Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on GoogleΑπογοήτευση και ιδιαίτερη δυσκολία στους Δικαστές δημιουργεί η έλλειψη δομών και υπηρεσιών που προβλέπονται στον νόμο για τα παιδιά που βρίσκονται σε σύγκρουση με τον νόμο, αφού δεν έχουν στη διάθεση τους όλες τις επιλογές μεταχείρισης παιδιών που τους παρέχει η νομοθεσία.
Στη σοβαρή αυτή τοποθέτηση προέβη η Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Έλενα Εφραίμ, σε σεμινάριο με θέμα «Ανήλικοι και παραβατικότητα» που διοργάνωσε η Σχολή Δικαστών σε συνεργασία με τη Νομική Υπηρεσία. Σύμφωνα με τη Δικαστή, οι ελλείψεις που παρατηρούνται παρ’ όλο που προβλέπονται από τη νομοθεσία, οδηγούν πολλές φορές τους Δικαστές Παίδων να επιβάλλουν άλλες ποινές από αυτές που θα έπρεπε.
Σύμφωνα με την κ. Εφραίμ, υπάρχουν τρεις προκλήσεις, αναφορικά με την εφαρμογή του «περί Παιδιών σε Σύγκρουση με το νόμο, Νόμο του 2021», τις οποίες συμμερίζεται και η Νομική Υπηρεσία. Η πρώτη είναι «η όσο το δυνατό ταχύτερη επίτευξη πλήρους εφαρμογής του νόμου για να μπορέσουμε να λέμε ότι όχι μόνο θεσπίστηκε αλλά και εφαρμόζεται πλήρως και αποτελεσματικά». Η δεύτερη είναι η παρουσία ασαφειών, ελλείψεων και ασυνεπειών στον νόμο σε σχέση με διάφορα διαδικαστικά αλλά και ζητήματα ουσίας, τα οποία προκαλούν δυσκολία στα Δικαστήρια, αλλά και στη Νομική Υπηρεσία και Αστυνομία, ως προς τον τρόπο εφαρμογής του. Προς τούτο, έχει ήδη συσταθεί επιτροπή από τον Ποινικό Τομέα της Νομικής Υπηρεσίας η οποία εξετάζει τον νόμο. Η τρίτη πρόκληση είναι η διαρκής εκπαίδευση τόσο των Δικαστών όσο και όλων των άλλων εμπλεκόμενων φορέων ούτως ώστε να διασφαλίζεται ότι όλοι όσοι ασχολούνται με τον συγκεκριμένο νόμο γνωρίζουν όσο το δυνατό περισσότερα αναφορικά με τα παιδιά παραβάτες και τον κατάλληλο τρόπο μεταχείρισης τους με στόχο την επανένταξη τους στο κοινωνικό σύνολο.
Απαριθμώντας τα προβλήματα που προέκυψαν με την εφαρμογή του νόμου η κ. Εφραίμ αναφέρθηκε:
>> Διορισμός Δικαστών Δικαστηρίου Παιδιών: Οι Δικαστές του Δικαστηρίου Παιδιών έχουν μεν διοριστεί, πλην όμως εκτελούν παράλληλα και άλλα καθήκοντα σε άλλη δικαιοδοσία. Επομένως, έχει εκφραστεί εκ μέρους τους ότι είναι δύσκολο να ανταποκρίνονται στην ταυτόχρονη ανάγκη εξυπηρέτησης των καθηκόντων τους και του Δικαστηρίου Παιδιών.
>> Στέγαση Δικαστηρίου Παιδιών: Ο νόμος προνοεί ότι το Δικαστήριο Παιδιών θα πρέπει να στεγάζεται σε άλλο χώρο από το Δικαστήριο. Ο νόμος περιέχει πρόνοια ότι μέχρι τη στέγαση σε άλλο χώρο, το Δικαστήριο Παιδιών δύναται (και στεγάζεται) στον ίδιο χώρο με το Δικαστήριο. Στις επαρχίες Λευκωσίας, Λεμεσού και Λάρνακας, δεν υπάρχει τέτοια ευχέρεια, ούτε και κατάλληλη υποδομή για χώρο παραμονής του παιδιού μέχρι τη μετάβαση του στην αίθουσα του Δικαστηρίου και διασφάλιση όπως ο ανήλικος δεν έρθει σε επαφή με άλλα άτομα που κινούνται στα Δικαστήρια και ειδικότερα με άτομα που αφορούν στην υπόθεση εναντίον του. Αυτό το ζήτημα και πάλι προνοείται εν μέρει από τον νόμο, στο άρθρο 85 το οποίο προβλέπει πως σε περίπτωση περιορισμού του παιδιού, η Αστυνομία διασφαλίζει ότι κατά τη μεταφορά του από και προς το Δικαστήριο και κατά την αναμονή του πριν ή μετά οποιαδήποτε εμφάνιση ή ακρόαση, δεν έρχεται σε επαφή με οποιονδήποτε ενήλικα ο οποίος κατηγορείται για οποιοδήποτε άλλο αδίκημα. Τέτοια ευχέρεια παρέχεται μόνο στα Δικαστήρια Πάφου και Αμμοχώστου.
>> Καθυστέρηση στην ετοιμασία Εκθέσεων από τους ειδικούς: Η ετοιμασία των εκθέσεων που προβλέπονται στο άρθρο 120 από τους ειδικούς, όπως π.χ. κηδεμονευτικούς λειτουργούς ή λειτουργούς των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας, προς υποβοήθηση του Δικαστηρίου πριν την επιβολή ποινής κράτησης, παρουσιάζει πολύ μεγάλη καθυστέρηση, με αποτέλεσμα η διαδικασία να μην ολοκληρώνεται σε όσο το δυνατό πιο σύντομο χρονικό διάστημα.
>> Διαθεσιμότητα υποδομών και προγραμμάτων τα οποία προνοούνται από τον νόμο: Υπάρχει έλλειψη των ακόλουθων υποδομών και προγραμμάτων για σκοπούς εφαρμογής του νόμου:
• Προγράμματα βελτίωσης γονεϊκών ικανοτήτων των ασκούντων τη γονική μέριμνα [άρθρο 100(2)(α)(i)].
• Προγράμματα δράσεων και ενεργειών, εκπαίδευσης και δραστηριοτήτων (άρθρα 104, 110 και 111).
• Κέντρα Ημέρας για την συμμετοχή του παιδιού σε εκπαιδευτικό πρόγραμμα ή απασχόληση ή δραστηριότητα (άρθρο 108).
• Ξενώνες ανοικτού και κλειστού τύπου [άρθρο 112(1)].
Κενά στη νομοθεσία που χρήζουν τροποποίησης, αναδιατύπωσης ή και αναθεώρησης
Συνεχίζοντας την απαρίθμηση των προβλημάτων που προέκυψαν με την εφαρμογή του νόμου, η Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Έλενα Εφραίμ, ανέφερε στο σεμινάριο και τα εξής:
>> Δικαιοδοσία Δικαστηρίου Παιδιών και Εξουσία Παραπομπής Υποθέσεων: Το άρθρο 65(2) προνοεί ότι το Δικαστήριο Παιδιών έχει δικαιοδοσία να εκδικάζει «κάθε υπόθεση για διάπραξη ποινικού αδικήματος για το οποίο κατηγορούμενο είναι παιδί». Δεν είναι σαφές κατά πόσο το Δικαστήριο Παιδιών εξακολουθεί να έχει δικαιοδοσία όταν το παιδί συμπληρώσει το 21ο έτος της ηλικίας του μετά την καταχώριση της υπόθεσης και, συνεπώς, παύσει να είναι πλέον παιδί. Ενώ στο άρθρο 68 του νόμου υπάρχει πρόνοια για παραπομπή μιας υπόθεσης από το Επαρχιακό Δικαστήριο στο Δικαστήριο Παιδιών, δεν υπάρχει αντίστοιχη πρόνοια για παραπομπή μιας υπόθεσης από το Δικαστήριο Παιδιών στο Επαρχιακό Δικαστήριο. Τούτο προκύπτει όταν διαπιστωθεί ότι το παιδί είναι άνω των 21 ετών ή κατά τον χρόνο διάπραξης ήταν άνω των 18 ετών. Επίσης, θα ήταν χρήσιμη και μια ρητή νομοθετική πρόνοια για εξουσία παραπομπής υπόθεσης σε Δικαστήριο Παιδιών άλλης επαρχίας που έχει κατά τόπο δικαιοδοσία.
>> Περιορισμός Υπόδικου Παιδιού σε Χώρο Κράτησης Παιδιών: Αποτελεί κοινή διαπίστωση της Δικαστικής και της Νομικής Υπηρεσίας ότι το εν λόγω άρθρο είναι ασαφές, καθ’ ότι συγχέει την περίπτωση κράτησης υπόπτου και κατηγορούμενου. Επομένως, χρήζει τροποποίησης και αναδιατύπωσης. Η Νομική Υπηρεσία απέστειλε σχετική εισήγηση για τροποποίηση αυτού, πλην όμως το υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως απέστειλε ένα νομοσχέδιο το οποίο χρήζει βελτίωσης, επομένως, η Νομική Υπηρεσία θα προβεί σε εισηγήσεις για την ολική αναθεώρηση και αντικατάσταση του άρθρου.
Είναι η κατάληξη της Δικαστού του Ανωτάτου ότι η θέσπιση του νόμου αποτελεί ένα άκρως αναγκαίο και ιδιαίτερα θετικό βήμα. Ο Δικαστής ενεργεί πάντοτε στο πλαίσιο του νόμου, αλλά το έργο του επεκτείνεται σε ένα κοινωνικό, αναμορφωτικό και πολύπλευρο επίπεδο όπου ο στόχος είναι η προστασία του παιδιού, η αποφυγή επανάληψης παραβατικής συμπεριφοράς και η επανένταξη του στο κοινωνικό σύνολο.
Στο περίμενε για επιτηρητές και χώρο κράτησης
Ένα άλλο ζήτημα που θέτει η Δικαστής Εφραίμ, είναι ο διορισμός επιτηρητών δοκιμασίας από τη Δικαστική Υπηρεσία. Όπως έχει διαφανεί, επισημαίνει, ο επιτηρητής δοκιμασίας κατέχει καθοριστικό ρόλο στην εφαρμογή του νόμου και ειδικότερα στην παρακολούθηση του παιδιού και τη συμμόρφωση του με τα διατάγματα που εκδίδονται από το Δικαστήριο Παιδιού. Η απουσία τους δυσχεραίνει ιδιαίτερα το έργο του Δικαστηρίου Παιδιών, καθ’ ότι το περιορίζει σημαντικά ως προς τους πιθανούς τρόπους μεταχείρισης του παιδιού. Μετά από ενέργειες, έχουν εγκριθεί οκτώ μόνιμες θέσεις επιτηρητών δοκιμασίας στον προϋπολογισμό του 2027.
Παράλληλα, η απουσία κατάλληλου χώρου κράτησης αποτέλεσε εμπόδιο στην επιβολή της κατάλληλης ποινής σε κάποιες των υποθέσεων. Το θέμα αυτό δεν έχει επιλυθεί οριστικά. Έχουν γίνει κάποιες ενέργειες ούτως ώστε να υπάρχει χώρος κράτησης εντός των Κεντρικών Φυλακών για παιδιά. Εκκρεμούν οι κανονισμοί λειτουργίας του, ενώ ο χώρος αναμένεται να είναι έτοιμος τέλη του 2027.