Εν μέσω της πολεμικής σύγκρουσης ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν, στην Τεχεράνη εξελίσσεται μια κρίσιμη εσωτερική διεργασία: η αναζήτηση του διαδόχου του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε στους βομβαρδισμούς της ιρανικής πρωτεύουσας. Η μάχη για το ανώτατο αξίωμα έχει ήδη ξεκινήσει, με τα σενάρια διαδοχής να πυκνώνουν.
Ο Αλί Χαμενεΐ κυβέρνησε με σιδερένια πυγμή το Ιράν επί 37 χρόνια, έχοντας διαδεχθεί το 1989 τον ηγέτη της ισλαμικής επανάστασης, αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί.
Είναι η δεύτερη φορά από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 που επιλέγεται νέος ανώτατος ηγέτης. Και οι πιθανοί υποψήφιοι είναι τόσο σκληροπυρηνικοί, που ορκίζονται στην αντιπαράθεση με τη Δύση, αλλά και φερόμενοι έως μεταρρυθμιστές, που επιδιώκουν τη διπλωματία.
Η διαδικασία διαδοχής
Σύμφωνα με το σύστημα εξουσίας στο Ιράν, ο ανώτατος ηγέτης έχει τον τελευταίο λόγο για όλες τις σημαντικές αποφάσεις. Από ζητήματα που αφορούν την καθημερινότητα των πολιτών έως άλλα, πιο κρίσιμα, όπως ο πόλεμος, η ειρήνη και το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας. Τώρα, αυτό είναι ευθύνη του Αλί Λαριτζανί, επικεφαλής το Συμβουλίου Ασφαλείας της χώρας.
Από τον θάνατο του Χαμενεΐ, ένα προσωρινό κυβερνητικό συμβούλιο καθοδηγεί το Ιράν εν μέσω πολεμικής κρίσης. Αυτό αποτελείται από τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, τον σκληροπυρηνικό επικεφαλής της δικαστικής εξουσίας Γκολαμχοσεΐν Μοχσενί Ετζέι και τον ανώτερο σιίτη κληρικό αγιατολάχ Αλιρεζά Αραφί.
Σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, ο νέος ανώτατος ηγέτης θα επιλεγεί στις αρχές αυτής της εβδομάδας.
Ο ανώτατος ηγέτης διορίζεται από μια επιτροπή 88 μελών που ονομάζεται Συνέλευση Εμπειρογνωμόνων. Αυτή αποτελείται από σιίτες κληρικούς που εκλέγονται με λαϊκή ψήφο μετά την έγκριση των υποψηφιοτήτων τους από το Συμβούλιο των Φρουρών, τον συνταγματικό εποπτικό φορέα του Ιράν.
Ο αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ είχε σημαντική επιρροή και στα δύο αυτά σώματα των κληρικών. Συνεπώς, καθίσταται μάλλον απίθανο ο επόμενος ηγέτης να σηματοδοτήσει μια ριζική μεταστροφή στην ιρανική πολιτική.
Οι βασικοί υποψήφιοι
Σύμφωνα με το πρακτορείο Associated Press, οι κορυφαίοι υποψήφιοι για να διαδεχθούν το Αλί Χαμενεΐ είναι οι εξής:
Μοτζταμπά Χαμενεΐ
Ο γιος του Αλί Χαμενεΐ, σιίτης κληρικός μεσαίου επιπέδου, θεωρείται ευρέως ότι είναι πιθανός διάδοχος. Έχει ισχυρούς δεσμούς με την τους Φρουρούς της Επανάστασης, αλλά δεν έχει ποτέ αναλάβει κυβερνητικό αξίωμα.
Η επιλογή του θα μπορούσε να αποδειχθεί δύσκολη, καθώς η Ισλαμική Δημοκρατία έχει επικρίνει εδώ και καιρό την κληρονομική διακυβέρνηση και αυτοπαρουσιάζεται ως μια πιο δίκαιη εναλλακτική λύση.
Αγιατολάχ Αλιρεζά Αραφί
Ο Αραφί ορίστηκε ως προσωρινός ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης μετά τον θάνατο του Χαμενεΐ. Είναι μέλος του προσωρινού κυβερνητικού συμβουλίου.
Μετά την επιλογή του έσπευσε να δείξει τις θέσεις του, εξαπολύοντας απειλές κατά του Ισραήλ, μιλώντας για εκδίκηση του Ιράν για τη δολοφονία του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη του.
Ο ανώτερος σιίτης κληρικός επιλέχθηκε από τον Χαμενεΐ για να είναι μέλος του Συμβουλίου των Φρουρών το 2019 και τρία χρόνια αργότερα εξελέγη στη Συνέλευση Εμπειρογνωμόνων. Ηγείται ενός δικτύου σεμιναρίων.
Χασάν Ρουχανί
Ο Ρουχανί θεωρείται σχετικά μετριοπαθής. Ήταν πρόεδρος του Ιράν από το 2013 έως το 2021 και κατέληξε στην ιστορική πυρηνική συμφωνία με την κυβέρνηση Ομπάμα, την οποία ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ακύρωσε κατά την πρώτη του θητεία.
Ο Ρουχανί υπηρέτησε στο Συμβούλιο των Εμπειρογνωμόνων μέχρι το 2024, όταν δήλωσε ότι αποκλείστηκε από το να θέσει υποψηφιότητα για επανεκλογή. Ο Ρουχανί κατήγγειλε τον αποκλεισμό του ως παραβίαση της πολιτικής συμμετοχής των Ιρανών.
Χασάν Χομεϊνί
Ο Χομεϊνί είναι εγγονός του ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας, Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί. Είναι το πιο προβεβλημένο από τα μέλη της οικογένειάς του. Θεωρείται επίσης σχετικά μετριοπαθής, αλλά δεν έχει ποτέ κατέχει κυβερνητικό αξίωμα. Για την ώρα, εργάζεται στο μαυσωλείο του παππού του στην Τεχεράνη.
Αγιατολάχ Μοχάμεντ Μεχντί Μιρμπαγκερί
Ο Μιρμπαγκέρι είναι ένας ανώτερος κληρικός δημοφιλής στους σκληροπυρηνικούς. Υπηρετεί στη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων.
Ήταν κοντά στον εκλιπόντα αγιατολάχ Μοχάμεντ Ταγκί Μεσμπάχ Γιαζντί, επίσης σκληροπυρηνικό κληρικό που έγραψε ότι το Ιράν δεν πρέπει να στερηθεί το δικαίωμα να παράγει «ειδικά όπλα», μια συγκαλυμμένη αναφορά στα πυρηνικά όπλα. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, ο Μιρμπαγκέρι κατήγγειλε το κλείσιμο των σχολείων ως «συνωμοσία».
Επί του παρόντος, είναι επικεφαλής του Ισλαμικού Πολιτιστικού Κέντρου στην Κομ, το κύριο κέντρο ισλαμικής διδασκαλίας στο Ιράν.
