Ο Αριστοτέλης ασχολείται με το τι είναι Δικαιοσύνη κυρίως στα Ηθικά Νικομάχεια. Η Δικαιοσύνη ορίζεται ως αγαθό που δεν στοχεύει στην ευδαιμονία όποιου την ασκεί, αλλά στον άλλον άνθρωπο και ευρύτερα στην Πόλη και τους πολίτες της.
O Αριστοτέλης διακρίνει τη Δικαιοσύνη σε τρία είδη: το διανεμητικό, το διορθωτικό δίκαιο, το δίκαιο της αμοιβαιότητας. Στη διανεμητική δικαιοσύνη, η διανομή γίνεται με γεωμετρική αναλογία, με βάση δηλαδή την αξία του προσώπου.
Αντίθετα, στη διορθωτική δεν λαμβάνεται υπόψη η αξία του ατόμου, αλλά η αρχή σύμφωνα με την οποία όλα τα άτομα είναι ίσα μεταξύ τους, ενώ η δικαιοσύνη της αμοιβαιότητας είναι ανεξάρτητη από τις δύο προηγούμενες, γιατί, ενώ εκείνες απονέμονται από τα όργανα της δικαστικής εξουσίας, η διανεμητική οφείλεται στην ελεύθερη βούληση των μελών της πολιτικής κοινωνία και είναι ιδιαίτερα σημαντική, αφού αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση της ενότητάς της, όταν αποδίδεται με ανάλογο μέτρο.
Στην Πολιτεία του Πλάτωνα, ο Σωκράτης συζητά περί Δικαιοσύνης και Δικαίου με τον οικοδεσπότη, Κέφαλο, έναν πλούσιο έμπορο, ο οποίος έχει την αίσθηση ότι έζησε μια δίκαιη ζωή και ήρεμα, με αγαθή ελπίδα, αντικρύζει τώρα τον θάνατο.
Στην πρώτη σκηνή βρίσκουμε τον Σωκράτη να συζητά με τον Πολέμαρχο, τον γιο του Κέφαλου.
Δίκαιο, λέει ο Πολέμαρχος, είναι να δίνει κανείς πίσω τα οφειλόμενα. Με το πνεύμα αυτό αναμένεται να ενεργεί ένας καλός έμπορος στις δοσοληψίες του, δίκαιο είναι να κάνει κανείς καλό στους φίλους και κακό στους εχθρούς.
Στο δεύτερο βιβλίο της Πολιτείας, βλέπουμε τον Σωκράτη στον διάλογο με τον Γλαύκωνα:
Η Δικαιοσύνη, ισχυρίζεται ο Γλαύκων, είναι προϊόν αδυναμίας, διότι εάν είχαν εξασφαλισμένη την ατιμωρησία και οι δίκαιοι και οι άδικοι θα έκαναν όλοι τα χειρότερα εγκλήματα για να κορέσουν τη φιληδονία τους.
Η Δικαιοσύνη, συνεπώς, δεν ανταποκρίνεται σε κάποια καθαρή ψυχική διάθεση, αλλά σε βιασμό της θελήσεως, είναι συμβιβασμός που επιτρέπει τη δύσκολη συνύπαρξη του συλλογικού με το ατομικό και τίποτε άλλο.
Οι περιπτώσεις Χριστοδουλίδη και Πική
Σύμφωνα με δημοσίευμα του «Φ» στις 18/9/22 «το 2018 υπήρχαν συνολικά 105.648 συνταξιούχοι και το μέσο μηναίο ποσό της σύνταξης κυμαινόταν γύρω στα €740.41. Το 2020 λάμβαναν θεσμοθετημένη σύνταξη 111.300 πρόσωπα, ενώ ο μέσος όρος της σύνταξης ήταν €758.92. Πέρσι, υπήρχαν συνολικά 113.974 συνταξιούχοι και η μέση σύνταξη ήταν €785.18. Τέλος, φέτος 118.089 πρόσωπα λαμβάνουν θεσμοθετημένη σύνταξη, ο μέσος όρος της οποίας είναι €805.69. Αξίζει να σημειωθεί πως όσοι αφυπηρετούν πρόωρα, δηλαδή στο 63ο έτος, τους επιβάλλεται αναλογιστική μείωση 12% στη σύνταξη, το γνωστό πέναλτι».
Δηλαδή, ο μέσος συνταξιούχος πολίτης πέραν του 63ου έτους του λαμβάνει σύνταξη περί τα 800 ευρώ, με την οποία καλείται να ζήσει μέσα σε ένα καθεστώς ολοένα και αυξημένης ακρίβειας!
Σύμφωνα με το άρθρο 24 του περί Συντάξεως Νόμος του 1997 (97(I)/1997)
«24.-(1) Όταν υπάλληλος αφυπηρετεί για ανάληψη δημόσιου λειτουργήματος που είναι ασυμβίβαστο με το αξίωμα ή τη θέση την οποία κατέχει στην κρατική υπηρεσία, αυτός σε κάθε περίπτωση λαμβάνει για την υπηρεσία του-
(α) Σύνταξη δυνάμει του άρθρου 8 (Συντελεστής σύνταξης και εφάπαξ ποσό) χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ο όρος για συμπλήρωση πενταετούς υπηρεσίας~ και
(β) τόση πρόσθετη σύνταξη όση το Υπουργικό Συμβούλιο κρίνει δίκαιο και πρέπον».
Σύμφωνα τη νομοθεσία, ο Νίκος Χριστοδουλίδης, σε ηλικία 45 ετών, λαμβάνει σύνταξη από τον Μάρτιο του 2018 όταν και παραιτήθηκε από τη θέση του γενικού προξένου στο Υπουργείο Εξωτερικών για να αναλάβει το Υπουργείο Εξωτερικών και όπως δημοσίευσε στην εφημερίδα «Αλήθεια» την 1/10/23 η δημοσιογράφος Σκεύη Σταύρου, η σύνταξη του ανέρχεται στα €1.300 τον μήνα και συνολικά λαμβάνει μαζί με τον μισθό του Προέδρου €10 χιλιάδες ευρώ μηνιαίως!
Παρόμοια περίπτωση είναι και της κυρίας Ειρήνης Πική, υφυπουργού Παρά τω Προέδρω, η οποία από το 1997 ήταν δημόσιος υπάλληλος και πλέον σε ηλικία μόλις 50 ετών λαμβάνει, εκτός των €5.500 καθαρό μισθό υπουργού, επιπλέον σύνταξη δημοσίου, η οποία σημειωτέον δεν έχει δηλωθεί στο Πόθεν Έσχες, όπως και η σύνταξη του Προέδρου.
Αντί άλλης απάντησης περί του ηθικού ή όχι του πράγματος, ο ίδιος ο Πρόεδρος είπε ότι είναι καθαρός ουρανός που αστραπές δεν φοβάται, επικαλούμενος το νομότυπο και μόνο.
Ο νομοθέτης και ο δικαστής
Ο Σωκράτης λέει ότι η Δικαιοσύνη έχει να κάνει όχι με το φαινομενικό, αλλά με την αλήθεια, πώς είναι δυνατόν ο δίκαιος, που είναι καλός, να προξενεί κακό βλάπτοντας τους εχθρούς;
Το Δίκαιο είναι μια ηθική αξία, ασυμβίβαστη με το άδικο και το κακό.
Η άσκηση του δικαίου δεν μπορεί να οδηγεί στην ανταδικία, όχι μόνο δεν πρέπει να αδικούμε, αλλά και να μην ανταποδίδουμε την αδικία. «Οὐ δεῖ ἀδικεῖν, οὐδέ ἀνταδικεῖν ἀδικούμενος» (Κρίτων).
Ένα είναι το πιο σημαντικό, η Δικαιοσύνη και το Δίκαιο δεν θα πρέπει να αποκόπτονται από το Ηθικό και αυτό που ωφελεί τον άνθρωπο και την πόλη, την κοινωνία ως σύνολο. Το Δίκαιο έχει παραμείνει να ορίζεται ως αυτό που γράφουν οι νόμοι και ερμηνεύουν τα δικαστήρια.
Το ποιος είναι ο νομοθέτης και το ποιος ο δικαστής έχει προφανώς τεράστια σημασία.
Πότε ευημερεί και πότε όχι μια Πολιτεία
Ο Αριστοτέλης γράφει για τον άνθρωπο ως Ον προς αναζήτηση της Ηθικής και της Αρετής (Πολιτικά) «…μόνος αυτός έχει αντίληψη του καλού και του κακού, του δίκαιου και του άδικου. Και είναι η κοινότητα αυτών των πραγμάτων που κάνει την οικογένεια και την Πόλη».
«Γιατί, όπως ο άνθρωπος είναι το ανώτερο από όλα τα ζώα, όταν φτάσει στην τελειότητα του, έτσι γίνεται και το χειρότερο, όταν απομακρυνθεί από τον Νόμο και το Δίκαιο. Διότι η αδικία που έχει όπλα είναι τρομερή. Ο άνθρωπος γεννιέται έχοντας όπλα, που σκοπό έχουν να υπηρετούν τη φρόνηση και την αρετή, τα οποία όμως πάρα πολύ εύκολα μπορεί να τα χρησιμοποιήσει για το αντίθετο. [35] Αυτός είναι ο λόγος που ο άνθρωπος χωρίς αρετή είναι το πιο ανόσιο και άγριο ον».
Ο Πλάτωνας, στην «Πολιτεία», προτείνει ως ιδανικό πολίτευμα την επικράτηση των αρίστων του πνεύματος και ότι οι φιλόσοφοι είναι αυτοί που θα πρέπει να κυβερνούν την Πόλη.
Ολόκληρη η Πολιτεία μεταβάλλεται σ’ ένα ίδρυμα παιδείας, που θεμελιώνεται πάνω στην ιδέα του Αγαθού και την Ηθική.
Όταν μια Πολιτεία οικοδομείται επί της Ηθικής, τότε αυτή έχει όλα εχέγγυα της ευημερίας των μελών της, ενώ το αντίθετο συμβαίνει όταν αυτή η οικοδομείται πάνω σε σαθρά θεμέλια, που δεν ενέχουν το στοιχείο της Ηθικής, κάτι που βλέπουμε να συμβαίνει σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό στον τόπο μας, δυστυχώς.
Advocates-Legal Consultants
