Πάνω από 225.000 θέσεις εργασίας ενδέχεται να χαθούν στην Ευρωζώνη σε δυσμενές σενάριο παρατεταμένου κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ και νέας ενεργειακής κρίσης, σύμφωνα με ανάλυση της Allianz Research.
Παρά την εικόνα ανθεκτικότητας που εμφανίζουν σήμερα οι αγορές εργασίας στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, με την ανεργία να κινείται κοντά σε ιστορικά χαμηλά, η Allianz προειδοποιεί ότι κάτω από την επιφάνεια διαμορφώνονται ισχυρές πιέσεις. Οι βασικοί παράγοντες κινδύνου είναι η μεταναστευτική πολιτική, τα σοκ στις τιμές της ενέργειας και η τεχνητή νοημοσύνη.
Σύμφωνα με τον οίκο, η ζήτηση για εργαζόμενους είχε ήδη αρχίσει να υποχωρεί πριν από το σοκ που προκάλεσε η κρίση στη Μέση Ανατολή. Τα ποσοστά κενών θέσεων εργασίας μειώνονταν, ενώ οι προσλήψεις περιορίζονταν λόγω της αβεβαιότητας και του εμπορικού πολέμου.
Η αλλαγή στη μεταναστευτική πολιτική σε ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο και Γερμανία επιβαρύνει περαιτέρω την εικόνα. Στις ΗΠΑ, η συμβολή της μετανάστευσης στη δημιουργία θέσεων εργασίας έχει υποχωρήσει από πάνω από το ήμισυ το 2024 σε σχεδόν μηδενική επίπτωση το 2025, επηρεάζοντας την αναπτυξιακή δυναμική και αυξάνοντας τον κίνδυνο ελλείψεων εργατικού δυναμικού σε επιμέρους κλάδους.
Το κόστος ενέργειας παραμένει βαρίδι για την Ευρώπη
Παρότι οι τιμές της ενέργειας έχουν αποκλιμακωθεί από τα υψηλά του 2022, η Allianz επισημαίνει ότι οι τιμές βιομηχανικής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη παραμένουν αισθητά υψηλότερες από τα προ κρίσης επίπεδα και από τις αντίστοιχες στις ΗΠΑ.
Αντίθετα, στις Ηνωμένες Πολιτείες οι τιμές της βιομηχανικής ηλεκτρικής ενέργειας παρέμειναν πιο σταθερές, λόγω της άφθονης προσφοράς φυσικού αερίου. Ως εκ τούτου, το ενεργειακό κόστος αποτελεί πλέον διαρθρωτική πρόκληση για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και όχι ένα προσωρινό κυκλικό σοκ.
Το συνολικό κόστος ενέργειας είναι ιδιαίτερα υψηλό στη μεταποίηση, στις επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας και στις μεταφορές. Οι πιο ενεργοβόρες βιομηχανίες, όπως τα χημικά, ο χάλυβας, τα μέταλλα, το χαρτί, το γυαλί, η κεραμική και το τσιμέντο, συγκεντρώνονται κυρίως σε μεγάλες βιομηχανικές οικονομίες, με πρώτη τη Γερμανία και στη συνέχεια τη Γαλλία, την Ιταλία και την Πολωνία.
Η Allianz σημειώνει ότι τα περιθώρια κέρδους δεν έχουν ακόμη ανακάμψει πλήρως από την προηγούμενη ενεργειακή κρίση, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα των επιχειρήσεων να απορροφήσουν νέα σοκ μόνο μέσω της κερδοφορίας.
Σε αντίθεση με το 2022, όταν το ενεργειακό σοκ απορροφήθηκε σε μεγάλο βαθμό μέσω περιθωρίων κέρδους, μειώσεων του χρόνου εργασίας και συσσώρευσης εργατικού δυναμικού, οι επιχειρήσεις σήμερα έχουν ισχυρότερα κίνητρα να προσαρμοστούν νωρίτερα εάν οι υψηλές τιμές ενέργειας επιμείνουν.
Ο άμεσος κίνδυνος, σύμφωνα με την Allianz, δεν είναι μια απότομη αύξηση της ανεργίας, αλλά μια σταδιακή διάβρωση της ανθεκτικότητας της αγοράς εργασίας, ιδίως σε χώρες με διαρθρωτική οικονομική αδυναμία, όπως η Γερμανία.
Τα δύο σενάρια για τα Στενά του Ορμούζ
Η Allianz εξετάζει δύο σενάρια για τις επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν και της κρίσης γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.
Στο βασικό σενάριο, η κυκλοφορία μέσω των Στενών ομαλοποιείται σταδιακά μέχρι τα τέλη Μαΐου. Σε αυτή την περίπτωση, οι απώλειες θέσεων εργασίας εκτιμώνται σε περίπου 102.000 στην Ευρωζώνη και 51.000 στις ΗΠΑ το 2026.
Η Γερμανία, η Γαλλία και η Ισπανία αντιπροσωπεύουν ήδη το 68% των απωλειών στην Ευρωζώνη. Ωστόσο, ο αντίκτυπος στα ποσοστά ανεργίας από τον πόλεμο στο Ιράν στο βασικό σενάριο παραμένει πολύ μικρός, κάτω από 0,1%.
Η έκθεση σε επίπεδο χώρας διαφοροποιεί τον τρόπο με τον οποίο τα ενεργειακά σοκ μεταφέρονται στην αγορά εργασίας. Η ένταση ενέργειας, δηλαδή η χρήση ενέργειας σε σχέση με την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία, διαφέρει σημαντικά στην Ευρώπη, αλλά δεν αποτελεί από μόνη της αξιόπιστο δείκτη κινδύνου για την απασχόληση.
Οικονομίες με υψηλή ενεργειακή ένταση, όπως η Ουγγαρία, η Τσεχική Δημοκρατία και η Ρουμανία, έχουν σχετικά μικρότερο μερίδιο στη συνολική απασχόληση της Ευρωζώνης. Αντίθετα, μεγαλύτερες οικονομίες, όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία, συνδυάζουν μέτρια ενεργειακή ένταση με πολύ μεγαλύτερα μερίδια απασχόλησης, γεγονός που τις καθιστά πιο εκτεθειμένες σε προσαρμογές της αγοράς εργασίας.
Η Πολωνία ξεχωρίζει, καθώς συνδυάζει σημαντικό μερίδιο απασχόλησης με υψηλό ενεργειακό κόστος σε σχέση με την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία, αυξάνοντας την ευπάθειά της.
Δυσμενές σενάριο με απώλειες άνω των 225.000 θέσεων
Στο δυσμενές σενάριο, που περιλαμβάνει παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, οι επιπτώσεις στην απασχόληση εντείνονται, αν και παραμένουν σταδιακές.
Η αύξηση των τιμών των ορυκτών καυσίμων θα επιβαρύνει την προστιθέμενη αξία, τόσο λόγω ενεργειακής εξάρτησης όσο και λόγω συμφόρησης στην προσφορά ενδιάμεσων αγαθών.
Σύμφωνα με την Allianz, τα ποσοστά ανεργίας στην Ευρωζώνη θα αυξηθούν κατά μέσο όρο κατά περίπου 0,14 ποσοστιαίες μονάδες, με τις μεγαλύτερες αυξήσεις να καταγράφονται στην Ισπανία και το Βέλγιο, περίπου κατά 0,20 ποσοστιαίες μονάδες.
Οι οικονομίες της Ανατολικής Ευρώπης, όπως η Τσεχία, η Πολωνία και η Ρουμανία, αναμένεται να υποστούν τις πιο απότομες απώλειες παραγωγής. Η ανεργία εκτιμάται ότι θα αυξηθεί κατά 0,12 ποσοστιαίες μονάδες στην Τσεχία, 0,17 στην Πολωνία και 0,27 στη Ρουμανία.
Η Γερμανία και η Ιταλία, παρά το μεγάλο μερίδιό τους στην απασχόληση της Ευρωζώνης, αναμένεται να καταγράψουν πιο συγκρατημένες αυξήσεις, κατά 0,12 και 0,09 ποσοστιαίες μονάδες αντίστοιχα, στοιχείο που αποδίδεται στη συγκριτικά υψηλότερη ενεργειακή τους απόδοση.
Σε απόλυτους αριθμούς, η Ευρωζώνη θα χάσει πάνω από 225.000 θέσεις εργασίας, που αντιστοιχούν στο 0,13% της απασχόλησης. Στις ΗΠΑ, οι αντίστοιχες απώλειες υπολογίζονται σε 126.000 θέσεις ή 0,08% της απασχόλησης.
Η Allianz διευκρινίζει ότι πρόκειται για το υποσύνολο των απωλειών θέσεων εργασίας που αποδίδονται στο ενεργειακό σοκ σε δυσμενές σενάριο και όχι στο σύνολο των πιέσεων που προκαλούνται από την αβεβαιότητα, τις διαρθρωτικές προκλήσεις και τον συνεχιζόμενο εμπορικό πόλεμο.
Πιέσεις σε μισθούς και αγοραστική δύναμη
Για τις ΗΠΑ, περίπου το 11,9% των συνολικών αναμενόμενων απωλειών 428.000 θέσεων εργασίας το 2026 μπορεί να αποδοθεί στο σοκ των τιμών ενέργειας στο βασικό σενάριο. Για τη Γερμανία, το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται στο 12,4% των 209.000 απωλειών θέσεων εργασίας, ενώ για τη Γαλλία στο 7,1% των 283.000.
Συνολικά, σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση της Allianz, η αύξηση των εταιρικών πτωχεύσεων το 2026 αναμένεται να οδηγήσει σε απώλειες 2,2 εκατ. θέσεων εργασίας διεθνώς, εκ των οποίων 1,3 εκατ. θα αφορούν την Ευρώπη.
Ο οίκος επισημαίνει, πάντως, ότι η σχετικά περιορισμένη διασπορά στα ποσοστά ανεργίας δεν αποτυπώνει πλήρως τον τρόπο με τον οποίο το σοκ θα επηρεάσει τους εργαζόμενους.
Οι οικονομίες με μεγαλύτερη ενεργειακή ένταση αναμένεται να αντιμετωπίσουν ισχυρότερο πληθωρισμό και εντονότερη συμπίεση των περιθωρίων κέρδους. Ωστόσο, μεγάλο μέρος της προσαρμογής δεν θα γίνει απαραίτητα μέσω άμεσων απωλειών θέσεων εργασίας, αλλά μέσω διάβρωσης των πραγματικών μισθών.
Κατά την Allianz, τα στοιχεία ανεργίας από μόνα τους υποεκτιμούν την πραγματική έκταση των πιέσεων στους εργαζόμενους. Σε οικονομίες όπου οι τιμές αυξάνονται ταχύτερα και τα περιθώρια κέρδους είναι μικρότερα, το πρώτο πλήγμα θα δεχθεί η αγοραστική δύναμη και όχι κατ’ ανάγκη ο αριθμός των εργαζομένων.
