Επενδυτικά ταμεία με συνολικά υπό διαχείριση κεφάλαια πέραν του 1 τρις ευρώ έχουν αποφασίσει, τα τελευταία χρόνια, να τοποθετήσουν ένα πολύ μικρό μέρος του χαρτοφυλακίου τους στην Κύπρο.

Στην προ κρίσης εποχή, οι κυπριακές επιχειρήσεις όχι απλώς δεν ήταν δεκτικές στο να υποδεχθούν ξένους επενδυτές αλλά ακόμα περισσότερο, σε πολλές περιπτώσεις επιχειρούσαν και κατόρθωναν να θέσουν εμπόδια απομακρύνοντάς τους από την Κύπρο. 

Η αύξηση του τραπεζικού δανεισμού, τα προβλήματα που αντιμετώπισαν οι τράπεζες, η πτώση στα ακίνητα και προπαντός η έλλειψη ρευστότητας, έχουν οδηγήσει τις άλλοτε κλειστές κυπριακές επιχειρήσεις να αναζητήσουν κεφάλαια από το εξωτερικό. Προς αυτήν την κατεύθυνση βέβαια, σημαντικός ήταν και ο ρόλος των τραπεζών, οι οποίες άσκησαν πίεση στις ιδιωτικές εταιρείες για εξεύρεση φρέσκου χρήματος, ενώ και οι ίδιες αναζήτησαν ξένα κεφάλαια για να διαθέσουν διάφορα μη βασικά περιουσιακά στοιχεία που πέρασαν στην κατοχή τους μέσω των αναδιαρθρώσεων και της ανταλλαγής χρέους με ακίνητα. 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Αναταράξεις στην Prime Insurance

Τα τελευταία χρόνια προέκυψαν αρκετές περιπτώσεις ξένων επενδυτών που ενδιαφέρθηκαν για την Κύπρο κάποιοι επειδή είδαν την προοπτική, άλλοι λόγω της πίεσης λόγω έλλειψης ρευστού που υπήρχε σε όλους τους τομείς διέκριναν την ευκαιρία να αποκτήσουν περιουσιακά στοιχεία σε χαμηλή τιμή. 

Στην Κύπρο δεν επένδυσαν μόνο επιχειρήσεις ή αυτοί που αποκαλούμε θεσμικοί επενδυτές αλλά και διάφορα επενδυτικά ταμεία. Κάποια ήταν επιθετικά και με βραχυπρόθεσμη πολιτική, κάποια με πιο ήπια και μεσοπρόθεσμη πολιτική. Όπως κι αν έχει όμως, η κρίση αποτέλεσε την αιτία μεγάλα επενδυτικά ταμεία του εξωτερικού να κοιτάξουν και προς τη μικρή κυπριακή αγορά. Με τις τράπεζες να βγάζουν στην αγορά κι άλλα πακέτα μη εξυπηρετούμενων δανείων, μεγάλα έργα ανάπτυξης να αναζητούν κεφάλαια και ιδιωτικές εταιρείες να ρίχνουν το «εγώ» τους και να αναζητούν θεσμικούς συνεργάτες για να βάλουν φρέσκα κεφάλαια, η τάση με την κάθοδο ξένων επενδυτικών ταμείων στην Κύπρο αναμένεται να συνεχιστεί και το επόμενο διάστημα. 

Τραπεζικός τομέας

Η κρίση που έπληξε τα τραπεζικά ιδρύματα έκανε την ανάγκη για νέα κεφάλαια κάτι περισσότερο από αναγκαία. Τράπεζα Κύπρου και Ελληνική Τράπεζα βγήκαν σε αναζήτηση επενδυτών και κατάφεραν να αντλήσουν φρέσκα κεφάλαια. Ιδιαίτερα στην περίπτωση της Τράπεζας Κύπρου, τα περισσότερα λεφτά που άντλησε προήλθαν από επενδυτικά ταμεία του εξωτερικού. Σήμερα στη μετοχική δομή της τράπεζας συμμετέχουν ακόμα αρκετά επενδυτικά ταμεία από το εξωτερικό. Τέτοια είναι το TD Asset Management που ελέγχει το 4,34%, η Senvest Management LLC που ελέγχει το 3,67%, το ταμείο Eaton Vance που ελέγχει το 3,63% και το Osome Investments που κατέχει το 3,32% των μετοχών. 

Στην περίπτωση της Ελληνικής Τράπεζας, προφανώς το μεγάλο όνομα από τη διεθνή επενδυτική σκηνή που έκανε για πρώτη φορά επένδυση στην Κύπρο ήταν αυτό της Third Point, του Daniel Loeb. Σημαντικές επενδύσεις τόσο στην Ελληνική, όσο και σε άλλες εταιρείες αλλά και ακίνητα έχει και η κυπριακή επενδυτική εταιρεία Δήμητρα Επενδυτική, η οποία με την επικείμενη αύξηση κεφαλαίου εκτιμάται πως θα ενισχύσει ακόμα περισσότερα τη θέση της στην τράπεζα.  

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Μιτσίδης: 87 χρόνια ιστορίας (Εικόνες)

Άλλα ξένα funds ελέγχουν μικρότερα ποσοστά στη μετοχική δομή της τράπεζας, όπως για παράδειγμα η Senvest που επίσης έχει μετοχές στην Τράπεζα Κύπρου. Με την απορρόφηση του Συνεργατισμού βέβαια και την ανάγκη για νέα κεφάλαια στην τράπεζα, τα δεδομένα αλλάζουν, αφού πρωταγωνιστικό ρόλο στη μετοχική δομή της τράπεζας θα έχει ο κολοσσός Pimco, μία από τις μεγαλύτερες επενδυτικές εταιρείες στον  κόσμο, η οποία εκτιμάται πως θα ελέγχει ποσοστό κοντά στο 17%. Ενδιαφέρον για συμμετοχή στη μετοχική δομή της τράπεζας εξέφρασε και το επενδυτικό ταμείο Emma Delta, Μέσω της Emma Alpha. Πρόκειται για επενδυτικό ταμείο ελληνικών και τσεχικών συμφερόντων με επενδύσεις σε διάφορες εταιρείες, ανάμεσά τους και ο ΟΠΑΠ. 

Σε μία παράπλευρη εξέλιξη, το επενδυτικό ταμείο Apollo, επίσης ένα από τα μεγαλύτερα στον κόσμο, θα επενδύσει κι αυτό με τη σειρά του στην Κύπρο, μετά τη συμφωνία για εξαγορά του πακέτου μη εξυπηρετούμενων δανείων και περιουσιακών στοιχείων 2,8 δις ευρώ από την Τράπεζα Κύπρου. 

Επενδύσεις στον τουρισμό

Ένας άλλος τομέας στον οποίο έστρεψαν την προσοχή τους επενδυτικά ταμεία του εξωτερικού, ήταν αυτός του τουρισμού. Και πάλι βέβαια ο ρόλος των τραπεζών ήταν καθοριστικός ώστε να υλοποιηθούν κάποιες επενδύσεις. 
Ενδεχομένως η πρώτη και μεγαλύτερη επένδυση που έγινε στον κυπριακό τουρισμό από επενδυτικά ταμεία να ήταν και από τις πλέον σημαντικές. Αφορά στην απόκτηση του ξενοδοχείου Aphrodite Hills από τα επενδυτικά ταμεία Invel, -δημιουργήθηκε από τον Κύπριο Χριστόφορο Παπαχριστοφόρου- και τη York Capital. Οι δύο εταιρείες απέκτησαν το 65% του μεγαλύτερου τουριστικού θέρετρου στην Κύπρο από την Τράπεζα Κύπρου. Όπως γνωστοποιήθηκε πρόσφατα, η Invel πρόκειται να αποοκτήσει το ποσοστό της York στο τουριστικό θέρετρο. 

Σημαντικές επενδύσεις στον τουριστικό τομέα πραγματοποιήθηκαν και το 2018, με πρωταγωνίστρια την ελληνική επενδυτική εταιρεία ΠΑΝΓΑΙΑ. Η ΠΑΝΓΑΙΑ απέκτησε το πρώην Holiday Inn στο κέντρο της Λευκωσίας έναντι 11,2 εκατ. ευρώ με στόχο να το ανακαινίσει και να το λειτουργήσει υπό το σήμα της Windham, σε συνεργασία με τον Όμιλο Zeus. Η ΠΑΝΓΑΙΑ θεωρείται ως  το φαβορί και για την απόκτηση του ξενοδοχείου Hilton στο κέντρο της πρωτεύουσας. 

Σημειώνεται πως μεγαλομέτοχος της ΠΑΝΓΑΙΑ είναι τα τελευταία χρόνια το επενδυτικό ταμείο Invel. H ΠΑΝΓΑΙΑ ξεκίνησε να επενδύει στην κυπριακή αγορά προ τριετίας περίπου αποκτώντας το κεντρικό κατάστημα των υπεραγορών Carrefour (σήμερα Σκλαβενίτης) στη Λεμεσό. Βέβαια, το μεγάλο deal της ΠΑΝΓΑΙΑ αφορά στη συμφωνία της με την Τράπεζα Κύπρου για απόκτηση 21 πολύ γνωστών ακινήτων, έναντι 149 εκατ. ευρώ. 
Ενδεικτικά, ανάμεσα στα κτήρια που αποκτήθηκαν περιλαμβάνονται: Leroy Merlin, Shacolas Tower, Superhome Centre DIY, Unicars Service Centre, κτήριο Υπουργείου Παιδείας.  

Σε μία πιο πρόσφατη εξέλιξη, η NCH Capital προχώρησε στην πρώτη της επένδυση στην Κύπρο τον Απρίλιο του 2018. Αφορά στη δημιουργία μίας μικρής τουριστικής μονάδας 70 δωματίων στην περιοχή του Αγίου Λαζάρου στη Λάρνακα η οποία σήμερα βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσης του σχεδιασμού. Επίσης, το αμερικανικό επενδυτικό ταμείο φαίνεται να ήρθε σε συμφωνία με την Τράπεζα Κύπρου για να αποκτήσει το γνωστό, ερημωμένο ξενοδοχείο Beau Rivage στην παραλιακή περιοχή Ορόκλινης καθώς και παραπλήσιο παραθαλάσσιο τεμάχιο γης. Στόχος είναι η δημιουργία νέας ξενοδοχειακής μονάδας αλλά και οικιστικών ακινήτων με τις πληροφορίες να λένε πως η επένδυση θα αγγίξει τα 100 εκατ. ευρώ.  
Η NCH Capital ιδρύθηκε το 1993 και διαχειρίζεται κεφάλαια αξίας μεγαλύτερης των $ 3,0 δις  και έχει δημιουργήσει 25 επενδυτικά ταμεία μέσα από ένα δίκτυο γραφείων στις χώρες που δραστηριοποιείται, στην Ευρώπη, τη Ρωσία και τη Λατινική Αμερική. Μεταξύ των επενδυτών συμπεριλαμβάνονται κρατικά και εταιρικά συνταξιοδοτικά ταμεία, πανεπιστήμια και ιδιώτες επενδυτές. Στη γεωγραφική ζώνη των δυτικών Βαλκανίων, Ελλάδας και Κύπρου, ο κυρίως όγκος των επενδύσεων της NCH Capital Inc, είναι αυτός του τουρισμού και Real Estate. Ο CEO για τη συγκεκριμένη γεωγραφική ζώνη είναι ο Κύπριος Ανδρέας  Σάντης. Στην ευρύτερη περιοχή, το επενδυτικό ταμείο αναπτύσσει μεγάλα έργα στην Κέρκυρα και στο Μαυροβούνιο. 

Το 2018 προέκυψε και μία μοναδική στο είδος της μέχρι σήμερα επένδυση, το επενδυτικό ταμείο Cedar Bridge επένδυσε στην αλυσίδα καφέ Costa Coffee στην Κύπρο, αποκτώντας ποσοστό στην Symeonides Coffee Cyprus του Ομίλου Συμεωνίδης. Στα πλαίσια της επένδυσης, προγραμματίζεται η λειτουργία τριών νέων καταστημάτων το πρώτο τρίμηνο του 2019, φτάνοντας τον συνολικό αριθμό των 26 καταστημάτων Costa Coffee στην Κύπρο. Επιπρόσθετα, η εταιρεία ανακοίνωσε ότι σχεδιάζει ο συνολικός αριθμός των καταστημάτων της να ανέλθει στα 30 μέχρι το τέλος του 2020. H Cedar Bridge είναι επενδυτικό ταμείο με παρουσία στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική κυρίως με επενδύσεις σε τομείς όπως η εκπαίδευση, η υγεία και η εστίαση. 

Επενδύσεις στις υπηρεσίες

Πέραν των τραπεζών και του τουρισμού, επενδυτικά ταμεία επέδειξαν για πρώτη φορά στην ιστορία, ενδιαφέρον για επενδύσεις και σε άλλους τομείς της κυπριακής οικονομίας και πιο συγκεκριμένα στον ευρύτερο τομέα των υπηρεσιών. Ενδεχομένως, η σημαντικότερη επένδυση να ήταν αυτή του ταμείου Signal Capital Partners στην Primetel. Πρόκειται για επενδυτικό ταμείο που δημιουργήθηκε το 2015 και το 2017 κατάφερε να μαζέψει κεφάλαια 725 εκατ. ευρώ ενώ πραγματοποίησε επενδύσεις σε περισσότερες από 15 περιπτώσεις εταιρειών. Το επενδυτικό ταμείο δημιουργήθηκε από πρώην στελέχη της Deutsche Bank. 

Στο τομέα των υπηρεσιών, ως σημαντικό θεωρείται το ενδιαφέρον που επέδειξε το αμερικανικό ταμείο CVC Capital Partners για το ιδιωτικό νοσοκομείο Απολλώνειο. Οι πληροφορίες λένε πως τελικά οι δύο πλευρές θα καταλήξουν σε σχετική συμφωνία. To ταμείο CVC Capital Partners θεωρείται από τα μεγαλύτερα στον κόσμο και τα τελευταία χρόνια προχώρησε σε σημαντικές επενδύσεις στον τομέα της Υγείας στην Ελλάδα, με εξαγορές μεγάλων νοσηλευτηρίων όπως το Metropolitan και το Ιασώ General. Τελευταίο απόκτημά του το Υγεία, το οποίο ανήκε στον Όμιλο Marfin Investment Group (MIG).

Παράλληλα, στον τομέα της υγείας ενδιαφέρον επιδεικνύεται από κινέζικο επενδυτικό ταμείο για άλλο ιδιωτικό νοσοκομείο στη Λάρνακα έχοντας μάλιστα και σχέδια για επέκτασή του. 

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι επενδύσεις ταμείων στον τομέα της ιδιωτικής εκπαίδευσης. Σχετικά πρόσφατα, η Providence Equity, μέσω της Galileo Global Education κατέστη μέτοχος στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο αποκτώντας το από τη γαλλική Laureate. H Providence είναι ένα τεράστιο επενδυτικό ταμείο με περισσότερα από 60 δις ευρώ υπό διαχείριση σε διάφορους τομείς πέραν της εκπαίδευσης.  Στο πανεπιστήμιο Λευκωσίας, σημαντικό ποσοστό του μετοχικού κεφαλαίου ελέγχει από το 2011 η University Ventures με τη στήριξη του γερμανικού κολοσσού Bertlesmann με ετήσια έσοδα σχεδόν όσο και το ΑΕΠ της Κύπρου δηλαδή 17,2 δις ευρώ και κερδοφορία πέραν του 1 δις ευρώ.   

Τα κυπριακά funds

Τα τελευταία χρόνια έχουν δημιουργηθεί επενδυτικά ταμεία και στην Κύπρο. Ένα από αυτά η Elements Capital Group που δημιουργήθηκε το 2010 και έχει προχωρήσει σε σημαντικές επενδύσεις στην ανατολική Ευρώπη με πιο πρόσφατη τη συμμετοχή της στο επενδυτικό σχήμα που ανέλαβε να μπει και να διασώσει την Ελληνική Βιομηχανία Ζάχαρης. Συνεργάζεται επίσης με μεγάλα funds του εξωτερικού όπως York Capital και HPS. 

Στην Κύπρο είναι εγγραμμένη και η επενδυτική εταιρεία Tollerton του Ομίλου Γερμανός, το οποίο ελέγχει την νούμερο 1 εταιρεία τηλεπικοινωνιών στην Πολωνία, την Tollerton. Ακόμα πιο σημαντική μπορεί να θεωρηθεί η σχετικά πρόσφατη εγγραφή του Folloe Fund στην Κύπρο, κάτω από την ομπρέλα του οποίου έχουν τεθεί τα περιουσιακά στοιχεία του Ομίλου Γερμανός που πέραν της Play και των καταστημάτων Public, περιλαμβάνονται κι άλλες εταιρείες όπως η Sunlight, η Westnet και η Softone.  

Σε ένα άλλο επίπεδο, με τις προσπάθειες που καταβάλλει τα τελευταία χρόνια η κυβέρνηση και οι επαγγελματίες του τομέα των υπηρεσιών έχουν αρχίσει δειλά-δειλά να έρχονται στην Κύπρο διαχειριστές και σύμβουλοι επενδυτικών ταμείων. Ειδικότερα τους τελευταίους μήνες λόγω της κινητικότητας που υπάρχει για έξοδο οργανισμών από το Ηνωμένο Βασίλειο λόγω Brexit, η Κύπρος κατορθώνει να κερδίσει μερίδιο, έστω και μικρό, από τον βασικότερο προορισμό το Λουξεμβούργο, το οποίο έχει κατακλυστεί κυριολεκτικά από αιτήματα, με αποτέλεσμα να παρατηρούνται καθυστερήσεις αλλά και υψηλό κόστος. 
 

Από την έντυπη έκδοση του περιοδικού Insider