Πολλοί θεωρούν την ΑΤΑ ευλογία γιατί αυξάνει τις απολαβές και την αγοραστική δύναμη των μισθωτών και άλλοι τη θεωρούν κατάρα γιατί αυξάνει το μισθολόγιο και το κόστος των επιχειρήσεων και οργανισμών και αυξάνει τον πληθωρισμό.
Όμως, η ΑΤΑ δεν είναι ούτε ευλογία, ούτε κατάρα. Είναι απλώς ένα εργαλείο απόλυτα συνδεδεμένο με το εργασιακό σύστημα της χώρας μας και ειδικότερα με την υπογραφή πολυετών συλλογικών συμβάσεων.
Τούτου λεχθέντος, θα προσπαθήσω να κάνω μια μικρή ιστορική αναδρομή της εξέλιξης της ΑΤΑ.
Μετά την ανεξαρτησία και την οικονομική ανάπτυξη που ακολούθησε, το συνδικαλιστικό κίνημα του τόπου μας κατόρθωσε να επιβάλει την παροχή της ΑΤΑ σε όλες ανεξαίρετα τις συλλογικές συμβάσεις, με ειδικό άρθρο που ανέφερε ότι παραχωρείτο τιμαριθμικό επίδομα σύμφωνα με το εκάστοτε κυβερνητικό σύστημα.
Μέχρι την εισβολή του 1974, η ΑΤΑ αναπροσαρμόζετο ανά τρίμηνο. Με την εισβολή ανεστάλη η ΑΤΑ, όπως και οι συλλογικές συμβάσεις. Με την ανάκαμψη της οικονομίας, το συνδικαλιστικό κίνημα, το 1977, ζήτησε από την Κυβέρνηση την επαναφορά της ΑΤΑ και σε συνάντηση του με τον τότε Πρόεδρο Αρχιεπίσκοπο Μακάριο πέτυχε την επαναφορά της από 1.7.1977, με 6μηνο αναπροσαρμογή.
Κατά διαστήματα δημιουργείτο κρίση όταν οι εργοδότες ζητούσαν κατάργηση ή και ριζική αλλαγή της, όμως πάντοτε παρενέβαινε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας (1987 Κυπριανού και 1998 Κληρίδης) και επαναβεβαιωνόταν η χρησιμότητα της ύπαρξης της. Απλώς γίνονταν κάποιες μικρές αλλαγές, όπως π.χ., εξαίρεση εποχιακών προϊόντων το 1986 και μη υπολογισμό στην ΑΤΑ των νέων φόρων κατανάλωσης στα τσιγάρα και οινοπνευματώδη ποτά, το 1988.
Με την κρίση του 2011 ανεστάλη και πάλιν η ΑΤΑ και το 2016, Κυβέρνηση, συντεχνίες και εργοδότες συμφώνησαν την παραχώρηση του 50% της ΑΤΑ και το 2013 του 67% και διεξαγωγή διαλόγου που πρέπει να ολοκληρωθεί μέχρι τις 30.6.2025.
Τώρα που γίνεται νέα έρευνα για τις καταναλωτικές συνήθειες , είναι η ώρα για τυχόν αλλαγές. Οι κοινωνικοί εταίροι και η Κυβέρνηση μπορούν να μελετήσουν πώς παραχωρείται η ΑΤΑ σε άλλες χώρες (Βέλγιο) και να προχωρήσουν στη σταδιακή ολοκλήρωση της ΑΤΑ με αλλαγές που να περιορίζουν τις στρεβλώσεις, τόσο στον τρόπο υπολογισμού, όσο και στον τρόπο παροχής της. Ο καθορισμός ανωτάτου ποσού, για μένα, είναι κοινωνική αναγκαιότητα.
Προσδοκώ και εύχομαι, Κυβέρνηση, Εργοδότες και Συνδικαλιστικό κίνημα να βρούν ξανά τον τρόπο του έντιμου συμβιβασμού, για να εδραιωθεί η εργατική ειρήνη.
Πρώην Γ. Γραμματέας ΣΕΚ
