Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on GoogleΤον Φεβρουάριο του 1945, όταν ο Φραγκλίνος Ρούσβελτ, ο Ουίνστον Τσόρτσιλ και ο Ιωσήφ Στάλιν συναντήθηκαν στη Γιάλτα, ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος πλησίαζε στο τέλος του. Οι τρεις ηγέτες γνώριζαν ότι η στρατιωτική επικράτηση επί της ναζιστικής Γερμανίας ήταν πλέον ζήτημα χρόνου. Εκείνο που παρέμενε ανοιχτό ήταν ποιος θα καθόριζε την επόμενη ημέρα.
Οκτώ δεκαετίες αργότερα, τρεις διαφορετικοί ηγέτες επιχειρούν να δημιουργήσουν την εικόνα μιας αντίστοιχης ιστορικής στιγμής. Μόνο που αυτή τη φορά δεν υπάρχει κοινός εχθρός, δεν υπάρχει κοινή νίκη και, κυρίως, δεν υπάρχει κοινό όραμα για τον κόσμο που θα ακολουθήσει.
Η συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ, του Βλαντίμιρ Πούτιν και του Σι Τζινπίνγκ στη Σενζέν της Κίνας είναι ιστορική από μόνη της. Για πρώτη φορά οι ηγέτες των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ρωσίας και της Κίνας, τριών κρατών που συγκεντρώνουν περισσότερο από το 90% του παγκόσμιου πυρηνικού οπλοστασίου, κάθονται στο ίδιο τραπέζι.
Η εικόνα έχει αναμφίβολα βαρύτητα. Το ερώτημα είναι εάν πίσω από αυτήν υπάρχει κάτι περισσότερο από την επιθυμία τριών ισχυρών ανδρών να εμφανιστούν ως οι αποκλειστικοί διαχειριστές των παγκόσμιων ισορροπιών.
Η επιλογή της Σενζέν προσθέτει έναν ιδιαίτερο συμβολισμό. Η πόλη που βρίσκεται στην καρδιά της κινεζικής τεχνολογικής βιομηχανίας φιλοξενεί μια συνάντηση στην οποία η τεχνολογία, η τεχνητή νοημοσύνη και η στρατιωτική ισχύς αποτελούν πλέον αλληλένδετες παραμέτρους της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης.
Δεν πρόκειται απλώς για μια συζήτηση μεταξύ τριών πυρηνικών δυνάμεων. Πρόκειται για τη συνάντηση τριών διαφορετικών αντιλήψεων σχετικά με το ποιος δικαιούται να ασκεί ισχύ, πού τελειώνουν τα όρια αυτής της ισχύος και ποιος θα πληρώσει το κόστος των νέων ισορροπιών.
Τρεις ηγέτες, τρεις διαφορετικές επιδιώξεις
Για τον Ντόναλντ Τραμπ, η συνάντηση πραγματοποιείται σε μια εξαιρετικά δύσκολη εσωτερική πολιτική συγκυρία. Η ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου έχει περιορίσει την πολιτική του δυναμική και έχει δημιουργήσει νέα δεδομένα για το δεύτερο μισό της προεδρικής του θητείας. Ο Αμερικανός Πρόεδρος χρειάζεται μια επιτυχία που θα του επιτρέψει να μεταφέρει το πολιτικό ενδιαφέρον από τις εσωτερικές αντιπαραθέσεις στη διεθνή σκηνή.
Η πυρηνική ασφάλεια προσφέρει ένα τέτοιο πεδίο. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα αναφερθεί στην ανάγκη περιορισμού των πυρηνικών εξοπλισμών, χρησιμοποιώντας συχνά τον όρο «αποπυρηνικοποίηση». Στην πραγματικότητα, το ζητούμενο δεν είναι η εξάλειψη των πυρηνικών όπλων, αλλά η δημιουργία ενός νέου πλαισίου ελέγχου τους, σε μια εποχή κατά την οποία οι παλαιότερες συμφωνίες έχουν αποδυναμωθεί και η Κίνα επεκτείνει με ταχύτητα το δικό της οπλοστάσιο.
Για την Ουάσιγκτον, οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία που θα περιορίζεται αποκλειστικά στις ΗΠΑ και τη Ρωσία θα αφήνει εκτός έναν ολοένα σημαντικότερο πυρηνικό ανταγωνιστή. Το Πεκίνο, από την πλευρά του, δεν έχει ιδιαίτερο κίνητρο να αποδεχθεί τους ίδιους περιορισμούς με δύο χώρες που εξακολουθούν να διαθέτουν πολύ μεγαλύτερα πυρηνικά αποθέματα.
Αυτό είναι το πρώτο μεγάλο αδιέξοδο της συνάντησης. Οι τρεις ηγέτες μπορούν να συμφωνήσουν ότι ένας ανεξέλεγκτος πυρηνικός ανταγωνισμός είναι επικίνδυνος. Δεν σημαίνει ότι μπορούν να συμφωνήσουν ποιος θα περιορίσει πρώτος τις δυνατότητές του.
Για τον Βλαντίμιρ Πούτιν, αντιθέτως, η ουσία της συνάντησης μπορεί να βρίσκεται πολύ λιγότερο σε όσα θα συζητηθούν και πολύ περισσότερο στο γεγονός ότι θα βρίσκεται εκεί.
Σχεδόν πέντε χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ο Ρώσος Πρόεδρος επιδιώκει να αποδείξει ότι η προσπάθεια της Δύσης να τον απομονώσει έχει αποτύχει. Η παρουσία του δίπλα στον Αμερικανό Πρόεδρο και στον Κινέζο ηγέτη δημιουργεί την εικόνα μιας Ρωσίας που εξακολουθεί να καθορίζει τις διεθνείς εξελίξεις, ανεξάρτητα από τις στρατιωτικές απώλειες, τις κυρώσεις και την οικονομική της υστέρηση.
Η εικόνα αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για το Κρεμλίνο. Η Ρωσία παραμένει πυρηνική υπερδύναμη, αλλά δεν είναι οικονομική υπερδύναμη αντίστοιχου μεγέθους. Δεν διαθέτει την τεχνολογική ισχύ των Ηνωμένων Πολιτειών ή την παραγωγική δυνατότητα της Κίνας. Η συμμετοχή της σε ένα άτυπο διευθυντήριο τριών δυνάμεων της επιτρέπει να εμφανίζεται ως ισότιμος συνομιλητής χωρών με πολλαπλάσιο οικονομικό βάρος.
Ο Πούτιν δεν χρειάζεται απαραίτητα μια συμφωνία για να επιστρέψει στη Μόσχα με πολιτικό όφελος. Χρειάζεται την εικόνα της συμμετοχής του.
Ο Σι Τζινπίνγκ έχει διαφορετική αφετηρία. Η Κίνα δεν επιδιώκει απλώς να αναγνωριστεί ως μεγάλη δύναμη. Θέλει να αποδείξει ότι αποτελεί αναγκαίο κέντρο της παγκόσμιας διπλωματίας και ότι καμία σημαντική συζήτηση για το μέλλον της διεθνούς ασφάλειας δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς αυτήν.
Το γεγονός ότι η συνάντηση φιλοξενείται σε κινεζικό έδαφος δεν είναι ασήμαντο. Ο Σι εμφανίζεται ως ο ηγέτης που μπορεί να φέρει στο ίδιο τραπέζι τον Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών και τον Πρόεδρο της Ρωσίας. Παράλληλα, διατηρεί τη στρατηγική του σχέση με τη Μόσχα χωρίς να εγκαταλείπει την προσπάθεια σταθεροποίησης των σχέσεων με την Ουάσιγκτον.
Η κινεζική ηγεσία έχει θέσει ως μακροπρόθεσμο ορίζοντα το 2049, την εκατονταετηρίδα από την ίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας. Μέχρι τότε επιδιώκει να έχει ολοκληρώσει την ανάδειξη της χώρας σε κορυφαία παγκόσμια δύναμη. Η συνάντηση στη Σενζέν εντάσσεται σε αυτή τη μακρά πορεία. Δεν χρειάζεται να παραγάγει άμεσα αποτελέσματα για να εξυπηρετήσει την κινεζική στρατηγική.
Η επιστροφή των σφαιρών επιρροής
Η σημαντικότερη παράμετρος της συνάντησης ενδέχεται να μην είναι κανένα από τα ζητήματα που περιλαμβάνονται στην επίσημη ατζέντα. Είναι η σταδιακή επιστροφή σε μια αντίληψη των διεθνών σχέσεων που κυριάρχησε τον 19ο αιώνα, όταν οι μεγάλες δυνάμεις θεωρούσαν ότι ορισμένες γεωγραφικές περιοχές αποτελούσαν φυσικό χώρο άσκησης της επιρροής τους.
Οι τρεις ηγέτες έχουν διαφορετικές εκδοχές αυτής της αντίληψης.
Ο Τραμπ έχει επαναφέρει στο προσκήνιο το Δόγμα Μονρόε, με το οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες διεκδικούν ιδιαίτερο στρατηγικό ρόλο στο δυτικό ημισφαίριο. Η προσέγγιση αυτή δεν περιορίζεται στην αποτροπή στρατιωτικής παρουσίας ανταγωνιστικών δυνάμεων. Επεκτείνεται στην οικονομία, στην ενέργεια, στις πρώτες ύλες και στον έλεγχο κρίσιμων υποδομών.
Ο Πούτιν αντιμετωπίζει μεγάλο μέρος της πρώην σοβιετικής επικράτειας ως χώρο στον οποίο η Ρωσία δικαιούται να διατηρεί αποφασιστικό λόγο. Η εισβολή στην Ουκρανία αποτελεί την πιο βίαιη εκδήλωση αυτής της αντίληψης. Το Κρεμλίνο δεν επιδιώκει απλώς εδαφικά κέρδη. Αμφισβητεί το δικαίωμα γειτονικών κρατών να επιλέγουν ανεξάρτητα τις στρατηγικές και αμυντικές τους συμμαχίες.
Ο Σι Τζινπίνγκ θεωρεί την Ταϊβάν αναπόσπαστο τμήμα της Κίνας και αντιμετωπίζει την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στον δυτικό Ειρηνικό ως εμπόδιο στην περιφερειακή ισχύ του Πεκίνου. Οι διαρκείς στρατιωτικές ασκήσεις γύρω από την Ταϊβάν, οι εντάσεις με τις Φιλιππίνες και η στρατιωτικοποίηση εγκαταστάσεων στη Νότια Σινική Θάλασσα αποτελούν διαφορετικές εκφράσεις της ίδιας στρατηγικής.
Υπάρχει, ωστόσο, μια ουσιαστική αντίφαση. Καμία από τις τρεις δυνάμεις δεν επιθυμεί να περιοριστεί αποκλειστικά στη δική της γεωγραφική περιοχή.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διατηρούν στρατιωτικές βάσεις στην Ασία και στη Μέση Ανατολή. Η Κίνα επενδύει σε λιμάνια, ορυχεία, τηλεπικοινωνιακά δίκτυα και υποδομές από την Αφρική μέχρι τη Λατινική Αμερική. Η Ρωσία αναζητά επιρροή στην Αφρική, στην Αρκτική και στον κυβερνοχώρο.
Επομένως, ακόμη και μια άτυπη συμφωνία αμοιβαίας αναγνώρισης σφαιρών επιρροής θα προσέκρουε στις ίδιες τις παγκόσμιες φιλοδοξίες των συμμετεχόντων.
Η Ουκρανία και ο μεγάλος φόβος του Κιέβου
Για την Ουκρανία, η συνάντηση στη Σενζέν δημιουργεί ένα ιδιαίτερα επικίνδυνο προηγούμενο, ακόμη και εάν δεν καταλήξει σε καμία επίσημη συμφωνία.
Το πρόβλημα για το Κίεβο δεν είναι μόνο το ενδεχόμενο μιας δυσμενούς ειρηνευτικής πρότασης. Είναι η πιθανότητα να καθιερωθεί η αντίληψη ότι το μέλλον της Ουκρανίας μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι σκοπεύει να συζητήσει το ουκρανικό ζήτημα. Η προοπτική αυτή αποτυπώνει και την αβεβαιότητα που συνοδεύει την αμερικανική διπλωματία.
Ο Πούτιν γνωρίζει ότι η αμερικανική επιθυμία για τερματισμό του πολέμου μπορεί να μετατραπεί σε διαπραγματευτικό πλεονέκτημα. Εφόσον η Ουάσιγκτον δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην επίτευξη συμφωνίας παρά στους όρους της, η Μόσχα θα επιχειρήσει να παρουσιάσει τις εδαφικές και πολιτικές της απαιτήσεις ως αναγκαίες προϋποθέσεις της ειρήνης.
Η ρωσική στρατηγική, άλλωστε, δεν έχει περιοριστεί στο πεδίο των διαπραγματεύσεων. Οι συνεχιζόμενες επιθέσεις εναντίον ουκρανικών υποδομών επιδιώκουν να αυξήσουν την πίεση προς το Κίεβο και να ενισχύσουν τη θέση της Μόσχας πριν από οποιαδήποτε ενδεχόμενη συμφωνία.
Η Κίνα έχει έναν πιο σύνθετο ρόλο. Δεν επιθυμεί την πλήρη κατάρρευση της Ρωσίας, καθώς κάτι τέτοιο θα αποδυνάμωνε έναν σημαντικό στρατηγικό εταίρο απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες. Δεν έχει όμως συμφέρον ούτε από μια ανεξέλεγκτη κλιμάκωση που θα προκαλούσε περαιτέρω αποσταθεροποίηση των διεθνών αγορών.
Η ουκρανική κρίση αποκαλύπτει συνεπώς τα όρια της υποτιθέμενης σύμπλευσης των τριών ηγετών. Ο Τραμπ θέλει να παρουσιάσει μια ειρηνευτική επιτυχία. Ο Πούτιν θέλει να κατοχυρώσει τα αποτελέσματα της στρατιωτικής του εκστρατείας. Ο Σι θέλει να διατηρήσει τη Ρωσία στρατηγικά χρήσιμη χωρίς να αναλάβει το κόστος των ρωσικών επιλογών.
Οι τρεις επιδιώξεις δεν είναι ταυτόσημες.
Το Ιράν και η αθέατη σύγκρουση συμφερόντων
Η δεύτερη μεγάλη γεωπολιτική εκκρεμότητα είναι το Ιράν. Ο πόλεμος έχει δημιουργήσει νέες εντάσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, της Κίνας και της Ρωσίας, με διαφορετικές συνέπειες για καθεμία.
Για τον Τραμπ, η σύγκρουση έχει εξελιχθεί σε σοβαρό πολιτικό και στρατηγικό πρόβλημα. Οι επιθέσεις εναντίον αμερικανικών εγκαταστάσεων στον Περσικό Κόλπο και οι επιπτώσεις στην ενεργειακή αγορά έχουν περιορίσει τη δυνατότητα της Ουάσιγκτον να ελέγχει το κόστος της αντιπαράθεσης.
Για τη Ρωσία, η αναταραχή στις διεθνείς ενεργειακές αγορές μπορεί να δημιουργεί πρόσθετα οικονομικά περιθώρια, ενώ η αμερικανική στρατιωτική εμπλοκή στη Μέση Ανατολή αποσπά πόρους και πολιτική προσοχή από την Ουκρανία.
Η Κίνα βρίσκεται σε διαφορετική θέση. Ως μεγάλος εισαγωγέας ενέργειας, έχει συμφέρον από τη σταθερότητα των θαλάσσιων μεταφορών και την αποφυγή παρατεταμένων διαταραχών στην τροφοδοσία της. Παράλληλα, οι σχέσεις της με την Τεχεράνη αποτελούν σημαντικό στοιχείο της ευρύτερης πολιτικής της στη Μέση Ανατολή.
Το Ιράν δεν βρίσκεται στο τραπέζι της Σενζέν. Ωστόσο, η εξέλιξη του πολέμου επηρεάζει άμεσα τις διαπραγματευτικές δυνατότητες και των τριών ηγετών.
Αυτό αναδεικνύει μια ακόμη αδυναμία της σύγκρισης με τη Γιάλτα. Το 1945 οι συμμετέχοντες μπορούσαν να στηριχθούν σε μια κοινή στρατιωτική νίκη. Σήμερα οι τρεις δυνάμεις έχουν διαφορετικά συμφέροντα σε πολέμους που παραμένουν ανοιχτοί και των οποίων την έκβαση δεν ελέγχουν πλήρως.
Η Ευρώπη εκτός αίθουσας
Η σημαντικότερη ίσως πολιτική εικόνα της συνάντησης δεν αφορά όσους θα συμμετάσχουν, αλλά όσους θα απουσιάζουν.
Στη Γιάλτα, η Βρετανία εκπροσωπούσε μία από τις τρεις νικήτριες δυνάμεις. Ο Τσόρτσιλ, παρά τη σταδιακή υποχώρηση της βρετανικής αυτοκρατορικής ισχύος, συμμετείχε στις αποφάσεις για τη μεταπολεμική Ευρώπη.
Στη Σενζέν δεν θα βρίσκεται κανένας Ευρωπαίος ηγέτης.
Η Γερμανία, η Γαλλία, η Βρετανία και η Ιταλία θα παρακολουθούν από απόσταση μια συνάντηση στην οποία ενδέχεται να συζητηθούν η ευρωπαϊκή ασφάλεια, το μέλλον της Ουκρανίας, οι πυρηνικοί εξοπλισμοί και η αρχιτεκτονική των διεθνών συμμαχιών.
Για τη Μόσχα, αυτή η απουσία έχει ξεχωριστή σημασία. Ο Πούτιν επιδιώκει εδώ και χρόνια να αντιμετωπίζεται η Ρωσία ως δύναμη που συνομιλεί απευθείας με την Ουάσιγκτον για τα μεγάλα ζητήματα ασφαλείας. Η παράκαμψη των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων ενισχύει την αντίληψη ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να καθορίσει αυτόνομα το στρατηγικό της μέλλον.
Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, ωστόσο, η αποδυνάμωση του ευρωπαϊκού ρόλου ενέχει κινδύνους. Η αμερικανική παγκόσμια ισχύς δεν στηρίζεται αποκλειστικά στις στρατιωτικές και οικονομικές δυνατότητες της χώρας, αλλά και στο δίκτυο συμμαχιών της. Η Ευρώπη εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο οικονομικό, τεχνολογικό και στρατιωτικό εταίρο της Ουάσιγκτον.
Αντίστοιχα, η Κίνα δεν έχει συμφέρον να οδηγήσει ολόκληρη την Ευρώπη σε μια ακόμη στενότερη στρατηγική ευθυγράμμιση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το Πεκίνο επιδιώκει να διατηρεί ανοικτούς οικονομικούς διαύλους με τις ευρωπαϊκές αγορές, ακόμη και όταν οι πολιτικές σχέσεις επιδεινώνονται.
Επομένως, η απουσία της Ευρώπης αποτελεί ένδειξη περιορισμένης πολιτικής επιρροής, όχι απόδειξη ότι έχει πάψει να διαθέτει πραγματική ισχύ.
Εδώ βρίσκεται και η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αντίφαση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει μια από τις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, σημαντική εμπορική επιρροή και κράτη με προηγμένες στρατιωτικές δυνατότητες. Παραμένει όμως κατακερματισμένη σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας, ενώ εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας.
Η συνάντηση στη Σενζέν δεν δημιουργεί αυτό το πρόβλημα. Απλώς το καθιστά περισσότερο ορατό.
Από τα πυρηνικά στην τεχνητή νοημοσύνη
Υπάρχει ακόμη μια θεμελιώδης διαφορά ανάμεσα στο 1945 και στο 2026. Η παγκόσμια ισχύς δεν αποτυπώνεται πλέον αποκλειστικά στον αριθμό των στρατιωτών, των αρμάτων μάχης ή των πυρηνικών κεφαλών.
Η τεχνητή νοημοσύνη, οι ημιαγωγοί, τα διαστημικά συστήματα, οι τηλεπικοινωνιακές υποδομές και η πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες έχουν αποκτήσει στρατηγική σημασία αντίστοιχη με εκείνη των παραδοσιακών εξοπλισμών.
Σε αυτό το πεδίο, η απόσταση μεταξύ των τριών δυνάμεων είναι ακόμη μεγαλύτερη.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα βρίσκονται στον πυρήνα του τεχνολογικού ανταγωνισμού. Η Ρωσία, παρά τις δυνατότητές της σε συγκεκριμένους στρατιωτικούς και διαστημικούς τομείς, δεν διαθέτει αντίστοιχη θέση στην παγκόσμια αγορά προηγμένων υπολογιστικών συστημάτων και τεχνητής νοημοσύνης.
Η ανισορροπία αυτή έχει πολιτική σημασία. Ο Πούτιν μπορεί να διαπραγματεύεται ως ισότιμος συνομιλητής σε ζητήματα πυρηνικής αποτροπής, αλλά δεν διαθέτει τα ίδια διαπραγματευτικά εργαλεία στην τεχνολογική οικονομία.
Η Κίνα, αντιθέτως, επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από αμερικανικές τεχνολογίες και να αποκτήσει μεγαλύτερη αυτονομία στην παραγωγή προηγμένων ημιαγωγών. Οι Ηνωμένες Πολιτείες προσπαθούν να διατηρήσουν το τεχνολογικό τους προβάδισμα, χρησιμοποιώντας περιορισμούς εξαγωγών και ελέγχους στην πρόσβαση σε κρίσιμα συστήματα.
Ο ανταγωνισμός αυτός δύσκολα μπορεί να διευθετηθεί σε μια σύντομη διπλωματική συνάντηση. Αφορά την οικονομική και στρατιωτική ισχύ των επόμενων δεκαετιών.
Το γεγονός ότι η ιστορική τριμερής πραγματοποιείται στη Σενζέν, μια από τις σημαντικότερες τεχνολογικές μητροπόλεις της Κίνας, υπογραμμίζει ακριβώς αυτή τη μετατόπιση. Η παγκόσμια ισορροπία του 21ου αιώνα δεν θα κριθεί μόνο στα υπουργεία Εξωτερικών ή στα στρατιωτικά επιτελεία. Θα κριθεί και στα εργαστήρια ανάπτυξης τεχνητής νοημοσύνης, στις εγκαταστάσεις παραγωγής μικροεπεξεργαστών και στα δίκτυα που συνδέουν την παγκόσμια οικονομία.
Μια φωτογραφία δεν αρκεί για να αλλάξει τον κόσμο
Οι προσδοκίες για μια μεγάλη συμφωνία παραμένουν περιορισμένες. Για την τριμερή συζήτηση προβλέπεται περίπου μία ώρα, χρόνος που δύσκολα επιτρέπει ουσιαστικές διαπραγματεύσεις για τόσο σύνθετα ζητήματα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η συνάντηση στερείται σημασίας.
Η επικοινωνία μεταξύ των τριών μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό του κινδύνου λανθασμένων υπολογισμών. Μπορεί να δημιουργήσει διαύλους επικοινωνίας για μελλοντικές διαπραγματεύσεις και να επιτρέψει στους ηγέτες να διαπιστώσουν πού υπάρχουν περιθώρια συνεννόησης.
Υπάρχει όμως σημαντική απόσταση ανάμεσα στη διαχείριση του ανταγωνισμού και στη δημιουργία μιας νέας παγκόσμιας τάξης.
Η Γιάλτα του 1945 πραγματοποιήθηκε όταν οι συσχετισμοί ισχύος είχαν ήδη διαμορφωθεί από τον πόλεμο. Οι ηγέτες που συναντήθηκαν εκεί μπορούσαν να μετατρέψουν τη στρατιωτική πραγματικότητα σε πολιτικές αποφάσεις, έστω και αν πολλές από τις συμφωνίες τους αποδείχθηκαν ατελείς ή αμφισβητήθηκαν στη συνέχεια.
Στη Σενζέν, αντιθέτως, οι συσχετισμοί ισχύος παραμένουν υπό διαμόρφωση. Η Ρωσία δεν έχει επιτύχει τους στρατηγικούς στόχους της στην Ουκρανία. Η Κίνα δεν έχει εξασφαλίσει την κυριαρχία που επιδιώκει στον δυτικό Ειρηνικό. Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διαθέτουν τεράστια ισχύ, αλλά αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα πολλαπλές στρατηγικές προκλήσεις και εσωτερικούς πολιτικούς περιορισμούς.
Επιπλέον, οι χώρες που απουσιάζουν από τη συνάντηση δεν είναι παθητικοί παρατηρητές. Η Ουκρανία μπορεί να απορρίψει μια συμφωνία που θα θίγει την κυριαρχία της. Η Ευρώπη μπορεί να ενισχύσει την αμυντική της αυτονομία. Η Ιαπωνία, η Ινδία, η Νότια Κορέα και η Αυστραλία διαθέτουν τη δυνατότητα να επηρεάσουν τις ισορροπίες στην Ασία. Ακόμη και περιφερειακές δυνάμεις, όπως το Ιράν, μπορούν να ανατρέψουν σχεδιασμούς που εκπονούνται χωρίς τη συμμετοχή τους.
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο όριο της ισχύος των τριών ηγετών. Μπορούν να επηρεάσουν καθοριστικά το διεθνές σύστημα, αλλά δεν μπορούν να επιβάλουν μονομερώς τις αποφάσεις τους σε κάθε κράτος και σε κάθε περιοχή του πλανήτη.
Ο Τραμπ, ο Πούτιν και ο Σι θα επιδιώξουν να φύγουν από τη Σενζέν έχοντας κερδίσει κάτι διαφορετικό. Ο πρώτος την εικόνα του παγκόσμιου διαπραγματευτή, ο δεύτερος την αναγνώριση της Ρωσίας ως απαραίτητης υπερδύναμης και ο τρίτος την επιβεβαίωση ότι η Κίνα αποτελεί πλέον αναπόφευκτο συνομιλητή για κάθε σημαντική διεθνή απόφαση.
Το ερώτημα δεν είναι εάν θα καταφέρουν να εμφανιστούν ως οι τρεις ισχυρότεροι άνδρες του πλανήτη. Αυτό μπορεί να το εξασφαλίσει μία και μόνο φωτογραφία.
Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν ο κόσμος έχει ήδη εισέλθει σε μια εποχή κατά την οποία οι μεγάλες δυνάμεις θα επιχειρούν να καθορίζουν τις τύχες μικρότερων κρατών χωρίς τη συναίνεσή τους.
Η συνάντηση στη Σενζέν δεν αρκεί για να απαντήσει σε αυτό το ερώτημα. Μπορεί, ωστόσο, να αποτελέσει ένα ακόμη βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.
Και για την Ευρώπη, η ουσιαστική προειδοποίηση δεν βρίσκεται στο ενδεχόμενο μιας νέας Γιάλτας. Βρίσκεται στο γεγονός ότι, ογδόντα ένα χρόνια μετά την πρώτη, οι συζητήσεις για το μέλλον της διεθνούς ασφάλειας μπορούν να πραγματοποιούνται χωρίς κανέναν Ευρωπαίο ηγέτη στο τραπέζι.
Το 1945 η Ευρώπη ήταν το επίκεντρο των αποφάσεων και η Βρετανία συμμετείχε στη λήψη τους. Το 2026 κινδυνεύει να παραμείνει αντικείμενο συζητήσεων στις οποίες δεν έχει εξασφαλίσει θέση.
Αυτή είναι μια πολύ πιο ουσιαστική εξέλιξη από οποιονδήποτε ιστορικό παραλληλισμό με τη Γιάλτα.