Εκεί που ησύχασαν τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις από τις πληθωριστικές πιέσεις και άρχισαν να επανέρχονται τα επιτόκια σε πιο ομαλά επίπεδα ξαναρχίζει η συζήτηση για άνοδος του κόστους χρήματος και του πληθωρισμού. Σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για τις εξελίξεις στο μέτωπο του πολέμου στο Ιράν, οι οποίες ήδη έχουν αρχίσει να αφήνουν το αποτύπωμά τους στα βασικά οικονομικά μεγέθη της ευρωζώνης. Η αύξηση των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου λόγω του πολέμου στο Ιράν έχει αναζωπυρώσει τους φόβους ότι ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη θα καταγράψει απότομη αύξηση και ότι η ΕΚΤ θα αναθεωρήσει τη νομισματική της πολιτική. Στην πράξη, αυτό σημαίνει πως εάν η κρίση στις τιμές ενέργειας εξαπλωθεί στους μισθούς και το κόστος υπηρεσιών, ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη θα μπορούσε να ξεπεράσει τον στόχο που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, στο 2% και τότε η ΕΚΤ ενδεχομένως να επιστρέψει σε αύξηση των επιτοκίων.
Η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου στις νέες προβλέψεις αναθεώρησε προς τα πάνω τον πληθωρισμό το 2026 προβλέπεται να αυξηθεί σημαντικά στο 2,7% από 0,8% το 2025 λόγω κυρίως των οικονομικών επιπτώσεων του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Συγκεκριμένα, αναμένονται σημαντικές ανοδικές πιέσεις στις τιμές της ενέργειας λόγω αυξήσεων στις διεθνείς τιμές πετρελαίου, με έμμεσες ανοδικές επιδράσεις και στις υπόλοιπες συνιστώσες του πληθωρισμού. Οι πολίτες γνωρίζουν από πρώτο χέρι τι σημαίνει πληθωρισμός και αύξηση των επιτοκίων καθώς βίωσαν έντονα τις επιπτώσεις του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία. Τώρα είναι ο πόλεμος στην Μέση Ανατολή, και σ’ αυτή την περίπτωση οι παράπλευρες επιπτώσεις της Κύπρου έρχονται με την άνοδο των τιμών των καυσίμων.
Να δούμε με απλά λόγια ή καλύτερα να θυμηθούμε πως επηρεάζονται τα χρήματα των νοικοκυριών από τον πληθωρισμό και την αύξηση των επιτοκίων σύμφωνα με τα εγχειρίδια της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών και άλλων οργανισμών. Κάθε πολίτης και κάθε επιχείρηση χρειάζεται τώρα να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και να προσαρμόζει στρατηγικές. Στο εγχειρίδιο υπάρχουν τα πέντε βασικά βήματα που πρέπει να έχετε κατά νου για τη διαχείριση των οικονομικών σας σε ένα πλαίσιο πληθωρισμού και αύξησης των επιτοκίων:
Μάθετε πόσα χρήματα ξοδεύετε και για ποιον λόγο: Ο πληθωρισμός αυξάνει το κόστος ζωής. Επομένως, είναι καλή ιδέα να ελέγξετε αν πρέπει να προσαρμόσετε τις δαπάνες σας. Να το κάνετε πριν από τη λήψη οιωνδήποτε χρηματοοικονομικών αποφάσεων. Θα σας βοηθήσει να κατανοήσετε και να προγραμματίσετε καλύτερα τα οικονομικά σας και να χρησιμοποιήσετε αποτελεσματικά το εισόδημά σας.
Ιεραρχήστε τις δαπάνες σας και σχεδιάστε τον προϋπολογισμό σας:Όταν γνωρίζετε όλα τα έσοδα και τα έξοδά σας, μπορείτε να υπολογίσετε το υπόλοιπο και να εκτιμήσετε ανμπορείτε να πληρώσετε όλα τα έξοδά σας και αν έχετε αρκετό περιθώριο για αποταμιεύσεις. Στη συνέχεια, κατά τονσχεδιασμό του προϋπολογισμού σας, καθορίστε πρώτα τις οικονομικές σας προτεραιότητες: ενυπόθηκο δάνειο/ενοίκιο, φυσικό αέριο/ηλεκτρική ενέργεια, τρόφιμα, λογαριασμοί, κ.λπ. Εν συνεχεία, ελέγξτε πώς μπορείτε ναπληρώσετε τα υπόλοιπα έξοδά σας (π.χ. χρησιμοποιώντας πιο προσιτές εναλλακτικές λύσεις) και να τα μειώσετε,εάν χρειαστεί και εάν είναι δυνατόν. Πάντα να προϋπολογίζετε πρώτα τις προτεραιότητές σας και στη συνέχεια ναπρογραμματίζετε το υπόλοιπο του εισοδήματός σας. Εάν είναι δυνατόν, χρησιμοποιείτε αυτόματες πληρωμές γιαπάγιες δαπάνες. Προσπαθήστε πάντα να δαπανάτε λιγότερα από όσα κερδίζετε.
Δώστε προσοχή στα διάφορα τέλη: Πολλά χρηματοοικονομικά προϊόντα, όπως οι πιστωτικές κάρτες, οι τραπεζικοί λογαριασμοί και τα ασφαλιστικάπροϊόντα ζωής, χρεώνουν τέλη. Ενώ ορισμένα τέλη είναι αναπόφευκτα, ελέγξτε αν κάποια άλλα μπορούν ναμειωθούν ή να αποφευχθούν. Για παράδειγμα, πάντα να ρωτάτε την τράπεζά σας για τα διάφορα εφαρμοζόμενα τέλη και για τα ακριβή τέλη πουισχύουν για τον τραπεζικό σας λογαριασμό.
Ζητήστε συμβουλές για την προσαρμογή του χρηματοοικονομικού σας σχεδίου:
Εάν αντιμετωπίζετε προβλήματα με τις πληρωμές των δανείων σας, επικοινωνήστε με την τράπεζά σας ή τον δανειστή σας το συντομότερο δυνατό για να βρείτε μια λύση και, ενδεχομένως, να επωφεληθείτε από την παροχή συμβουλών για χρέη. Με τον τρόπο αυτό θα μπορούσατε να εξοικονομήσετε χρήματα από την καταβολή προστίμων για εκπρόθεσμες πληρωμές και να αποφύγετε τις ληξιπρόθεσμες οφειλές και τις κατασχέσεις. Θα μπορούσατε επίσης να διασφαλίσετε ότι δεν θα αντιμετωπίσετε περιορισμούς σε περίπτωση που επιθυμείτε να σας χορηγηθεί νέο δάνειο.
Έχετε υπόψη ότι τα επιτόκια της κεντρικής τράπεζας ενδέχεται να σας επηρεάσουν: Οι κεντρικές τράπεζες συχνά αυξάνουν τα επιτόκια για να αντιμετωπίσουν τον υψηλό πληθωρισμό. Εάν έχετε δάνειο με κυμαινόμενο επιτόκιο, η ενέργεια αυτή θα αυξήσει τους τόκους που πρέπει να καταβάλετε. Να ενημερώνεστε για τις ανακοινώσεις των κεντρικών τραπεζών. Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα είστε έτοιμοι για να αντιμετωπίσετε πιθανές αλλαγές στην αποπληρωμή του δανείου σας.
Στο ενημερωτικό υλικό αναφέρεται ότι ο υψηλός πληθωρισμός και η άνοδος των επιτοκίων θα καταστήσουν τα δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο πιο ακριβά. Οι επιπτώσεις του υψηλού πληθωρισμού και των αυξανόμενων επιτοκίων στις πιστώσεις που εξοφλούνται με δόσεις , όπως τα ενυπόθηκα δάνεια, τα δάνεια αυτοκινήτων και τα προσωπικά δάνεια, μπορεί να ποικίλλουν ανάλογα με το είδους του επιτοκίου: σταθερό ή κυμαινόμενο. Εάν έχετε δάνειο σταθερού επιτοκίου, αυτό σημαίνει ότι το επιτόκιο παραμένει το ίδιο και οι δόσεις δεν θα αυξηθούν. Αν υπάρχει δάνειο με κυμαινόμενο επιτόκιο, το επιτόκιο του δανείου θα αυξάνεται ή μειώνεται ανάλογα με τα επιτόκια της αγοράς.
Τι σημαίνει πληθωρισμός για την ασφάλιση
Ο πληθωρισμός μπορεί να σημαίνει ότι οι επενδύσεις είναι λιγότερο κερδοφόρες. Αυτό μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος τώρα ή στο μέλλον με βάση τις αποδόσεις των επενδύσεων και της ιδιωτικής σύνταξης. Για παράδειγμα, όταν αποχωρήσετε ή συνταξιοδοτηθείτε, το ποσό που έχετε αποταμιεύσει στο συνταξιοδοτικό ταμείο, ανεξάρτητα από το χρονικό διάστημα για το οποίο έχουν καταβληθεί ασφαλιστικές εισφορές ενδέχεται να μην προσαρμοστεί στο ρυθμό του πληθωρισμού και ως εκ τούτου η αγοραστική δύναμη ενδέχεται να μειωθεί. Εάν, λόγω των άμεσων οικονομικών αναγκών, αποφασίσει ο πελάτης να εξαργυρώσει πρόωρα την ασφάλεια ζωής ή να σταματήσει να πληρώνει ένα προϊόν τακτικού ασφαλίστρου ή αποταμίευσης ενδέχεται ο πελάτης να πληρώσει πρόστιμα και να έχει μικρότερο εισόδημα ή μικρότερη αποταμίευση κατά την συνταξιοδότηση. Επίσης σε ορισμένες περιπτώσεις, ο πληθωρισμός ενδέχεται να έχει άμεσο αντίκτυπο στο κατά πόσον η αποζημίωση για τυχόν ζημιές που καλύπτονται από το ασφαλιστήριο συμβόλαιο είναι επαρκής για τις ανάγκες του πελάτη. Για παράδειγμα αναφέρεται η ασφάλιση κατοικίας. Η πληρωμή που πραγματοποιείται βάσει του ασφαλιστηρίου συμβολαίου μετά την υποβολή αίτησης αποζημίωσης ενδέχεται να μην επαρκεί για την κάλυψη του κόστους των υλικών επισκευής ή ανακατασκευής του συνόλου ή μέρος της κατοικίας.
Επενδυτική στρατηγική και επενδυτές
Στο ενημερωτικό υλικό αναφέρεται ότι η επενδυτική στρατηγική θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τον πληθωρισμό. Ο πληθωρισμός μειώνει τις πραγματικές αποδόσεις των χρηματοοικονομικών επενδύσεων και διαβρώνει την αγοραστική δύναμη. Ο πληθωρισμός και η αύξηση των επιτοκίων ενδέχεται να έχουν διαφορετικές επιπτώσεις σε διάφορα είδη χρηματοπιστωτικών μέσων. Οι επιπτώσεις του πληθωρισμού και της αύξησης των επιτοκίων στη χρηματιστηριακή αγορά δεν είναι εύκολα προσδιορίσιμες. Η γενική αύξηση των τιμών των αγαθών και των υπηρεσιών είναι πιθανό να έχει αντίκτυπο στην κερδοφορία των επιχειρήσεων, επηρεάζοντας έτσι θετικά ή αρνητικά την τιμή των μετοχών τους στην αγορά. Για τους ιδιώτες επενδυτές αυτό δεν είναι εύκολα προβλέψιμο, καθώς ο πληθωρισμός δεν θα επηρεάσει τις τιμές των μετοχών όλων των εταιρειών με τον ίδιο τρόπο.
