Άπιαστος ο στόχος 50% για χαλλούμι ΠΟΠ – Νέα παράταση μέχρι το 2029, αλλά εντείνονται οι αμφιβολίες για τη συμμόρφωση με τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές

Απομακρυσμένο είναι πλέον το σενάριο συμμόρφωσης της Κύπρου με το φάκελο του χαλλουμιού ΠΟΠ και παρά τη νέα παράταση της μεταβατικής περιόδου μέχρι τον Ιούλιο του 2029, θεωρείται άπιαστος ο στόχος της ελάχιστης ποσόστωσης αιγοπρόβειου γάλακτος στο 50% από το 15% που βρίσκεται σήμερα μέχρι το τέλος του 2026.

Το θέμα απασχόλησε τη χθεσινή συνεδρίαση της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Γεωργίας με τον γενικό διευθυντή της Γενικής Διεύθυνσης Γεωργίας, Ανδρέα Γρηγορίου, να αναφέρεται σε ολοκληρωμένο πλαίσιο 10 δράσεων του Υπουργείου με στόχο την ενίσχυση της παραγωγής αιγοπρόβειου γάλακτος, τη βελτίωση των μηχανισμών ελέγχου και παρακολούθησης, καθώς και τη δημιουργία των αναγκαίων προϋποθέσεων για την ομαλή εφαρμογή των προδιαγραφών του χαλλουμιού ΠΟΠ.

Ο κ. Γρηγορίου υπογράμμισε ότι το χαλλoύμι ΠΟΠ αποτελεί «εθνικό κεφάλαιο» με ετήσιες εξαγωγές που ξεπερνούν τα €350 εκατ., τονίζοντας πως στρατηγικός στόχος είναι η πλήρης συμμόρφωση με τις πρόνοιες του ευρωπαϊκού φακέλου, χωρίς να διαταραχθεί η εξαγωγική δυναμική του προϊόντος.

Το θέμα εκτιμάται ότι θα ξεκαθαρίσει σε επόμενη συνεδρίαση της Επιτροπής στην παρουσία του αρμόδιου Υπουργού Γεωργίας, Χρίστου Σενέκη, ο οποίος θα κληθεί να απαντήσει κατά πόσο υπάρχει πρόθεση να υποβληθεί αίτηση τροποποίησης η οποία να περιλαμβάνει την ποσόστωση, διαφορετικά να ενεργοποιηθεί άμεσα η διαδικασία για σταδιακή αύξηση της ελάχιστης ποσόστωσης αιγοπρόβειου γάλακτος.

Η αύξηση αυτή θα υλοποιείται μέσω σχετικών διαταγμάτων του υπουργού Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, με τελικό στόχο τον Ιούλιο του 2029 η αναλογία αιγοπρόβειου να φτάσει στο 50%, όπως ακριβώς ορίζεται στις αρχικές προδιαγραφές του χαλλουμιού ΠΟΠ.

Παρά τις διακηρύξεις, κατά τη διάρκεια της συνεδρίας διαφάνηκε έντονος σκεπτικισμός, με κοινή διαπίστωση όλων των εμπλεκομένων φορέων ότι ο στόχος για υπεροχή του αιγοπρόβειου γάλακτος στο 50% μέχρι το 2029 είναι εξαιρετικά δύσκολο έως ανέφικτος να επιτευχθεί.

Ο πρόεδρος της Επιτροπής Γεωργίας, Γιαννάκης Γαβριήλ, στηλιτεύοντας τη διαχρονική κωλυσιεργία, σημείωσε ότι από το 2014 ακούγονται διακηρύξεις για στήριξη της αιγοπροβατοτροφίας χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα, ζητώντας απαντήσεις για το πώς θα καλυφθεί το έλλειμμα.

Από την πλευρά του Συνδέσμου Καταναλωτών, ο Μάριος Δρουσιώτης χαρακτήρισε τον στόχο ως «παυσίπονο» να ανέλθει η ποσόστωση του αιγοπρόβειου γάλακτος στο 50%, τονίζοντας με κατηγορηματικό τρόπο ότι οι Κύπριοι καταναλωτές επιδοτούν ουσιαστικά την τιμή του χαλλουμιού που εξάγεται στο εξωτερικό.

Παράλληλα, εκπρόσωποι των κτηνοτρόφων όπως η Ένωση Ομάδων Παραγωγών Αιγοπροβατοτρόφων μέσω του προέδρου της, Σωτήρη Καδή, έκαναν λόγο για αποτυχία του κράτους και χειραγώγηση της αγοράς, σημειώνοντας ότι αντί να αυξάνεται το αιγοπρόβειο γάλα, αυξάνεται περαιτέρω το αγελαδινό, ενώ ο Μιχάλης Λύτρας επίτιμος πρόεδρος της ΠΕΚ προειδοποίησε ότι «αν χάσουμε το χαλλoύμι ΠΟΠ θα πρόκειται για έγκλημα».

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν τα στοιχεία που κατέθεσε στην κοινοβουλευτική Επιτροπή Γεωργίας το Γενικό Χημείο του Κράτους (ΓΧΚ). Όπως ανέφερε η διευθύντρια του Χημείου, Ρεβέκκα Κοκκινόφτα, κατά το 2026 αναλύθηκαν συνολικά 302 δείγματα χαλλουμιών. Από αυτά, 11 δείγματα δεν συμμορφώνονταν ως προς το ποσοστό αιγοπρόβειου γάλακτος, ενώ 12 δεν πληρούσαν τις προδιαγραφές ΠΟΠ (1 για αλάτι, 4 για υγρασία, 8 για λίπος). Συνολικά, το ποσοστό των αποκλίσεων ανήλθε στο 4%.

Στα πλαίσια του έργου «Χαλλoύμι ΠΟΠ – ID», που υλοποιεί το ΓΧΚ, σε συνεργασία με το υπουργείο Γεωργίας και το ΤΕΠΑΚ, από τον Οκτώβριο του 2024 αναλύθηκαν 95 δείγματα αυθεντικής γνωστής προέλευσης για τη χαρτογράφηση των χαρακτηριστικών του προϊόντος. Σύμφωνα με την κ. Κοκκινόφτα, αναλύθηκαν δείγματα για τη δημιουργία βάσης δεδομένων (ισοτοπικό, θρεπτικό και στοιχειακό αποτύπωμα). Συνδυάζοντας καινούργιες μεθόδους, το νέο εργαλείο επικύρωσης και ανίχνευσης γαλακτόσκονης θα παραδοθεί το αργότερο μέχρι το τέλος του χρόνου. Ο σκοπός του έργου είναι η χαρτογράφηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του χαλλουμιού ΠΟΠ, με στόχο την ανάδειξη δεικτών που θα οδηγήσουν στην ανάπτυξη μεθόδων για εντοπισμό της γαλακτόσκονης. Τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα, σημείωσε, ως προς το ισοτοπικό αποτύπωμα είναι ενθαρρυντικά.

Εκπρόσωπος του ΤΕΠΑΚ ανέφερε ότι η ανάπτυξη της νέας μεθόδου βρίσκεται «κοντά στο τέλος του δρόμου» και σε πολύ καλό δρόμο, υπογραμμίζοντας πως η δημιουργία μιας ισχυρής βάσης δεδομένων είναι το «κλειδί» για τη διασφάλιση της ποιότητας.

Παρέμβαση από την Έφορο Κρατικών Ενισχύσεων

Σημαντικές εισηγήσεις κατέθεσε η Έφορος Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων, Στέλλα Μιχαηλίδου, τονίζοντας ότι οι κανόνες των κρατικών ενισχύσεων πρέπει να λειτουργούν ως εργαλείο ανάπτυξης και όχι ως εμπόδιο.

Λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις από τον αφθώδη πυρετό, η Έφορος πρότεινε την ετοιμασία ενός Ολοκληρωμένου Σχεδίου Ενίσχυσης της Αιγοπροβατοτροφίας για την περίοδο 2027–2029, το οποίο θα συνδυάζει:

• Αποζημιώσεις έως 100% για απώλειες ζώων και εισοδήματος λόγω ζωικών ασθενειών (βάσει του Άρθρου 26 του Κανονισμού ABER).

• Αποκατάσταση παραγωγικού δυναμικού και εκσυγχρονισμό κτηνοτροφικών μονάδων (με εντάσεις επιδότησης έως 65% – 80%).

• Ενισχύσεις για βιοασφάλεια και ευζωία των ζώων (έως 80%).

• Ποσοτικοποιημένο σχεδιασμό με πλήρη καταγραφή των πραγματικών αναγκών σε γάλα και συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα υλοποίησης.

Ο οδικός χάρτης των 10 μέτρων του Υπουργείου Γεωργίας

Για την αντιμετώπιση των προκλήσεων και την ενίσχυση της παραγωγής, το Υπουργείο Γεωργίας προχωρά στην εφαρμογή 10 συγκεκριμένων μέτρων.

Σύσταση δύο Ειδικών Επιτροπών: Ενδοτμηματική Επιτροπή υπό την προεδρία της/του Υπουργού ΓΑΑΠ (με συμμετοχή ΥΕΕΒ, Νομικής Υπηρεσίας, ΥΠΕΞ, Τμήματος Γεωργίας, Τελωνείων και του Δρ. Φώτη Παπαδήμα από το ΤΕΠΑΚ).

Επιτροπή Παρακολούθησης υπό τον Πρόεδρο του ΚΕΒΕ (με εκπροσώπους Τυροκόμων, Αιγοπροβατοτρόφων, Αγελαδοτρόφων και Αγροτικών Οργανώσεων).

Έκτακτη επιδότηση €2 εκατ.: Παραχωρήθηκε τον Δεκέμβριο του 2024 στους αιγοπροβατοτρόφους βάσει παραγωγικότητας για μείωση της εποχικότητας.

Αυστηροποίηση νομοθεσίας και ελέγχων: Κατάθεση νομοσχεδίου στη Βουλή (24/11/2025) για επιβολή αυστηρών ποινών στους μη συμμορφούμενους.

Ανάπτυξη 26 μεγάλων μονάδων: Δημιουργία πρότυπων μονάδων αιγοπροβατοτροφίας πέραν των 800 ζώων σε κρατική γη, η οποία έχει ήδη διανεμηθεί στους δικαιούχους.

Αλλαγή κεφαλικής επιδότησης €4 εκατ: Από το 2025 η επιδότηση αποσυνδέεται από τον σκέτο αριθμό ζώων και συνδέεται άμεσα με την παραγωγικότητα.

Πλαφόν στο αγελαδινό γάλα: Κλείδωμα των ποσοτήτων αγελαδινού γάλακτος για παραγωγή χαλλουμιού ΠΟΠ στα επίπεδα του 2024 (234.000 τόνοι ετησίως / 19.500 τόνοι μηνιαίως).

Ψηφιακό λογισμικό καταγραφής: Πλήρης εφαρμογή λογισμικού (από τον Μαΐου 2025) για την καταγραφή και επαλήθευση των ποσοτήτων αιγοπρόβειου γάλακτος που παραδίδονται στη βιομηχανία.

Επενδυτική ενίσχυση €29 εκατ.: Διοχέτευση σχεδόν του 50% των επιδοτήσεων του μεγάλου επενδυτικού σχεδίου (€29 εκατ. από συνολικά €67 εκατ.) στην αιγοπροβατοτροφία.

Γενετική βελτίωση (Πρόγραμμα AGRICIGEN): Εφαρμογή ερευνητικού προγράμματος από το Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών.

Έργο για τη γαλακτόσκονη: Πρόγραμμα ανίχνευσης γαλακτόσκονης σε συνεργασία με το ΤΕΠΑΚ και το Γενικό Χημείο του Κράτους (2024–2026).