Ξέφραγο αμπέλι με παράνομα εστιατόρια και αναψυκτήρια – Στο στόχαστρο της Ελεγκτικής Υπηρεσίας η αδράνεια των Αρχών για τα έργα στον Ακάμα

Σοβαρές αδυναμίες διαπιστώνει η Ελεγκτική Υπηρεσία για τη διαχείριση και την υλοποίηση των έργων στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ακάμα, τρία χρόνια μετά την υποβολή των καταγγελιών. Αδυναμίες που αφορούν τη διαδικασία της εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και της διαμόρφωσης των περιβαλλοντικών όρων, τις αποκλίσεις που εντοπίστηκαν στα κατασκευαστικά σχέδια σε σχέση με την ενσωμάτωση των νομικά δεσμευτικών και ουσιωδών όρων της Περιβαλλοντικής Αρχής, τις αποκλίσεις από τα κατασκευαστικά σχέδια κατά το στάδιο υλοποίησης του έργου και τις αποκλίσεις από άλλους ουσιώδεις όρους που έθεσε η Περιβαλλοντική Αρχή.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε η Ελεγκτική Υπηρεσία, τα κυριότερα συμπεράσματα του ελέγχου εστιάζουν στην έλλειψη ειδικών στόχων διατήρησης. Συγκεκριμένα, η περιβαλλοντική αξιολόγηση της περιοχής πραγματοποιήθηκε, χωρίς προηγουμένως να έχουν καθοριστεί οι απαιτούμενοι ειδικοί στόχοι διατήρησης.

Η Ελεγκτική Υπηρεσία τονίζει ότι η προστασία μιας περιβαλλοντικά ευαίσθητης περιοχής δεν μπορεί να βασίζεται στον εκ των υστέρων εντοπισμό προβλημάτων. Είναι ενδεικτικό ότι, μετά την έναρξη των έργων, επιβλήθηκαν 19 συμπληρωματικοί ή τροποποιημένοι περιβαλλοντικοί όροι. Όπως αναφέρεται, κατά τον έλεγχο που διενήργησε η Ελεγκτική Υπηρεσία, διαπιστώθηκε ότι 17 από αυτούς τους όρους, οι οποίοι αφορούν την υδροδότηση των κόμβων υποδομών διαχείρισης και εξυπηρέτησης επισκεπτών του ΕΔΠ Ακάμα, τα ρείθρα, τους τοίχους αντιστήριξης, τις εκσκαφές, καθώς και τα όμβρια ύδατα και διαβρώσεις του οδικού δικτύου του ΕΔΠ Ακάμα, δεν έχουν ακόμη εκπληρωθεί πλήρως. Παράλληλα, όσον αφορά τους υπόλοιπους 2 από τους 19 συμπληρωματικούς ή τροποποιημένους όρους που αφορούν τις υπερεκσκαφές, τονίζεται ότι δεν μπορεί να ανατραπεί η περιβαλλοντική επιβάρυνση που δημιουργήθηκε.

Αναφορά γίνεται σε τεράστιες καθυστερήσεις στα έργα συμβατικής αξίας €6,295 εκατ. που έφτασαν στο 94% του συμβατικού του χρόνου, έχοντας υλοποιηθεί μόλις κατά 17,67%.

Στην περιοχή εξακολουθούν να υφίστανται και να αυξάνονται παράνομα κέντρα εστίασης και αναψυχής. Όσον αφορά την παρουσία παράνομων υποστατικών εντός του ΕΔΠ Ακάμα και των περιοχών του Δικτύου Natura 2000 η Ελεγκτική σημειώνει, σχεδόν πέντε χρόνια μετά τις σχετικές γνωμοδοτήσεις και περιβαλλοντικούς όρους του 2021, όχι μόνο δεν σημειώθηκε πρόοδος για την απομάκρυνση των παρανομιών, αλλά η κατάσταση παραμένει ανεξέλεγκτη, με νέα υποστατικά να ξεφυτρώνουν και κινητά αναψυκτήρια να μετακινούνται ανεμπόδιστα λόγω απουσίας εποπτείας.

Στην έκθεση υπάρχουν λεπτομέρειες για τους παράνομους χώρους εστίασης και αναψυχής, ιδιαίτερα για τα υποστατικά στον Νότιο Κόλπο της Λάρας.

Εστιατόριο σε κρατική δασική γη: Πρόκειται για εστιατόριο με παρακείμενα υποστατικά και δεξαμενή, τα οποία βρίσκονται παράνομα εντός κρατικής δασικής γης στον Νότιο Κόλπο της Λάρας, περιοχή χαρακτηρισμένη ως Ζώνη Προστασίας της Παραλίας (ΖΠΠ), Θαλάσσια Προστατευόμενη Περιοχή (ΘΠΠ) και Χερσαία Ζώνη Υψηλής Προστασίας της Φύσης. Η γη κατέχεται παράνομα χωρίς εκμίσθωση από το Τμήμα Δασών. Αν και το Τμήμα Δασών κέρδισε τη δικαστική διαμάχη πρωτόδικα και εκδόθηκε διάταγμα κατεδάφισης, το διάταγμα δεν έχει εκτελεστεί λόγω εκκρεμούς έφεσης.

Στις 18 Σεπτεμβρίου 2026, ύστερα από πτώση κεραυνού εν μέσω έντονων καιρικών φαινομένων, προκλήθηκε πυρκαγιά που κατέστρεψε το εν λόγω εστιατόριο.

Η Ελεγκτική Υπηρεσία απέστειλε επιστολή προς το Τμήμα Δασών, τονίζοντας ότι ως ο νόμιμος ιδιοκτήτης της γης οφείλει να μεριμνήσει άμεσα για την απομάκρυνση των υπολειμμάτων της πυρκαγιάς και την αποκατάσταση του φυσικού χώρου. Υπογραμμίζει, μάλιστα, ότι δεν πρέπει να γίνει ανεκτή καμία προσπάθεια επιδιόρθωσης ή αναστήλωσης του παράνομου εστιατορίου.

Λυόμενο υποστατικό: Πρόκειται για λυόμενο υποστατικό, επίσης, στον Νότιο Κόλπο της Λάρας, το οποίο εφάπτεται άμεσα με τη Ζώνη Προστασίας της Παραλίας, τη Θαλάσσια Προστατευόμενη Περιοχή Λάρας – Τοξεύτρας και τη Χερσαία Ζώνη Υψηλής Προστασίας της Φύσης, συνιστώντας άλλη μία σοβαρή περιβαλλοντική επιβάρυνση στην περιοχή.

Η Ελεγκτική Υπηρεσία υπογραμμίζει ότι η παραμονή των παράνομων υποστατικών επιβαρύνει συσσωρευτικά το ευαίσθητο περιβάλλον του Ακάμα και ζητά επιτακτική επίσπευση των διαδικασιών για την απομάκρυνση όλων των παράνομων κατασκευών χωρίς άλλη ολιγωρία. Παράλληλα, ζητά πλήρη καταγραφή και επικαιροποίηση μητρώου. Ο ΕΟΑ Πάφου καλείται να καταγράψει όλες τις αυθαιρεσίες και να τηρεί πλήρες μητρώο με συγκεκριμένες ημερομηνίες ενεργειών (εντοπισμός, ειδοποιήσεις, νομικά μέτρα), καθώς διαπιστώθηκε ότι στο υφιστάμενο μητρώο του Οργανισμού έλειπαν βασικές ημερομηνίες και δεν περιλαμβάνονταν καν αρκετές από τις εντοπισμένες παρανομίες.

Υπουργείο Γεωργίας: Προωθείται μείωση περιβαλλοντικών επιπτώσεων έργων

Σε οκτώ, από δεκατέσσερις που προβλέπονταν αρχικά, μειώθηκαν οι προτεινόμενοι χώροι εξυπηρέτησης επισκεπτών στον Ακάμα, ενώ προωθούνται περαιτέρω αλλαγές για τη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των έργων, αναφέρει το υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, σε ανακοίνωσή του σε σχέση με την Ειδικής Έκθεσης της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για τον Ακάμα.

Σημειώνει ότι παραμένει προσηλωμένο στην αποτελεσματική προστασία και διαχείριση του Ακάμα, μέσω της εφαρμογής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, της υλοποίησης των αναγκαίων διορθωτικών ενεργειών, της συμμόρφωσης με την περιβαλλοντική νομοθεσία και της συνεχούς συνεργασίας με όλους τους αρμόδιους θεσμούς και φορείς.

Παράλληλα, το Υπουργείο αναφέρει ότι, λαμβάνοντας υπόψη τις πρόσφατες εξελίξεις στη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη σχετική καθοδήγηση της Νομικής Υπηρεσίας, προωθείται η έκδοση διατάγματος για τη θεσμοθέτηση ειδικών στόχων διατήρησης των περιοχών Natura 2000, περιλαμβανομένης της Χερσονήσου του Ακάμα.

Ικανοποίηση στις περιβαλλοντικές οργανώσεις

Όπως προκύπτει από την Ειδική Έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, οι ανησυχίες και οι καταγγελίες των περιβαλλοντικών οργανώσεων για τις αποκλίσεις μεταξύ των περιβαλλοντικών όρων και των κατασκευαστικών σχεδίων της Φάσης Α΄ για τη βελτίωση του οδικού δικτύου του ΕΔΠ Ακάμα ήταν απολύτως βάσιμες και δικαιολογημένες.

Το Terra Cypria επισημαίνει ότι παρατηρείται μία ιδιαίτερα ανησυχητική στάση άρνησης των αδυναμιών, ανεπαρκειών, παρατυπιών και λαθών που έχουν καταγραφεί μέχρι σήμερα. Υπενθυμίζεται ότι όλες ανεξαιρέτως οι συναρμόδιες Αρχές, πλην του Τμήματος Δασών, καθώς και όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, έχουν αναγνωρίσει εξαρχής, γραπτώς και με δημόσιες τοποθετήσεις τους, τις αποκλίσεις μεταξύ των περιβαλλοντικών όρων και των κατασκευαστικών σχεδίων ή/και εργασιών.

Το Terra Cypria ζητά την ορθή εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας και τον πλήρη σεβασμό της νενομισμένης διαδικασίας εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων, στη βάση των σχετικών προνοιών των Αποφάσεων του Υπουργικού Συμβουλίου, αλλά και της πρόσφατης απόφασης του Δικαστηρίου της ΕΕ. Σε αυτό το πλαίσιο, το υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος θα πρέπει να διασφαλίσει τη θέσπιση ειδικών στόχων διατήρησης και κατάλληλων μέτρων διαχείρισης των περιοχών του δικτύου Natura 2000 ΕΖΔ και ΖΕΠ Χερσόνησος Ακάμα, και ακολούθως τον επανασχεδιασμό και την επαναξιολόγηση όλων ανεξαιρέτως των φάσεων και των έργων του Σχεδίου Αειφόρου Ανάπτυξης ΕΔΠ Ακάμα.