Οι προκλήσεις της νέας εποχής

Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google

Οι Κύπριοι εργοδότες ανησυχούν για τις αυξανόμενες αναντιστοιχίες δεξιοτήτων και την έλλειψη εργατικού δυναμικού. Αν παραμείνει ανεμπόδιστη, αυτή η ανησυχητική τάση θα έχει αρνητικό αντίκτυπο στην καινοτομία και την παραγωγικότητα, τόσο σε τομείς υψηλής καινοτομίας όσο και σε άλλους τομείς υπηρεσιών, μερικοί από τους οποίους ήδη αντιμετωπίζουν την πρόκληση να προσελκύσουν εργαζόμενους με κίνητρα και ικανότητες.

Για να αντιμετωπιστεί αυτό το πιεστικό ζήτημα, το ΚΕΒΕ και οι διάφοροι κλάδοι καλούν τους υπεύθυνους για τη χάραξη πολιτικής και τους κοινωνικούς εταίρους σε όλα τα κατάλληλα επίπεδα να δώσουν προτεραιότητα στα μέτρα που έχουν σχεδιαστεί με στόχο τη μείωση της έλλειψης εργατικού δυναμικού, βελτιώνοντας την αντιστοίχιση δεξιοτήτων μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών μελών.

Παρά του ότι έχουν δημιουργηθεί αρκετές νέες θέσεις εργασίας από το 2014, πολλές κενές θέσεις παραμένουν αχρησιμοποίητες και πολλοί εργοδότες αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εξεύρεση ανθρώπων με τις δεξιότητες που χρειάζονται.

Αυτή η πρόσφατη τάση έχει επιδεινώσει τις προϋπάρχουσες διαρθρωτικές προκλήσεις της αγοράς εργασίας που προκαλούνται από τη γήρανση του πληθυσμού και την παροχή δεξιοτήτων που δεν συνδέεται επαρκώς με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Συνολικά, οι αναντιστοιχίες δεξιοτήτων είναι οι βασικοί καθοριστικοί παράγοντες της έλλειψης εργατικού δυναμικού. Ειδικότερα, οι δεξιότητες STEM – Επιστήμη, Τεχνολογία, Μηχανική και Μαθηματικά – απαιτούνται όλο και περισσότερο από τους εργοδότες σε ένα ευρύ φάσμα τομέων, σε διαφορετικές εκτάσεις, και με την ψηφιοποίηση αυτό θα εντατικοποιηθεί. Επιπλέον, απαιτούνται εξειδικευμένες επαγγελματικές δεξιότητες από εταιρείες σε ορισμένους τομείς που αντιμετωπίζουν έλλειψη ειδικευμένων εργαζομένων.

Η ψηφιοποίηση της οικονομίας ενισχύει περαιτέρω αυτές τις αλλαγές. Δεν υπάρχει μόνο η εμφάνιση νέων θέσεων εργασίας που απαιτούν νέες δεξιότητες, αλλά οι υπάρχουσες θέσεις εργασίας μετασχηματίζονται βαθιά, με ορισμένα καθήκοντα να εξαφανίζονται, ενώ προστίθενται ορισμένα νέα. Επιπλέον, βασική πρόκληση σε διάφορους τομείς και σε διαφορετικά επίπεδα εργασίας είναι η έλλειψη βασικών ψηφιακών δεξιοτήτων. Η επίτευξη καλύτερης διασύνδεσης μεταξύ κατάρτισης δεξιοτήτων και καινοτομίας είναι επίσης καθοριστικής σημασίας για να εξασφαλιστεί ότι οι κυπριακές εταιρείες θα έχουν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που χρειάζονται για να προσελκύσουν πελάτες και να αναπτυχθούν. Μια άλλη σημαντική πρόκληση είναι να ενισχυθούν τα αυξανόμενα ποσοστά συμμετοχής των γυναικών στην απασχόληση και να επιτευχθεί ταυτόχρονα μια πιο ισορροπημένη εκπροσώπηση ανδρών και γυναικών σε όλους τους τομείς της εκπαίδευσης, των επαγγελμάτων και των τομέων.
Στο πλαίσιο αυτό το ΚΕΒΕ καλεί τους διαμορφωτές πολιτικής και τους κοινωνικούς εταίρους σε επίπεδο ΕΕ, αλλά και σε εθνικό επίπεδο να συνεργαστούν για τη βελτίωση της κατάστασης. Αυτό σημαίνει ότι εστιάζουμε στις ακόλουθες προτεραιότητες:

• Μεταρρύθμιση των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης για την αύξηση της διαρθρωτικής τους ικανότητας για την παροχή βασικών δεξιοτήτων σε όλο το εργατικό δυναμικό και για την κάλυψη των αυξανόμενων αναγκών σε ανθρώπινες/ήπιες δεξιότητες σε ολόκληρη την οικονομία, καθώς και για τη διευκόλυνση της ταχύτερης ενημέρωσης των προγραμμάτων σπουδών και των προσόντων σε νέα και ταχέως μεταβαλλόμενα επαγγέλματα. Επιπλέον, πρέπει να ενθαρρυνθεί η εισαγωγή νέων αναλυτικών προγραμμάτων βασισμένων σε ψηφιακά προφίλ εργασίας, τα οποία ξεκίνησαν με επιτυχία σε ορισμένους τομείς. Αυτά τα στοιχεία πρέπει να αποτελέσουν μέρος μιας συνολικής προσέγγισης της διά βίου μάθησης μέσω διαφόρων τρόπων εκπαίδευσης και κατάρτισης. Η επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, τόσο η αρχική όσο και η συνεχιζόμενη (C-VET), διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στη μείωση των αναντιστοιχιών των δεξιοτήτων, ιδίως με τη θέσπιση ποιοτικών και αποτελεσματικών πλαισίων πολιτικής μαθητείας. Πρέπει να ληφθεί υπόψη η ειδική κατάσταση και οι ανάγκες των ΜμΕ.

• Η θέσπιση νέας στρατηγικής της ΕΕ για την ΕΕΚ για το 2030 αποτελεί σημαντική προτεραιότητα για τους επόμενους μήνες, στην οποία οι εργοδότες θα εξακολουθήσουν να συνεισφέρουν. Δεν υπάρχει χρόνος να χάσουμε για να ανταποκριθούμε στην αυξανόμενη πρόκληση της επανακατάρτισης και της βελτίωσης της ικανότητας του εργατικού δυναμικού. Η μείωση του χρόνου ημιζωής των γνώσεων, που οφείλεται στις ραγδαίες τεχνολογικές μεταβολές, απαιτεί περισσότερο από ποτέ ότι οι κοινωνίες, οι εργοδότες και οι εργαζόμενοι συγχρηματοδοτούν τη διά βίου μάθηση (Lifelong Learning – LLL) για τη βελτίωση και τη διατήρηση της απασχολησιμότητας του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να σημειωθεί πρόοδος, τα κράτη και οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει επίσης να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα των ενεργών πολιτικών για την αγορά εργασίας σε όλη την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της ανάγκης να ενθαρρυνθεί η συνεργασία μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών υπηρεσιών απασχόλησης.

• Ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων, σχολείων, επαγγελματικών σχολών και πανεπιστημίων. Μια βασική πρόκληση σε πολλές χώρες είναι η εισαγωγή περισσότερων στοιχείων επαγγελματικής κατάρτισης σε γυμνάσια και πανεπιστημιακά μαθήματα, καθώς και η μεγαλύτερη εστίαση στα μαθησιακά αποτελέσματα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Είναι επίσης σημαντικό να εξεταστεί το ενδεχόμενο καθιέρωσης ενός διπλού στοιχείου σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης. Κάθε χώρα πρέπει να αναπτύξει και να προωθήσει τις οδούς Ανώτατης Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης και να το πράξει με τρόπο που να έχει νόημα στο πλαίσιο του συστήματος εκπαίδευσης και κατάρτισης. Οι διαδρομές μάθησης στην ΕΕ θα πρέπει επίσης να καταστούν πιο διαπερατές, ώστε να διευκολύνουν τους μαθητές να συνδυάζουν και / ή να κινούνται μεταξύ διαφορετικών μορφών εκπαίδευσης και κατάρτισης.

• Ενίσχυση του ρόλου του τομεακού κοινωνικού διαλόγου για την εξασφάλιση μιας πιο κατάλληλης χρήσης των διαθέσιμων πόρων προς όφελος των εργοδοτών και των εργαζομένων. Τα οικονομικά κίνητρα και άλλες μορφές συγκέντρωσης των επενδύσεων μπορούν επίσης να διαδραματίσουν θετικό ρόλο, ιδίως για τις ΜμΕ, οι οποίες αγωνίζονται να βρουν τους πόρους και την εμπειρογνωμοσύνη που απαιτούνται για την ενσωμάτωση της ψηφιοποίησης. Οι εργοδότες πρέπει να συμμετέχουν καλύτερα στον σχεδιασμό και την παράδοση των προγραμμάτων σπουδών εκπαίδευσης και κατάρτισης, ώστε να ευθυγραμμιστούν καλύτερα με τις πραγματικές ανάγκες της βιομηχανίας. Οι τομεακοί κοινωνικοί εταίροι μπορούν επίσης να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην αλλαγή της νοοτροπίας στην κοινωνία και στην εκστρατεία προώθησης των πλεονεκτημάτων μιας «κουλτούρας διά βίου μάθησης», προς το κοινό συμφέρον και ευθύνη των εργοδοτών και των εργαζομένων.

• Ανάπτυξη συγκεκριμένων πρωτοβουλιών για τον τερματισμό του χάσματος των ψηφιακών δεξιοτήτων, όπως η ενίσχυση της απόκτησης των δεξιοτήτων STEM σε διάφορα επίπεδα εκπαίδευσης και μέσω διαφορετικών οδών εκπαίδευσης και κατάρτισης. Αυτό περιλαμβάνει την ανάγκη προώθησης της σημασίας των δεξιοτήτων STEM στις κοινωνίες μας και της συνάφειάς τους για τη σημερινή οικονομία, κυρίως για την προσέλκυση περισσότερων γυναικών στο STEM.

• Προώθηση της κινητικότητας του εργατικού δυναμικού στην Ευρώπη και στα κράτη μέλη: Η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων διαδραματίζει θετικό ρόλο στην αντιμετώπιση της αυξανόμενης έλλειψης εργατικού δυναμικού. Η κινητικότητα των εργαζομένων, των ερευνητών και των ταλέντων, με πλήρη σεβασμό στις σχετικές οδηγίες σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων, είναι ζωτικής σημασίας για το μέλλον της βιομηχανίας εξασφαλίζοντας καλύτερη αντιστοιχία μεταξύ των ανθρώπων και θέσεις εργασίας. Αυτό πρέπει να συνοδεύεται από μέτρα για την ενθάρρυνση της κυκλικής κινητικότητας, ώστε να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη της κινητικότητας για τις χώρες προέλευσης και προορισμού.

Νόμιμη μετανάστευση και εργατικό δυναμικό
Ανάπτυξη ενός ανανεωμένου πλαισίου πολιτικής της ΕΕ για τη νόμιμη μετανάστευση από τρίτες χώρες: Η νόμιμη μετανάστευση μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο για τη μείωση του αντίκτυπου της έλλειψης εργατικού δυναμικού στις επιχειρήσεις. Οι εργοδότες καλούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ανανεώσουν το ευρωπαϊκό πλαίσιο πολιτικής για τη νόμιμη μετανάστευση. Στο σημερινό πλαίσιο απαιτείται ευρεία προσέγγιση της οικονομικής μετανάστευσης από τρίτες χώρες σε όλα τα επίπεδα δεξιοτήτων. Για να υποστηριχθεί το μελλοντικό πλαίσιο της ΕΕ για τη νόμιμη μετανάστευση πρέπει να σέβεται τις εθνικές αρμοδιότητες όσον αφορά στους όρους και τον όγκο εισδοχής των υπηκόων τρίτων χωρών. Η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να εξετάσει τρόπους με τους οποίους θα μπορούσε να επιτευχθεί καλύτερη κατανόηση των προσόντων τρίτων χωρών για τα κράτη μέλη και τους εργοδότες, μεταξύ άλλων, σε σχέση με το ευρωπαϊκό πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων – EQF.

Ώρα για ενέργειες σε επίπεδο ΕΕ
Η ευρωπαϊκή διάσταση μπορεί να βοηθήσει στην υποστήριξη της αμοιβαίας μάθησης μεταξύ των κρατών μελών και των κοινωνικών εταίρων. Ειδικότερα, οι χρηματοδοτικοί πόροι της ΕΕ μπορούν να διαδραματίσουν θετικό ρόλο στην υποστήριξη της βελτίωσης των δεξιοτήτων και της επαγγελματικής κατάρτισης και της αντιστοίχισης, καθώς και στη στήριξη των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης για την προσαρμογή στην ψηφιοποίηση.
Για την προστιθέμενη αξία, οι πρωτοβουλίες ευρωπαϊκής πολιτικής πρέπει να είναι καλά στοχοθετημένες και εκσυγχρονισμένες, αποφεύγοντας τον κίνδυνο μη αποδοτικών, πολλαπλών, κατακερματισμένων και ασυντόνιστων εργαλείων και δραστηριοτήτων. Αυτή ήταν μια αδυναμία στο παρελθόν, ιδίως στους τομείς της εκπαίδευσης και της κατάρτισης.
Συγκεκριμένα, καλούμε τις Αρχές διαχείρισης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του ΕΚΤ στα κράτη μέλη να σχεδιάσουν ευρωπαϊκές και εθνικές πρωτοβουλίες με στόχο την υποστήριξη επενδύσεων σε δεξιότητες με τους κοινωνικούς εταίρους, τόσο σε διατομεακό όσο και σε τομεακό επίπεδο. Η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων σε πρώιμο στάδιο θα είναι ζωτικής σημασίας για να αποφευχθεί η χρήση των πόρων με τρόπο που δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες των εργοδοτών και των εργαζομένων σε ολόκληρη την Ευρώπη.

* Γενικός Γραμματέας ΚΕΒΕ.