Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το AccelerateEU, ένα νέο πακέτο δράσεων με στόχο την προστασία νοικοκυριών, επιχειρήσεων και βιομηχανίας από τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης, ενώ παράλληλα επιδιώκει να επιταχύνει τη μετάβαση της Ευρώπης σε καθαρή, εγχώρια ενέργεια.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, η πρόσφατη κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή έχει επιβαρύνει την Ευρωπαϊκή Ένωση με επιπλέον 24 δισ. ευρώ σε εισαγωγές ενέργειας, χωρίς να προκύψει αντίστοιχη αύξηση στην πραγματική ενεργειακή τροφοδοσία. Όπως επισημαίνεται, για δεύτερη φορά μέσα σε λιγότερο από πέντε χρόνια, οι Ευρωπαίοι καλούνται να πληρώσουν το κόστος της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Το σχέδιο προβλέπει τόσο βραχυπρόθεσμα μέτρα ανακούφισης όσο και πιο μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις, με στόχο τη μείωση της έκθεσης της ΕΕ στις ασταθείς αγορές ορυκτών καυσίμων και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της Ένωσης μέσω του εξηλεκτρισμού και της εγχώριας παραγωγής ενέργειας.
Η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανέφερε ότι οι αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα θα καθορίσουν την ικανότητα της Ευρώπης να ανταποκριθεί τόσο στις σημερινές όσο και στις μελλοντικές κρίσεις, τονίζοντας ότι η επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας είναι καθοριστική για την ενεργειακή ανεξαρτησία και την ασφάλεια της Ένωσης.
Στο πλαίσιο του AccelerateEU, η Επιτροπή δίνει έμφαση στον συντονισμό μεταξύ των κρατών-μελών, τόσο για την επαναπλήρωση των υπόγειων αποθηκών φυσικού αερίου όσο και για την ενδεχόμενη χρήση ευελιξιών στους κανόνες πλήρωσης ή σε έκτακτες αποδεσμεύσεις αποθεμάτων πετρελαίου. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στον στενό συντονισμό εθνικών μέτρων για τη διασφάλιση της διαθεσιμότητας καυσίμων αεροσκαφών και ντίζελ.
Παράλληλα, η Επιτροπή προτείνει τη δημιουργία νέου Παρατηρητηρίου Καυσίμων, το οποίο θα παρακολουθεί την παραγωγή, τις εισαγωγές, τις εξαγωγές και τα επίπεδα αποθεμάτων καυσίμων κίνησης στην ΕΕ, με στόχο τον έγκαιρο εντοπισμό πιθανών ελλείψεων και τη λήψη στοχευμένων μέτρων.
Σε ό,τι αφορά τη στήριξη των καταναλωτών και της οικονομίας, το σχέδιο προβλέπει στοχευμένα και προσωρινά μέτρα, όπως εισοδηματική στήριξη, ενεργειακά κουπόνια, συστήματα κοινωνικής μίσθωσης και μειώσεις ειδικών φόρων κατανάλωσης στην ηλεκτρική ενέργεια για ευάλωτα νοικοκυριά. Παράλληλα, η Επιτροπή προτίθεται να εγκρίνει προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων, ώστε να δοθεί μεγαλύτερη ευελιξία στις κυβερνήσεις να στηρίξουν τους πιο εκτεθειμένους οικονομικούς τομείς.
Κεντρικός άξονας του σχεδίου είναι η επιτάχυνση της μετάβασης από το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τα υπόλοιπα ορυκτά καύσιμα προς τον εξηλεκτρισμό και τις ανανεώσιμες πηγές. Η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι έως το καλοκαίρι θα παρουσιάσει σχέδιο δράσης για την ηλεκτροδότηση, με φιλόδοξο στόχο εξηλεκτρισμού και μέτρα για την άρση εμποδίων στη βιομηχανία, τις μεταφορές και τα κτίρια.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην ανάγκη ενίσχυσης των ενεργειακών δικτύων, ώστε ο εξηλεκτρισμός να στηριχθεί από υποδομές κατάλληλες για τις νέες απαιτήσεις. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή επιδιώκει την πλήρη εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας, την ταχεία ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για τα ευρωπαϊκά δίκτυα, καθώς και την ταχύτερη ανανέωση μεγάλων έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως αιολικά πάρκα, υπεράκτια έργα και υδροηλεκτρικοί σταθμοί.
Η Κομισιόν προανήγγειλε επίσης νέα νομοθετική πρόταση για τα τέλη δικτύου και τη φορολογία, με στόχο, μεταξύ άλλων, η ηλεκτρική ενέργεια να φορολογείται ευνοϊκότερα από τα ορυκτά καύσιμα.
Στο επενδυτικό σκέλος, η Επιτροπή σημειώνει ότι υπάρχουν ήδη διαθέσιμοι σημαντικοί πόροι σε επίπεδο ΕΕ, περιλαμβανομένων 219 δισ. ευρώ από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και πόρων από τα ταμεία συνοχής. Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι οι ανάγκες της ενεργειακής μετάβασης φτάνουν τα 660 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2030, γεγονός που καθιστά απαραίτητη και την κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων. Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή σχεδιάζει σύνοδο κορυφής για επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια, με τη συμμετοχή του χρηματοπιστωτικού τομέα, βιομηχανικών ηγετών, φορέων ανάπτυξης έργων και δημόσιων χρηματοδοτών.
Η σημερινή ανακοίνωση αποτελεί απάντηση στο αίτημα των ηγετών της ΕΕ στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 19ης Μαρτίου για παρουσίαση εργαλειοθήκης στοχευμένων προσωρινών μέτρων απέναντι στις αυξήσεις των τιμών των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων. Τα μέτρα αναμένεται να συζητηθούν στο Άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στην Κύπρο στις 23 και 24 Απριλίου.
