Πλησιάζει η χρήση του ψηφιακού ευρώ, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται στη φάση της νομοθετικής και τεχνικής προετοιμασίας.

Η έγκριση της θέσης για το ενιαίο ψηφιακό νόμισμα την Τρίτη από την Επιτροπή Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είναι ένα σημαντικό βήμα για τη χρήση του, η οποία θα είναι συμπληρωματική με τα άλλα μέσα πληρωμών και δεν θα αντικαταστήσει τα μετρητά.

Σύμφωνα με το κείμενο που εγκρίθηκε, οι τράπεζες ή δημόσιοι φορείς θα υποχρεούνται να παρέχουν τις βασικές υπηρεσίες του ψηφιακού ευρώ εντελώς δωρεάν προς τους πολίτες. Στο πακέτο αυτό περιλαμβάνεται και η έκδοση δωρεάν κάρτας πληρωμών, επιλογή που αποτελεί τη δημοφιλέστερη μέθοδο για τους ενήλικες καταναλωτές.

Παράλληλα, οι ευρωβουλευτές ψήφισαν υπέρ της αυστηροποίησης των δικλείδων ασφαλείας για την προστασία των προσωπικών δεδομένων και της ιδιωτικότητας, ενώ θεσπίστηκαν αυξημένες εγγυήσεις αποζημίωσης και προστασίας για τις περιπτώσεις που μια ψηφιακή συναλλαγή αποτυγχάνει ή παρουσιάζει σφάλμα.

Η ψηφοφορία της προηγούμενης Τρίτης στο Ευρωκοινοβούλιο διασφάλισε και την χρήση  των φυσικών μετρητών, και αυτό γίνεται σε μια εποχή που τα τραπεζικά καταστήματα μειώνονται σε όλη την Ευρώπη, καθιστώντας την πρόσβαση σε ρευστό όλο και πιο δύσκολη.

Οι νέοι κανόνες απαγορεύουν ρητά στους εμπόρους να αρνούνται μονομερώς την πληρωμή με μετρητά, διασφαλίζοντας ότι όσοι πολίτες προτιμούν ή εξαρτώνται από τα χαρτονομίσματα και τα κέρματα δεν θα αποκλειστούν από την οικονομική δραστηριότητα.

Ο Αγκουστίν Ρέινα, γενικός διευθυντής της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Καταναλωτών (BEUC), χαιρέτισε το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας, τονίζοντας ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει παράσχει στους καταναλωτές μεγαλύτερη προστασία κατά τη χρήση του ψηφιακού ευρώ. «Αυτό είναι το κλειδί για την υιοθέτησή του από τους καταναλωτές, καθώς οι καταναλωτές εκτιμούν πραγματικά το γεγονός ότι είναι ασφαλές και δωρεάν στη χρήση.

Όσοι προτιμούν να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν μετρητά, θα εξακολουθούν να μπορούν να το κάνουν και οι έμποροι δεν θα μπορούν να το αρνηθούν. Σε μια εποχή όπου τα μετρητά γίνονται λιγότερο διαθέσιμα με τα τραπεζικά καταστήματα να κλείνουν σε όλη την Ευρώπη, αυτό αποτελεί ένα ισχυρό μήνυμα ότι τόσο η διαθεσιμότητα όσο και η αποδοχή των μετρητών είναι απαραίτητες για να συμμετάσχουν πολλοί άνθρωποι στην οικονομία».

Ηλεκτρονικά μετρητά

Ο σχεδιασμός προβλέπει ότι το ψηφιακό ευρώ θα λειτουργεί ως ηλεκτρονική μορφή μετρητών, συμπληρώνοντας —και όχι αντικαθιστώντας άμεσα— τα κέρματα και τα χαρτονομίσματα. Οι πολίτες θα μπορούν να κάνουν ψηφιακές πληρωμές σε ευρώ με ένα ευρωπαϊκό σύστημα, με στόχο την ασφάλεια, την ιδιωτικότητα και τη μείωση της εξάρτησης από μη ευρωπαϊκές πλατφόρμες πληρωμών.

Όλοι οι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών (PSP), συμπεριλαμβανομένων των τραπεζών, των παρόχων ηλεκτρονικού χρήματος, των ταχυδρομείων και των ρυθμιζόμενων παρόχων κρυπτονομισμάτων, θα μπορούσαν να διανέμουν το ψηφιακό ευρώ σε ολόκληρη την ΕΕ. Οι περισσότερες επιχειρήσεις θα υποχρεούνται να το αποδέχονται. Εξαιρέσεις θα ισχύουν για τους αυτοαπασχολούμενους και τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις που δεν δέχονται άλλες ψηφιακές πληρωμές.

Οι ευρωβουλευτές θέλουν να διασφαλίσουν ότι ο ρόλος της ΕΚΤ θα παραμείνει διαχωρισμένος από τις λειτουργίες νομισματικής πολιτικής της. Πριν από την έναρξη, η ΕΚΤ θα πρέπει να οριστικοποιήσει ένα εγχειρίδιο κανόνων, να κατασκευάσει την υποδομή, να διεξάγει πιλοτικές δοκιμές σε πραγματικές συνθήκες και να διευκρινίσει τους κανόνες περί ευθύνης με ιδιαίτερη προσοχή στους κινδύνους εκτός σύνδεσης, όπως η διπλή δαπάνη.

Μόλις εγκριθεί, θα ακολουθήσει μια περίοδος εφαρμογής τουλάχιστον 24 μηνών, δίνοντας στις τράπεζες, τους παρόχους και τους χρήστες χρόνο να προετοιμαστούν. Οι κυβερνήσεις και οι πάροχοι θα διεξάγουν επίσης εκστρατείες ευαισθητοποίησης.

Πιλοτικά από τον Σεπτέμβριο 2027

Η κυκλοφορία του ψηφιακού ευρώ προγραμματίζεται για το 2029, ενώ θα προηγηθεί πιλοτική φάση διάρκειας ενός έτους, από τον Σεπτέμβριο του 2027 έως τον Σεπτέμβριο του 2028. Κεντρικό χαρακτηριστικό του θα είναι οι offline πληρωμές, οι οποίες δεν θα αφήνουν ψηφιακό αποτύπωμα, εξασφαλίζοντας αυξημένη ιδιωτικότητα για τους καταναλωτές και καθιστώντας το ανταγωνιστικό έναντι των μετρητών.

Σε μια εποχή όπου οι ψηφιακές πληρωμές κυριαρχούν και η χρήση μετρητών μειώνεται, το ψηφιακό ευρώ θα αποτελέσει ένα νέο εργαλείο που θα προσφέρει πρόσβαση σε χρήμα κεντρικής τράπεζας σε ψηφιακή μορφή, αναφέρει η ΕΚΤ. Θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα, διασφαλίζοντας ότι οι πολίτες έχουν εναλλακτικές επιλογές στις συναλλαγές τους.

Σε αντίθεση με τα χρήματα που διατηρούνται στους τραπεζικούς λογαριασμούς, τα οποία αποτελούν υποχρέωση μιας εμπορικής τράπεζας, το ψηφιακό ευρώ θα αποτελεί χρήμα κεντρικής τράπεζας σε ηλεκτρονική μορφή. Στόχος του δεν είναι να αντικαταστήσει τα μετρητά, αλλά να λειτουργήσει συμπληρωματικά, προσφέροντας μια ασφαλή ευρωπαϊκή επιλογή για ψηφιακές συναλλαγές. Μέσω ανοικτών προτύπων και δημόσιας υποδομής, θα ενισχυθεί η δυνατότητα των παρόχων, να αναπτύξουν πανευρωπαϊκές υπηρεσίες, ενδυναμώνοντας τον ανταγωνισμό και την καινοτομία στον ευρωπαϊκό χρηματοοικονομικό χώρο. Έτσι, η Ευρώπη φιλοδοξεί να καταστεί παγκόσμιος πρωτοπόρος στον ψηφιακό χρηματοοικονομικό τομέα, όπου η τεχνολογία υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον.

Χρηματοοικονομική σταθερότητα

Για την προστασία του χρηματοπιστωτικού συστήματος, θα υπάρχει ένα ανώτατο όριο στον αριθμό των ψηφιακών ευρώ που μπορεί να κατέχει κάθε άτομο. Οι ευρωβουλευτές πρότειναν ότι το ανώτατο όριο της ΕΕ θα πρέπει να καθορίζεται από την Επιτροπή, βάσει των συστάσεων της ΕΚΤ, και να επανεξετάζεται τουλάχιστον κάθε δύο χρόνια. Οι ευρωβουλευτές θέλουν το Κοινοβούλιο να έχει πλήρεις εξουσίες λήψης αποφάσεων σε αυτή τη διαδικασία. Οι επιχειρήσεις δεν θα επιτρέπεται να κατέχουν ψηφιακά ευρώ, παρά μόνο για να συγκεντρώνουν εισερχόμενες πληρωμές για έως και 24 ώρες.

Ουσιαστικά, θα τεθεί όριο στο ποσό ψηφιακού ευρώ που ένα άτομο ή μια εταιρεία θα μπορεί να κατέχει στο ψηφιακό πορτοφόλι ευρώ του. Αυτό θα βοηθήσει στην αποτροπή υπερβολικών εκροών καταθέσεων από τις τράπεζες, διατηρώντας τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Οι χρήστες που επιθυμούν να πληρώσουν περισσότερα από το καθορισμένο όριο θα μπορούν να το κάνουν συνδέοντας το ψηφιακό τους πορτοφόλι με τον τραπεζικό τους λογαριασμό.

Σύμφωνα με την ΕΚΤ, το ψηφιακό ευρώ θα συμβάλει στη διατήρηση της νομισματικής κυριαρχίας της Ευρώπης και στη μείωση της εξάρτησης από ξένα συστήματα πληρωμών. Επιπλέον, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί θεωρούν ότι η ύπαρξη ενός δημόσιου ψηφιακού μέσου πληρωμών θα διασφαλίσει ότι οι πολίτες θα συνεχίσουν να έχουν πρόσβαση σε χρήμα που εκδίδεται από την κεντρική τράπεζα ακόμη και σε μια οικονομία όπου οι συναλλαγές γίνονται ολοένα και περισσότερο ηλεκτρονικά. Παρότι εξακολουθούν να υπάρχουν τεχνικές, πολιτικές και οικονομικές προκλήσεις, το έργο προχωρά σταθερά και αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα βήματα στον μετασχηματισμό των ευρωπαϊκών πληρωμών κατά την επόμενη δεκαετία.

Πόσο θα είναι το κόστος ανάπτυξης

Το συνολικό κόστος ανάπτυξης, που περιλαμβάνει τόσο εξωτερικά όσο και εσωτερικά αναπτυγμένα στοιχεία, εκτιμάται ότι ανέρχεται σε 1,3 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ το ετήσιο λειτουργικό κόστος προβλέπεται να ανέλθει σε περίπου 320 εκατομμύρια ευρώ.

Το Ευρωσύστημα συνεχίζει τις προετοιμασίες ανταποκρινόμενο στις εκκλήσεις των ηγετών της ζώνης του ευρώ να είναι έτοιμο για πιθανή έκδοση το συντομότερο δυνατό. Ωστόσο, η απαραίτητη νομοθεσία δεν έχει ακόμη θεσπιστεί.

Ως εκ τούτου, το έργο είναι δομημένο σε ενότητες ώστε να επιτρέπεται η σταδιακή κλιμάκωση και να περιορίζονται οι οικονομικές δεσμεύσεις. Σύμφωνα με τη φύση του ως δημόσιου αγαθού, το ψηφιακό ευρώ θα είναι δωρεάν για βασική χρήση από τους καταναλωτές και οικονομικά αποδοτικό για τους Ευρωπαίους εμπόρους.  Το Ευρωσύστημα δεν θα χρεώνει ούτε θα επωφελείται από καμία χρέωση για συναλλαγές σε ψηφιακό ευρώ.