Στους ηγέτες η καυτή πατάτα του προϋπολογισμού της ΕΕ

Στο επίκεντρο τα έσοδα και νέοι φόροι – Μακρόν και Σάντσεθ ανεβάζουν τον πήχη, τελεσίγραφο από τους «Φειδωλούς»

Σε επίπεδο ηγετών (Σύνοδος Κορυφής 15-16 Οκτωβρίου) περνά πλέον η διαπραγμάτευση για τον νέο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ, με την προσοχή να στρέφεται ολοένα και περισσότερο στο δύσκολο ερώτημα της χρηματοδότησης και των εσόδων, χωρίς να εκτιναχθούν οι εθνικές συνεισφορές.

Το στίγμα έδωσε στις 17 Σεπτεμβρίου στο Δουβλίνο ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, μετά την ολοκλήρωση του γύρου επαφών του στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Ζήτησε από τη Σύνοδο του Οκτωβρίου να δώσει σαφή εικόνα για ένα επικαιροποιημένο και αναθεωρημένο «καλάθι» νέων ιδίων πόρων (προφανώς από τέλη και φόρους), υπογραμμίζοντας ότι οι νέες πηγές εσόδων αποτελούν πλέον αναπόσπαστο κομμάτι του συνολικού συμβιβασμού για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ).

Μακρόν – Σάντσεθ

Το πλέον πρόσφατο πολιτικό σήμα ήρθε πριν δύο μέρες από Εμανουέλ Μακρόν και Πέδρο Σάντσεθ, οι οποίοι συνέκλιναν δημόσια στην ανάγκη ενός σημαντικά πιο φιλόδοξου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. Ο Ισπανός πρωθυπουργός επανήλθε χθες, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να ζητεί περισσότερη ασφάλεια, αυτονομία, ανταγωνιστικότητα, τεχνολογία και άμυνα, μειώνοντας τα εργαλεία που απαιτούνται για να τις χρηματοδοτήσει.

Η γαλλοϊσπανική γραμμή μεταφέρει ευθέως τη συζήτηση στα έσοδα. Η Γαλλία έχει ήδη ταχθεί υπέρ νέων ιδίων πόρων, ενώ θέτει στο τραπέζι ακόμη και συμπληρωματικές πηγές, όπως ψηφιακή εισφορά, ώστε να συγκρατηθούν παράλληλα οι εθνικές συνεισφορές.

Ο Γάλλος Πρόεδρος άνοιξε, παράλληλα, τη συζήτηση για επιμήκυνση της αποπληρωμής του κοινού χρέους που δημιουργήθηκε με το NextGenerationEU, αντί της ταχείας αποπληρωμής του μέσα από τον νέο προϋπολογισμό, προκειμένου να εξασφαλιστεί περισσότερος δημοσιονομικός χώρος.

Τελεσίγραφο από τους «Φειδωλούς»

Απέναντι παραμένουν οι έξι «Φειδωλοί» (Γερμανία, Ολλανδία, Σουηδία, Δανία, Αυστρία και Φινλανδία). Η πίεση έχει περάσει ξεκάθαρα σε επίπεδο ηγετών. Σύμφωνα με τους Financial Times, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς και οι ηγέτες των άλλων πέντε χωρών προειδοποίησαν ότι δεν θα υπάρξει συμφωνία, εάν η πρόταση της Κομισιόν δεν μειωθεί κατά «εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ». Πρόκειται ουσιαστικά για πολιτικό τελεσίγραφο, πριν από την κρίσιμη φάση των διαπραγματεύσεων.

Η σύγκρουση δεν περιορίζεται στο συνολικό ποσό. Στην άμυνα, η Γαλλία ζητεί αυστηρή «ευρωπαϊκή προτίμηση» για τα έργα που θα χρηματοδοτηθούν από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας (ECF). Απέναντί της, 12 κράτη, μεταξύ των οποίων Γερμανία, Ιταλία, Ολλανδία, Σουηδία και Φινλανδία, ζητούν να παραμείνει ανοικτή η συμμετοχή συμμάχων εκτός ΕΕ, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και ο Καναδάς.

Στην εξίσωση προστίθεται πιο δυναμικά και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η θέση που έχει διαμορφωθεί ζητεί ένα «καλάθι» νέων, πραγματικών ιδίων πόρων τουλάχιστον €60 δισ. ετησίως, με το επιχείρημα ότι διαφορετικά το βάρος θα μεταφερθεί αναπόφευκτα στις εθνικές συνεισφορές των κρατών-μελών. Το θέμα επιστρέφει στην Ολομέλεια στις 5 Οκτωβρίου.

Επιβαρύνσεις €44 δισ. τον χρόνο

Η Κομισιόν έχει, ήδη, κοστολογήσει την απόδοση κάθε μέτρου (φόρου), υπολογίζοντας το ύψος των εσόδων που θα μπορούσαν να αποφέρουν ετησίως στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Τη μεγαλύτερη συνεισφορά αναμένεται να έχει το τέλος στα μη συλλεγόμενα ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά απόβλητα, με χρέωση €2 ανά κιλό και εκτιμώμενα έσοδα περίπου €15 δισ. ετησίως.

Ακολουθεί ο πόρος από τα καπνικά προϊόντα (TEDOR) με περίπου €11,2 δισ., ενώ από το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) η Επιτροπή υπολογίζει ακόμη €9,6 δισ. τον χρόνο. Η εισφορά στις μεγάλες επιχειρήσεις (CORE) αναμένεται να αποφέρει περίπου €6,8 δισ., ενώ από τον μηχανισμό χρέωσης άνθρακα στις εισαγωγές (CBAM) υπολογίζονται περίπου €1,4 δισ. ετησίως.

Συνολικά, οι πέντε αυτές πηγές φθάνουν περίπου τα €44 δισ. τον χρόνο, σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Πέρα, ωστόσο, από τα περίπου €44 δισ. που υπολογίζεται ότι μπορούν να αποφέρουν οι πέντε βασικές πηγές, η Κομισιόν προτείνει και αλλαγές σε ήδη υφιστάμενα έσοδα του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. Εάν συνυπολογιστούν και αυτές, το συνολικό πρόσθετο ποσό που προσδοκά να αντλεί η ΕΕ φθάνει περίπου τα €58,2 δισ. τον χρόνο.

Ενστάσεις για φόρους

Σύμφωνα με διπλωματικό σημείωμα της Ιρλανδικής Προεδρίας, το οποίο επικαλείται σε δημοσίευμα του το Euractiv (7 Σεπτεμβρίου 2026), τη μεγαλύτερη αντίσταση συγκεντρώνει η νέα εισφορά στις μεγάλες επιχειρήσεις με τζίρο άνω των €100 εκ. (CORE), καθώς τα περισσότερα κράτη-μέλη εμφανίζονται αρνητικά. Σημαντικές επιφυλάξεις καταγράφονται και για τη μεταφορά μέρους των φόρων στα καπνικά προϊόντα (TEDOR) στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, με πολλές κυβερνήσεις να έχουν αντιρρήσεις. Περισσότερο έδαφος για συμβιβασμό φαίνεται να υπάρχει στις χρεώσεις άνθρακα για προϊόντα που εισάγονται από τρίτες χώρες και στην εισφορά για τα μη συλλεγόμενα ηλεκτρονικά απόβλητα, ενώ το ζήτημα των εσόδων από τα τέλη ρύπων των ευρωπαϊκών βιομηχανιών παραμένει πιο σύνθετο.