Αφροδίτη Ψαρά- CEO της N. PSARAS CONSTRUCTION CO. LTD: Ηγεσία με συνέπεια, εξέλιξη με όραμα

Η πραγματική δοκιμασία της ηγεσίας είναι η επόμενη γενιά ηγετών που δημιουργεί

Η Αφροδίτη Ψαρά, CEO της N. Psaras Construction Co. Ltd, βρίσκεται εδώ και χρόνια στο τιμόνι μιας από τις ιστορικότερες κατασκευαστικές εταιρείες της Κύπρου, συνδυάζοντας τη συνέχεια μιας ισχυρής οικογενειακής παράδοσης με μια σύγχρονη προσέγγιση στη διοίκηση, την τεχνολογία και την ανάπτυξη των ανθρώπων.

Σε μια περίοδο κατά την οποία ο κατασκευαστικός κλάδος μετασχηματίζεται μέσα από την ψηφιοποίηση, τη βιωσιμότητα και τις νέες απαιτήσεις της αγοράς, η ίδια μιλά για τη δική της φιλοσοφία γύρω από την ηγεσία, τη σημασία της εταιρικής κουλτούρας και της κοινωνικής ευθύνης, αλλά και για το επόμενο μεγάλο κεφάλαιο της Psaras Construction: τη σταδιακή μετάβαση στη νέα γενιά.

Ποιες προκλήσεις έχετε αντιμετωπίσει ως γυναίκα σε ηγετική θέση σε έναν παραδοσιακά ανδροκρατούμενο κλάδο και πώς έχουν επηρεάσει αυτές οι εμπειρίες τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζετε την επιχειρηματικότητα και τη διοίκηση;

Το 1998 εγκρίθηκα από το Συμβούλιο Εγγραφής και Ελέγχου Εργοληπτών ως Τεχνικός Διευθυντής της εταιρείας μας και, από όσο γνωρίζω, ήμουν η πρώτη γυναίκα που κατείχε τότε αυτή τη θέση στην Κύπρο. Δύο χρόνια αργότερα ανέλαβα τη θέση της CEO, σε μια εποχή που η παρουσία γυναίκας στην ηγεσία μιας κατασκευαστικής εταιρείας ήταν εξαιρετικά ασυνήθιστη.

Δεν μπορώ, όμως, να πω ότι το φύλο μου αποτέλεσε εμπόδιο. Οι μεγαλύτερες προκλήσεις προέρχονταν από τον ίδιο τον απαιτητικό χαρακτήρα του κλάδου. Στα πρώτα χρόνια υπήρχε ίσως κάποια έκπληξη ή αμηχανία, η οποία σύντομα έδινε τη θέση της στον σεβασμό.

Έμαθα από νωρίς ότι η αξία μιας θέσης δεν χρειάζεται να αποδεικνύεται με βάση το φύλο, αλλά μέσα από τη γνώση, τη συνέπεια, την ποιότητα των αποφάσεων και, κυρίως, τα αποτελέσματα της δουλειάς σου.

Ως μέλος μιας εταιρείας με ισχυρή οικογενειακή παράδοση, πώς επιτυγχάνετε την ισορροπία μεταξύ των αξιών και της εμπειρίας του παρελθόντος και της ανάγκης για καινοτομία, εξέλιξη και προσαρμογή στις απαιτήσεις του σύγχρονου κατασκευαστικού κλάδου;

Η οικογενειακή παράδοση για εμάς δεν σημαίνει προσκόλληση στο παρελθόν. Σημαίνει ότι διατηρούμε σταθερές τις αξίες πάνω στις οποίες δημιουργήθηκε η εταιρεία, όπως η συνέπεια, η αξιοπιστία, ο σεβασμός και η ευθύνη απέναντι στο όνομά μας, ενώ εξελίσσουμε συνεχώς τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε.

Όταν μπήκα στην επιχείρηση, ο πατέρας μου μού έδωσε χώρο και ελευθερία να φέρω νέες ιδέες. Τότε εισαγάγαμε νέα συστήματα ελέγχου ποιότητας, κοστολόγησης και οργάνωσης. Σήμερα προσπαθούμε να δώσουμε την ίδια ελευθερία στην τρίτη γενιά. Η ψηφιοποίηση είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της εξέλιξης. Διαδικασίες και αναλύσεις που παλαιότερα απαιτούσαν ώρες ή ημέρες, σήμερα γίνονται πολύ ταχύτερα και με μεγαλύτερη ακρίβεια.

Η πραγματική συνέχεια μιας οικογενειακής επιχείρησης δεν είναι να κάνει κάθε γενιά τα ίδια με την προηγούμενη. Είναι να κρατά τις ίδιες αξίες, αλλά να έχει το θάρρος να αλλάζει όσα χρειάζονται.

Ποια θεωρείτε ότι είναι τα βασικά χαρακτηριστικά που πρέπει να διαθέτει μια αποτελεσματική γυναίκα ηγέτιδα στο σημερινό επιχειρηματικό περιβάλλον;

Δεν πιστεύω ότι υπάρχει διαφορετικός ορισμός της καλής ηγεσίας για μια γυναίκα και διαφορετικός για έναν άνδρα. Ένας αποτελεσματικός ηγέτης πρέπει να παραμένει ενημερωμένος, να αντιλαμβάνεται τις αλλαγές, να έχει το θάρρος να παίρνει αποφάσεις και να αναλαμβάνει την ευθύνη τους. Πρέπει να εμπνέει εμπιστοσύνη, να ακούει, να καθοδηγεί, αλλά παράλληλα να δίνει στους ανθρώπους του χώρο να αναπτυχθούν.

Για μένα, η ουσιαστική αξία της ηγεσίας αποτυπώνεται στους ανθρώπους που προετοιμάζεις για να αναλάβουν στο μέλλον. Στόχος δεν είναι απλώς να δημιουργείς ικανούς συνεργάτες, αλλά στελέχη που θα μπορούν μελλοντικά να αναλάβουν μεγαλύτερες ευθύνες, να εξελιχθούν και να οδηγήσουν τον οργανισμό ακόμη πιο μπροστά.

Η βιωσιμότητα, η τεχνολογία, ο σχεδιασμός και οι μεταβαλλόμενες απαιτήσεις γύρω από το δομημένο περιβάλλον επαναπροσδιορίζουν τον κατασκευαστικό κλάδο. Πώς προσαρμόζεται η Psaras Construction σε αυτές τις εξελίξεις και πού εντοπίζετε τις μεγαλύτερες ευκαιρίες ανάπτυξης;

Τα τελευταία χρόνια έχουμε επενδύσει συστηματικά στον ψηφιακό μετασχηματισμό της εταιρείας, από τα γραφεία και τα εργοτάξια μέχρι τις αποθήκες, τον εξοπλισμό και τη διαχείριση των έργων. Αξιοποιούμε ψηφιακά εργαλεία, εφαρμογές και λύσεις Τεχνητής Νοημοσύνης για μεγαλύτερη ακρίβεια, ταχύτητα και καλύτερη πληροφόρηση.

Για μένα, όμως, η βιωσιμότητα δεν αφορά μόνο την τεχνολογία ή το περιβάλλον. Αφορά και τους ανθρώπους. Γι’ αυτό επενδύουμε στην εκπαίδευση και την ευημερία των εργαζομένων μας, όχι μόνο σε τεχνικές γνώσεις, αλλά και σε soft skills, προσωπική ανάπτυξη, διαχείριση του άγχους και καλύτερο work-life balance.

Η τεχνολογία μπορεί επίσης να συμβάλει στην αντιμετώπιση της έλλειψης ανθρώπινου δυναμικού. Οι αυτοματισμοί, η Τεχνητή Νοημοσύνη και σταδιακά η ρομποτική μπορούν να κάνουν το εργοτάξιο πιο παραγωγικό, ασφαλές και ελκυστικό για τη νέα γενιά. Η τεχνολογία δεν έρχεται να αντικαταστήσει τον άνθρωπο, αλλά να ενισχύσει τις δυνατότητές του, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, εξέλιξη και ουσιαστική προστιθέμενη αξία.

Πέρα από τα οικονομικά αποτελέσματα, τι σημαίνει για εσάς προσωπικά η επιχειρηματική επιτυχία;

Οι οικονομικοί δείκτες είναι απαραίτητοι, όμως πίσω από κάθε καλό οικονομικό αποτέλεσμα υπάρχει πάντα μια καλή ομάδα.

Για μένα, επιτυχία είναι να βλέπεις τους ανθρώπους σου να εξελίσσονται και να αναλαμβάνουν μεγαλύτερες ευθύνες. Είναι να ολοκληρώνεις ένα έργο και ο πελάτης να επιστρέφει σε εσένα επειδή σε εμπιστεύεται. Είναι επίσης οι εργαζόμενοί σου να επιλέγουν να παραμείνουν επειδή αισθάνονται ότι ανήκουν στην εταιρεία και ότι μπορούν να εξελιχθούν μαζί της.

Στο τέλος, η μεγαλύτερη επιτυχία δεν είναι μόνο τι δημιούργησες, αλλά και ποιοι άνθρωποι εξελίχθηκαν μαζί σου.

Πόσο σημαντικοί είναι οι άνθρωποι, η εταιρική κουλτούρα και ο θετικός αντίκτυπος που μπορεί να έχει μια επιχείρηση στην ευρύτερη κοινωνία;

Για εμένα, οι άνθρωποι και η εταιρική κουλτούρα δεν είναι ένα ξεχωριστό κεφάλαιο μιας επιχείρησης. Είναι η ίδια η επιχείρηση.

Στην Psaras Construction υπήρχε πάντοτε έντονο το στοιχείο της οικογένειας και προσπαθήσαμε να μεταφέρουμε αυτή την κουλτούρα σε ολόκληρη την ομάδα μας. Οι διακρίσεις ως Great Place to Work είναι σημαντικές, όμως ακόμη μεγαλύτερη αναγνώριση είναι να βλέπουμε ανθρώπους να παραμένουν μαζί μας για πολλά χρόνια.

Παράλληλα, πιστεύω ότι μια επιχείρηση οφείλει να επιστρέφει μέρος της επιτυχίας της στην κοινωνία. Αυτό προσπαθούμε να κάνουμε μέσα από αιμοδοσίες, δενδροφυτεύσεις, στήριξη σχολείων και αθλητισμού, φιλανθρωπικές δράσεις και περιβαλλοντικές πρωτοβουλίες, όπως η συλλογή αλουμινένιων κουτιών από τα εργοτάξιά μας για το Cans for Kids από το 1996.

Η κοινωνική ευθύνη δεν μετριέται από το πόσο μιλά μια εταιρεία για αυτήν, αλλά από το πόσο σταθερά την εφαρμόζει στην πράξη.

Ποιο είναι το όραμά σας για το επόμενο κεφάλαιο της Psaras Construction, αλλά και για την προσωπική σας πορεία;

Για μένα, το επόμενο κεφάλαιο της Psaras Construction είναι ίσως και το σημαντικότερο: η ομαλή μετάβαση στην επόμενη γενιά. Σε λίγους μήνες, με τη συμπλήρωση των 65 μου χρόνων, θα παραδώσω τη θέση του CEO στον Μηνά Μηνά, ο οποίος τα τελευταία πέντε χρόνια προετοιμάζεται μεθοδικά για αυτόν τον ρόλο. Θα παραμείνω ενεργή ως Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου, με μεγαλύτερη έμφαση στη στρατηγική και στη διαμόρφωση πολιτικής.

Πιστεύω ότι ένας πραγματικός ηγέτης πρέπει να γνωρίζει όχι μόνο πότε να αναλαμβάνει, αλλά και πότε να παραδίδει. Η ομαλή διαδοχή είναι μια διαδικασία που χρειάζεται να προετοιμάζεται με συνέπεια αρκετά χρόνια νωρίτερα.

Η τρίτη γενιά έχει ήδη ενεργό ρόλο στην εταιρεία: ο Αλέξης Ψαράς στη Διεύθυνση Προσφορών και Αγορών, η Ευαγγελία Ψαρά στην Επικοινωνία και Συμμόρφωση και ο Νικόλας Θεοφυλάκτου στη Διοίκηση και την Ανάλυση δεδομένων. Μαζί με τον Μηνά αποτελούν τη νέα γενιά που σταδιακά μας διαδέχεται.

Ποτέ δεν ήθελα κανένας τους να γίνει αντίγραφο της Αφροδίτης ή του Γιώργου Ψαρά. Προσπαθήσαμε να αναγνωρίσουμε τα δυνατά σημεία του καθενός και να τους δώσουμε εκπαίδευση, εμπειρία και ελευθερία να αναπτύξουν τον δικό τους τρόπο διοίκησης.

Δεν θεωρώ επιτυχία να αφήσεις πίσω σου ανθρώπους που μπορούν απλώς να συνεχίσουν αυτό που έκανες. Επιτυχία είναι να αφήσεις ανθρώπους που μπορούν να το πάνε ακόμη πιο μπροστά.

Και σήμερα μπορώ να πω με μεγάλη ικανοποίηση και περηφάνια: έχουν γίνει καλύτεροι από εμάς.

Από την Κυπριακή έκδοση του περιοδικού Forbes