Τον τελευταίο καιρό κερδίζει έδαφος ο ισχυρισμός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν «εκμεταλλευθεί» από άλλα κράτη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ιδιαίτερα από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, με αποτέλεσμα –υποτίθεται– να υπονομευθεί η ευημερία τους. Ωστόσο, μια ψύχραιμη αποτίμηση των τελευταίων οκτώ δεκαετιών δείχνει ότι τόσο οι ΗΠΑ όσο και μεγάλο μέρος του πλανήτη βίωσαν μια άνευ προηγουμένου περίοδο προόδου και σταθερότητας.
Παρά τα λάθη και τις τραγωδίες που αναμφίβολα σημειώθηκαν, οι θεσμοί, οι οικονομικές συμφωνίες και το μεταπολεμικό διεθνές σύστημα που οικοδομήθηκαν με πρωταγωνιστικό ρόλο των ΗΠΑ συνέβαλαν σε μια ιστορική βελτίωση των συνθηκών ζωής. Η εικόνα μιας χώρας που «ζημιώθηκε» συστηματικά δεν συμβαδίζει με τα διαθέσιμα δεδομένα.
Το 1950, περίπου τα δύο τρίτα του παγκόσμιου πληθυσμού ζούσαν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας, οριζόμενης σήμερα ως εισόδημα 2,15 δολάρια την ημέρα. Μέχρι το 1990, το ποσοστό αυτό είχε μειωθεί στο ένα τρίτο, παρά τον υπερδιπλασιασμό του παγκόσμιου πληθυσμού. Σήμερα, με τον πληθυσμό να ξεπερνά τα 8 δισ., λιγότερο από το 10% ζει σε ακραία φτώχεια — μια μεταβολή που συνιστά ιστορικό άλμα ευημερίας.
Την ίδια περίοδο, οι Αμερικανοί είδαν θεαματική βελτίωση του βιοτικού τους επιπέδου. Το μέσο εισόδημα νοικοκυριού, σε πραγματικούς όρους, υπερδιπλασιάστηκε από το 1950, από περίπου 31.800 δολάρια σε 83.730 δολάρια σήμερα, χωρίς να υπολογίζονται πρόσθετες παροχές. Η ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης αποτυπώθηκε σε καλύτερη στέγαση, περισσότερα καταναλωτικά αγαθά και υψηλότερη ποιότητα ζωής.
Η τεχνολογική πρόοδος μεταμόρφωσε την καθημερινότητα. Συσκευές που πριν από λίγες δεκαετίες θεωρούνταν πολυτέλεια ή επιστημονική φαντασία είναι σήμερα ευρέως διαθέσιμες. Οι φορητές ψηφιακές συσκευές λειτουργούν ως υπερυπολογιστές τσέπης, ενώ το διαδίκτυο έχει εκδημοκρατίσει την πρόσβαση στην πληροφορία, την εκπαίδευση και τις υπηρεσίες.
Αντίστοιχα, η στέγαση βελτιώθηκε ποιοτικά και ποσοτικά. Τα μεταπολεμικά μικρά σπίτια αντικαταστάθηκαν από μεγαλύτερες κατοικίες με σύγχρονες ανέσεις. Το μέσο εμβαδόν νεόκτιστης μονοκατοικίας αυξήθηκε από περίπου 90 τ.μ. το 1950 σε πάνω από 220 τ.μ. σήμερα, ενώ η ιδιοκατοίκηση συνέβαλε στη δημιουργία πλούτου για εκατομμύρια οικογένειες.
Στον τομέα της υγείας, η πρόοδος υπήρξε καθοριστική. Το προσδόκιμο ζωής αυξήθηκε από περίπου 65 έτη το 1945 σε πάνω από 77 έτη σήμερα. Ασθένειες που κάποτε προκαλούσαν μαζικούς θανάτους περιορίστηκαν ή εξαλείφθηκαν, ενώ παθήσεις όπως ο καρκίνος και οι καρδιοπάθειες έγιναν σε πολλές περιπτώσεις διαχειρίσιμες.
Παράλληλα, η διεύρυνση των πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων άλλαξε τη δομή της αμερικανικής κοινωνίας. Το κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα, η ενίσχυση της θέσης των γυναικών και η μαζική πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση αναδιαμόρφωσαν τις ευκαιρίες για εκατομμύρια πολίτες.
Συνολικά, η μεταπολεμική περίοδος χαρακτηρίζεται από συνεχή πρόοδο, παρά τις σημερινές προκλήσεις. Η αμφισβήτηση αυτής της ιστορικής πορείας και η υιοθέτηση απλουστευτικών αφηγημάτων περί «εκμετάλλευσης» ενέχει τον κίνδυνο πολιτικών επιλογών που θα μπορούσαν να ανατρέψουν κατακτήσεις δεκαετιών.
Η κατανόηση του πόσο μακριά έχει φτάσει η ανθρωπότητα –και με ποιους θεσμούς– αποτελεί προϋπόθεση για να αποφευχθούν λάθη που στο παρελθόν οδήγησαν σε οικονομικές καταρρεύσεις και παγκόσμιες συγκρούσεις, με συνέπειες που σήμερα, σε έναν πυρηνικό κόσμο, θα ήταν ακόμη πιο καταστροφικές.
