Ο Χριστόδουλος Γ. Παχουλίδης γράφει για την εύρεση και ανακομιδή του τίμιου λειψάνου του Οσίου και Θεοφόρου Πατρός ημών Νεόφυτου του Έγκλειστου.
Η κατά Κύπρον Εκκλησία την 28η Σεπτεμβρίου ποιεί ανάμνηση της εύρεσης και ανακομιδής του τιμίου λειψάνου του Οσίου και Θεοφόρου Πατρός ημών Νεοφύτου του Εγκλείστου.
Ο Άγιος Νεόφυτος, σε ηλικία 85 ετών, στις 12 Απριλίου 1219, «τον δίαυλον απεπέρανε του βίου και ανήλθε προς νυμφώνας αθανασίους, προς παστάδας ανεκλαλήτους, προς Παράδεισον τρυφής, προς δόξαν και ζωήν, μηδέν έχουσαν τέλος ποτέ».
Ο τάφος του Αγίου έμεινε πίσω από τον απόκλειστο τοίχο του δωματίου της ιεράς Εγκλείστρας του. Επειδή δε, οι ευσεβείς προσκυνητές που έτρεχαν στο μέρος της άσκησής του, είχαν την ευλαβή απαίτηση να βλέπουν το ιερό σκήνωμά του, οι τότε ηγούμενοι της Μονής άνοιξαν ένα μέρος του τοίχου, ανασήκωσαν λίγο την επιτάφια πλάκα, ώστε να φαίνεται ο τάφος του Αγίου και το εντός αυτού σκήνωμά του. Όπως δε, έγραψαν σύγχρονοι χρονογράφοι: «Ο Άγιος Νεόφυτος επιτελεί πλήθος θαυμάτων, και βλέπωμεν το σώμα του τελείως ολόκληρον, ο δε λαός έχει μεγάλην προς αυτόν αφοσίωση».
Όταν δε, το 1571 οι Τούρκοι κατέλαβαν την Κύπρο, και ερήμωναν τα πάντα στο πέρασμά τους, οι Αδελφοί της Μονής, για τον φόβο, μη τυχόν οι Τούρκοι βεβηλώσουν και καταστρέψουν το ιερό σκήνωμα του Αγίου Νεοφύτου, κτήτορα της Μονής τους, σκέπασαν τον τάφο με την πλάκα και έκτισαν το άνοιγμα του τοίχου και από τότε ο τάφος του Αγίου παρέμεινε άγνωστο στους μετέπειτα μοναχούς, πού βρισκόταν.
Κατά το έτος 1750, όταν ηγούμενος της Μονής ήταν ο Αθανάσιος και Αρχιεπίσκοπος Κύπρου ο αοίδιμος Φιλόθεος, ο εκ Σολέας, στις 28 Σεπτεμβρίου, κάποιος από τους μοναχούς, που περιεργαζόταν το εσωτερικό του σπηλαίου της ιεράς Εγκλείστρας, πρόσεξε στο βάθος κάτι κτιστό. Νικημένος από το πάθος της φιλαργυρίας, σκέφτηκε ότι εκεί πιθανόν να ήταν κρυμμένος κάποιος θησαυρός και ήθελε να τον κάνει αποκλειστικά δικό του. Όταν λοιπόν προχώρησε η νύκτα και οι λοιποί μοναχοί ησύχαζαν στα κελιά τους, μπήκε κρυφά στο σπήλαιο και στο αμυδρό φως ενός κεριού άρχισε να γκρεμίζει το κτιστό που είδε. Δεν πέρασε πολλή ώρα και παρουσιάστηκε ενώπιόν του μια πλάκα. Δοκίμασε να την ανασηκώσει, αλλά δεν μπορούσε. Τότε με δυνατά κτυπήματα με κασμά, την έσπασε στα δύο. Τη στιγμή εκείνη μια θεϊκή δύναμη τον σκούντηξε και τον έριξε σαν νεκρό στη γη. Όταν έπειτα από αρκετή ώρα συνήλθε, έτρεξε τρομαγμένος στον ηγούμενο, εξομολογήθηκε και του είπε τα καθέκαστα. Ο ηγούμενος έτρεξε με τους άλλους Αδελφούς της Μονής, προς τον παραβιασθέντα τάφο, τον άνοιξε και είδε μέσα μια ξύλινη θήκη και μέσα σε αυτή άθικτο το σκήνωμα του Αγίου Νεοφύτου, που διατηρούσε την επιδερμίδα του και έβγαζε μια γλυκεία ευωδία. Ο άγιος ηγούμενος ανήγγειλε το γεγονός στον Αρχιεπίσκοπο, ο οποίος έστειλε ανώτερους κληρικούς της Αρχιεπισκοπής, οι οποίοι μαζί με τους πατέρες της Μονής, άλλους κληρικούς και πλήθος λαού, με λιτανείες και δεήσεις, μετέφεραν τα ιερά λείψανα στον απέναντι της Εγκλείστρας μεγάλο ναό. Τούτου του γεγονότος η Αγία μας Εκκλησία ποιεί ανάμνηση κάθε χρόνο, στις 28 Σεπτεμβρίου.
Ο Άγιος Νεόφυτος τιμάται μέχρι σήμερα, από τη Μονή του, «ως μεγάλος ιδρυτής της και άξιος πηδαλιούχος της. Τιμάται από τα χωριά Κάτω Δρυς και Λεύκαρα, ως μεγάλο και αξιοθαύμαστο τέκνο τους και αθάνατη δόξα τους, αλλά και από την Ιερά Μονή του Αγίου Ιωάννου του Κουτσοβέντη, την πρώτη Μονή της μετανοίας του. Τιμάται από ολόκληρη την Κύπρο μας, σαν ζηλευτό της καύχημα, καλλιτέχνης του λόγου, συγγραφέας θεόπνευστος, υπόδειγμα ασκητών και φλογερός πατριώτης.
Προς τον Άγιο Νεόφυτο ας τρέψουμε και εμείς σήμερα τη σκέψη μας και ας τον παρακαλέσουμε να πρεσβεύει για μας προς τον Ουράνιο της Εκκλησίας Δομήτορα, να ακούσει τις προσευχές μας, να ελευθερώσει τα από του 1974 κατεχόμενα μέρη μας, και να μας αξιώσει σύντομα να λειτουργηθούμε ελεύθεροι, στην πρώτη τροφό τού Αγίου Νεοφύτου Ιερά Μονή, αυτήν του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου, στον Κουτσοβέντη, αλλά και σε όλες τις άλλες κατεχόμενες τώρα εκκλησίες μας, να ζήσουμε ειρηνικά και ανεπαίσχυντα εδώ στη Γη και να αξιωθούμε να γίνουμε μέτοχοι της Βασιλείας των Ουρανών.
Σύνθημα για όλους μας ας είναι αυτό που με βεβαιότητα διακήρυττε ο ίδιος ο Άγιος Νεόφυτος: «Αγαθόν υπέρτατον παντός αγαθού, Θεού φόβος και μνήμη θανάτου».
