκλογή στο αξίωμα του Προέδρου της Δημοκρατίας, διέπονται από το ειδικό νομοθετικό πλαίσιο και συγκεκριμένα από τις διατάξεις των άρθρων 43 έως 55 του περί Εκλογής Μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων Νόμου, οι οποίες, δυνάμει του άρθρου 41Α του περί Εκλογής (Πρόεδρος και Αντιπρόεδρος της Δημοκρατίας) Νόμου, εφαρμόζονται, τηρουμένων των αναλογιών, και στις Προεδρικές Εκλογές, με εξαίρεση το συνολικό ύψος των προεκλογικών δαπανών, το οποίο δεν πρέπει να ξεπερνά το ένα εκατομμύριο ευρώ κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου. Στο πλαίσιο αυτό, στην έκθεση του εκλογικού αντιπροσώπου περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, τα χρηματικά ποσά και άλλα πολύτιμα ανταλλάγματα που λήφθηκαν για σκοπούς εκλογικής δαπάνης, καθώς και οι χορηγίες και εισφορές που έλαβε ο υποψήφιος. Η εν λόγω έκθεση υπόκειται σε έλεγχο από τον Γενικό Ελεγκτή της Δημοκρατίας, δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 52 του περί Εκλογής Μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων Νόμου.

Κατά συνέπεια, η χρήση διαδικτυακής μεθόδου συλλογής οικονομικών εισφορών, ανεξαρτήτως του χαρακτηρισμού της ως «crowdfunding», δεν αποτελεί αφ’ εαυτής το κριτήριο για την εφαρμογή του περί Διενέργειας Εράνων Νόμου.

Το βασικό νομικό κριτήριο είναι ο σκοπός για τον οποίο πραγματοποιείται η έκκληση προς το κοινό. Όταν η έκκληση αφορά σκοπό που εμπίπτει στον νομοθετικό ορισμό του «εράνου», εξετάζεται η εφαρμογή του περί Διενέργειας Εράνων Νόμου, περιλαμβανομένης της υποχρέωσης εξασφάλισης της απαιτούμενης άδειας. Αντίθετα, όταν η συλλογή χρημάτων αποσκοπεί στη χρηματοδότηση προεκλογικής εκστρατείας, οι σχετικές εισφορές και δαπάνες εξετάζονται βάσει του ειδικού νομοθετικού πλαισίου που διέπει την εκάστοτε εκλογική διαδικασία.

Περαιτέρω σημειώνεται ότι, η παραπομπή άλλων περιπτώσεων διαδικτυακής οικονομικής ενίσχυσης στην Αστυνομία για διερεύνηση εξαρτάται από τα ιδιαίτερα πραγματικά και νομικά δεδομένα κάθε περίπτωσης. Μεταξύ των στοιχείων που λαμβάνονται υπόψη, είναι ο δηλωμένος και ο πραγματικός σκοπός της συλλογής, η ταυτότητα και η εξουσιοδότηση του διοργανωτή, ο πραγματικός δικαιούχος των χρημάτων, η ακρίβεια των παραστάσεων προς το κοινό, η ύπαρξη της απαιτούμενης άδειας, όπου αυτή προβλέπεται, καθώς και τυχόν ενδείξεις απάτης, παραπλάνησης, ιδιοποίησης χρημάτων ή διάπραξης άλλου ποινικού αδικήματος.

Ως εκ τούτου, η διαφοροποίηση δεν εδράζεται απλώς στον διαδικτυακό τρόπο συλλογής των χρημάτων, αλλά πρωτίστως στον σκοπό της οικονομικής ενίσχυσης, στο εφαρμοστέο νομοθετικό πλαίσιο και στα συγκεκριμένα περιστατικά κάθε υπόθεσης. Νοείται ότι η υπαγωγή εισφορών στο σύστημα ελέγχου της εκλογικής νομοθεσίας δεν αποκλείει τη διερεύνηση οποιοσδήποτε περίπτωσης στην οποία προκύπτουν ενδείξεις διάπραξης ποινικού αδικήματος.

-Το Υπουργείο Εσωτερικών προτίθεται να μελετήσει το ενδεχόμενο ρύθμισης οποιωνδήποτε θεμάτων κριθεί αναγκαίο σε συνάρτηση με τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό που θα τεθεί σε ισχύ το 2027 για ρύθμιση διαδικασιών και δέουσα επιμέλεια στις πλατφόρμες συμμετοχικής χρηματοδότησης.»