Άλμα του υδράργυρου τουλάχιστον 5 βαθμούς Κελσίου έως το τέλος του αιώνα, διπλάσια ένταση στον ρυθμό υπερθέρμανσης, έλλειψη νερού και τροφίμων, προβλέπει ανάμεσα σε άλλα μια διεθνής επιστημονική μελέτη για την περιοχή της Ανατολικής Μεσόγειου και της Μέσης Ανατολής, συμπεριλαμβάνοντας και την Κύπρο. Οι ειδικοί, χαρακτηρίζοντας την εν λόγω περιοχή ως επίκεντρο της κλιματικής αλλαγής, προειδοποιούν για πρωτοφανή ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως κύματα καύσωνα, ξηρασίες, καταιγίδες σκόνης και καταρρακτώδης βροχές. Μπροστά στα δυσοίωνα αυτά ευρήματα, οι ειδικοί κρίνουν πιο επείγουσα από ποτέ την ανάγκη για άμεση, διασυνοριακή δράση για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
Ειδικότερα, η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, αναγνωρίζεται ως ένα από τα παγκόσμια επίκεντρα (hotspot) της κλιματικής αλλαγής. Η περιοχή, επισημαίνεται, ότι θερμαίνεται σχεδόν δύο φορές γρηγορότερα από τον πλανητικό μέσο όρο και πολύ πιο γρήγορα από άλλες κατοικημένες περιοχές του πλανήτη. Με βάση την παρούσα κατάσταση, προβλέπεται μέση αύξηση της θερμοκρασίας της τάξεως των 5 βαθμών Κελσίου ή και περισσότερο, μέχρι το τέλος του αιώνα, κάτι που αναμένεται να επιφέρει καύσωνες πρωτοφανούς έντασης και διάρκειας.
Οι ερευνητές τονίζουν, επίσης, την ενδεχόμενη εμφάνιση και άλλων ακραίων καιρικών φαινομένων, όπως παρατεταμένες περιόδους ανομβρίας και ξηρασίας, καταιγίδες σκόνης, καθώς και καταρρακτώδεις βροχές που ενδέχεται να προκαλέσουν σφοδρές πλημμύρες. Ως εκ τούτου, η περιοχή αναμένεται να αντιμετωπίσει ελλείψεις στην παροχή πόσιμου νερού και τροφίμων. Σχεδόν όλοι οι κοινωνικοοικονομικοί τομείς αναμένεται να επηρεαστούν σε κρίσιμο βαθμό, θέτοντας σε κίνδυνο την υγεία και την ευημερία των 400 εκατομμυρίων κατοίκων της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, με επιπτώσεις σε παγκόσμια κλίμακα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Επί ποδός η Πυροσβεστική – Κλήσεις για πτώσεις δέντρων – αντικειμένων
H μελέτη αναφέρει επίσης ότι, με βάση τις τελευταίες εκτιμήσεις, η εν λόγω περιοχή σύντομα θα ξεπεράσει την Ευρωπαϊκή Ένωση ως πηγή αερίων του θερμοκηπίου και εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες πηγές εκπομπών σε παγκόσμια κλίμακα.
«Οι προβλέψεις με βάση την παρούσα κατάσταση», δηλαδή τα μοντέλα που δεν λαμβάνουν υπόψη τη λήψη άμεσων και φιλόδοξων κλιματικών δράσεων για την αποτροπή της τρέχουσας κλιματικής τροχιάς, «συνεπάγονται την επέκταση των ξηρών κλιματικών ζωνών προς το βορρά. Ως αποτέλεσμα, οι χιονισμένες ορεινές κλιματικές ζώνες θα μειωθούν και ο συνδυασμός μειωμένων βροχοπτώσεων και ισχυρής θέρμανσης θα επιφέρει σοβαρές ξηρασίες», εξηγεί ο δρ. Γιώργος Ζίττης του Κέντρου Αριστείας CARE-C του Ινστιτούτου Κύπρου, πρώτος συγγραφέας της μελέτης.
«Η στάθμη της θάλασσας στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή προβλέπεται να ανέβει με ρυθμό παρόμοιο με τις παγκόσμιες εκτιμήσεις, αλλά πολλές χώρες δεν είναι προετοιμασμένες να το αντιμετωπίσουν. Αυτό, αναμένεται να επιφέρει σοβαρές προκλήσεις για τις παράκτιες υποδομές και για τη γεωργία, ενώ πιθανόν να οδηγήσει και στην υφαλμύρινση των παράκτιων υδροφορέων, συμπεριλαμβανομένου του πυκνοκατοικημένου και καλλιεργημένου Δέλτα του Νείλου», προειδοποιεί ο δρ. Ζίττης.
Οι αλλαγές που προβλέπονται στην περιοχή ως επακόλουθο της κλιματικής αλλαγής αναμένεται να έχουν καίριες κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις. «Οι κάτοικοι της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής θα έρθουν αντιμέτωποι με μεγάλες προκλήσεις για την υγεία και τη διαβίωση τους, με ιδιαίτερες δυσκολίες για τους ηλικιωμένους, τα παιδιά και τις εγκύους», σημειώνει χαρακτηριστικά ο καθηγητής Jos Lelieveld, διευθυντής του Ινστιτούτου Χημείας Max Planck και καθηγητής στο Ινστιτούτο Κύπρου και συντονιστής της μελέτης.
Η διεθνής ομάδα επιστημόνων προχώρησε σε μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση της κλιματικής αλλαγής και των συνεπειών της στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, στην οποία συμπεριλαμβάνεται η Κύπρος και η Ελλάδα, στο πλαίσιο της προετοιμασίας για την επόμενη διάσκεψη του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή (COP27) που θα πραγματοποιηθεί στο Σαρμ ελ Σέιχ της Αιγύπτου τον ερχόμενο Νοέμβριο. Τα αποτελέσματα της μελέτης που πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα του Κέντρου Αριστείας για την Κλιματική και Ατμοσφαιρική Έρευνα (CARE-C) του Ινστιτούτου Κύπρου και του Ινστιτούτου Χημείας Max Planck στη Γερμανία, δημοσιεύτηκαν πρόσφατα στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό «Reviews of Geophysics».
Μπορεί να αποτραπεί η αύξηση
Πάντως, επισημαίνει η μελέτη, η επίτευξη των κύριων στόχων της Συμφωνίας των Παρισίων, θα μπορούσε να σταθεροποιήσει την ετήσια αύξηση της θερμοκρασίας στην περιοχή Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής μέχρι το τέλος του αιώνα στους 2 βαθμούς Κελσίου, αντί των καταστροφικών 5 βαθμών Κελσίου που προβλέπονται, με βάση την παρούσα κατάσταση.
Οι επιστήμονες τονίζουν την επείγουσα ανάγκη λήψης άμεσων και αποτελεσματικών διασυνοριακών κλιματικών δράσεων για την αποφυγή των πιο ακραίων καιρικών φαινομένων που προβλέπεται να πλήξουν την περιοχή.
«Η ανάγκη για επίτευξη των στόχων της Συμφωνίας των Παρισίων είναι πιο άμεση από ποτέ. Η κλιματική αλλαγή δεν αναγνωρίζει κρατικά σύνορα, γι’ αυτό και είναι απαραίτητη η ισχυρότερη συνεργασία μεταξύ των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής για την αντιμετώπιση των δυσμενών επιπτώσεων της», καταλήγει ο Lelieveld.
Πιθανά μέτρα προσαρμογής και συστάσεις πολιτικής που προτείνουν οι επιστήμονες για την επίτευξη αυτών των στόχων υπογραμμίζουν την ανάγκη ταχείας υλοποίησης δράσεων απανθρακοποίησης, με ιδιαίτερη έμφαση στους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών, στους οποίους καταλογίζεται το μεγαλύτερο μερίδιο εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Η μελέτη τονίζει, επίσης, τη σημασία της λήψης μετασχηματιστικών μέτρων για κλιματική ανθεκτικότητα και προσαρμογή στις όλο και πιο δύσκολες περιβαλλοντικές συνθήκες. Τομείς προτεραιότητας περιλαμβάνουν την αντιμετώπιση των περιορισμένων υδάτινων πόρων, καθώς και προετοιμασία για την αντιμετώπιση συχνότερων ακραίων καιρικών φαινόμενων, ιδιαίτερα στα αστικά κέντρα.
Η μελέτη παρακινήθηκε από την πρωτοβουλία της κυπριακής κυβέρνησης για τον συντονισμό δράσεων για την Κλιματική Αλλαγή στην εν λόγω περιοχή, η οποία ανακοινώθηκε το 2019 και στοχεύει στην ανάπτυξη ενός κοινού Περιφερειακού Σχεδίου Δράσης για την προώθηση συντονισμένων δράσεων προς την επίτευξη των στόχων της Συμφωνίας των Παρισίων. Το φθινόπωρο του 2022, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας, θα πραγματοποιηθεί η Σύνοδος Κορυφής Αρχηγών Κρατών της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, όπου αναμένεται η ανακοίνωση του Περιφερειακού Σχεδίου Δράσης.
ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ
Οφείλουν να δράσουν
Τα στοιχεία της έρευνας, πέρα από την ανησυχία που προκαλούν, αποτελούν μια τελευταία, ενδεχομένως, ευκαιρία για να αλλάξει η πορεία των πραγμάτων. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η επίτευξη των κύριων στόχων της Συμφωνίας των Παρισίων, μπορεί να σταθεροποιήσει την ετήσια αύξηση της θερμοκρασίας και να αποτρέψει την υπερθέρμανση την καταστροφική αύξηση των 5 βαθμών κελσίου. Τονίζουν την επείγουσα ανάγκη να ληφθούν μέτρα, προτού πληγεί ανεπανόρθωτα η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής. Οι κυβερνήσεις πρέπει και οφείλουν να δράσουν. Εξάλλου, η κλιματική κρίση είναι συνέπεια των δραστηριοτήτων του ανθρώπου. Είναι απόηχος του κέρδους μεγάλων βιομηχανιών και εταιρειών πετρελαιοειδών.
