Σημαντικές συμφωνίες στους τομείς της οικονομικής διακυβέρνησης, των κεφαλαιαγορών, της φορολογίας, των τελωνείων, του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού και της Πολιτικής Συνοχής περιλαμβάνει ο απολογισμός της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το πρώτο εξάμηνο του 2026.

Παρουσιάζοντας τα αποτελέσματα των εργασιών των Συμβουλίων ECOFIN και Γενικών Υποθέσεων για θέματα Πολιτικής Συνοχής, ο υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός ανέφερε ότι η Κύπρος ανέλαβε την Προεδρία σε περίοδο γεωπολιτικής αβεβαιότητας και αυξημένων οικονομικών προκλήσεων.

Βασικές προτεραιότητες αποτέλεσαν:

Κατά το εξάμηνο της Προεδρίας, ο υπουργός προήδρευσε πέντε Συμβουλίων ECOFIN και ενός Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων για την Πολιτική Συνοχής στις Βρυξέλλες και στο Λουξεμβούργο. Προήδρευσε επίσης του Άτυπου Συμβουλίου Υπουργών Οικονομικών και Διοικητών Κεντρικών Τραπεζών και του Άτυπου Συμβουλίου Υπουργών Πολιτικής Συνοχής, που πραγματοποιήθηκαν στην Κύπρο.

Οικονομική πολιτική και Ταμείο Ανάκαμψης

Στον τομέα της οικονομικής διακυβέρνησης, η Κυπριακή Προεδρία εργάστηκε για την εφαρμογή του νέου ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών μέσω του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2026.

Οι συζητήσεις καθόρισαν το πλαίσιο δημοσιονομικής πολιτικής που καλούνται να ακολουθήσουν τα κράτη-μέλη το 2026 και το 2027, λαμβάνοντας υπόψη και την απόφαση 18 χωρών να ζητήσουν την ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής για αυξημένες αμυντικές δαπάνες.

Παράλληλα, εγκρίθηκαν 20 αποφάσεις για τροποποίηση εθνικών Σχεδίων Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με στόχο την ολοκλήρωση του Μηχανισμού έως το τέλος του 2026.

Η Προεδρία πέτυχε επίσης συμφωνία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τεχνικές τροποποιήσεις της δέσμης «two-pack», ώστε οι δημοσιονομικοί κανόνες της ευρωζώνης να εναρμονιστούν με το αναθεωρημένο πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης.

Δάνειο €90 δισ. προς την Ουκρανία

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη συμφωνία για ευρωπαϊκό δάνειο ύψους €90 δισ. προς την Ουκρανία, παρά τις αρχικές αντιρρήσεις της Ουγγαρίας.

Η χρηματοδότηση προορίζεται για την κάλυψη δημοσιονομικών και αμυντικών αναγκών κατά τα έτη 2026 και 2027 και συνοδεύεται από όρους που αφορούν το κράτος δικαίου και την καταπολέμηση της διαφθοράς.

Μετά τη συμφωνία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκταμίευσε τον Ιούνιο ποσό €3,2 δισ. προς την Ουκρανία.

Κεφαλαιαγορές και επενδύσεις

Στον χρηματοοικονομικό τομέα, η Κύπρος προώθησε την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, με στόχο τη διοχέτευση περισσότερων ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων σε παραγωγικές επενδύσεις.

Ουσιαστική πρόοδος σημειώθηκε στη Δέσμη Ολοκλήρωσης και Εποπτείας της Αγοράς, η οποία αποσκοπεί στη δημιουργία ενός περισσότερο ενοποιημένου χρηματοπιστωτικού συστήματος, με καλύτερη πρόσβαση των επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση και περισσότερες επενδυτικές επιλογές για τους πολίτες.

Συμφωνήθηκαν επίσης:

  • η αναθεώρηση του Πανευρωπαϊκού Ατομικού Συνταξιοδοτικού Προϊόντος,
  • η αναθεώρηση του πλαισίου για τα επαγγελματικά συνταξιοδοτικά ταμεία,
  • νέοι κανόνες για τις επενδύσεις λιανικής,
  • αλλαγές στις γνωστοποιήσεις βιωσιμότητας χρηματοοικονομικών προϊόντων,
  • νέοι κανόνες για την προστασία των καταναλωτών στις ηλεκτρονικές πληρωμές.

Προϋπολογισμός και καταπολέμηση απάτης ΦΠΑ

Το ECOFIN συμφώνησε τις κατευθυντήριες γραμμές για τον προϋπολογισμό της ΕΕ του 2027, τον τελευταίο της υφιστάμενης προγραμματικής περιόδου.

Συμφωνήθηκε ακόμη ο Κανονισμός για το Πλαίσιο Παρακολούθησης Δαπανών και Επιδόσεων, που αποτελεί βασικό στοιχείο του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2028-2034.

Στον τομέα της φορολογίας, εγκρίθηκαν νέοι κανόνες για την καταπολέμηση της διασυνοριακής απάτης στον ΦΠΑ, η οποία εκτιμάται ότι στερεί από την ΕΕ περίπου €128 δισ. ετησίως.

Το νέο πλαίσιο ενισχύει την ανταλλαγή πληροφοριών και δίνει στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και στην OLAF ευρύτερη πρόσβαση σε δεδομένα ΦΠΑ.

Πρόοδος σημειώθηκε και στην αναθεώρηση της φορολόγησης προϊόντων καπνού και νικοτίνης, με στόχο την προστασία της δημόσιας υγείας και την αντιμετώπιση του παράνομου εμπορίου.

Η μεγαλύτερη τελωνειακή μεταρρύθμιση από το 1968

Κεντρικό επίτευγμα αποτέλεσε η τελική πολιτική συμφωνία για τη μεταρρύθμιση του Ενωσιακού Τελωνειακού Κώδικα, η σημαντικότερη από τη δημιουργία της Τελωνειακής Ένωσης το 1968.

Η μεταρρύθμιση προβλέπει:

  • ενιαίο ευρωπαϊκό τελωνειακό κόμβο δεδομένων,
  • απλουστευμένες διαδικασίες για αξιόπιστους εμπόρους,
  • νέο τέλος διεκπεραίωσης για μικρά δέματα που εισέρχονται στην ΕΕ,
  • δημιουργία Ευρωπαϊκής Τελωνειακής Αρχής.

Το Συμβούλιο συμφώνησε επίσης τη θέση του για ενίσχυση του Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα και την επέκτασή του σε νέα προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου.

Παράλληλα, αποφασίστηκε η αναστολή για έναν χρόνο των δασμών σε βασικά αζωτούχα λιπάσματα, με εκτιμώμενη εξοικονόμηση €60 εκατ. και στόχο τη μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία.

Πολιτική Συνοχής και νέος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός

Στην Πολιτική Συνοχής, η Κυπριακή Προεδρία προώθησε τις διαπραγματεύσεις για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034 από την τεχνική στην πολιτική φάση.

Παρέδωσε το πρώτο διαπραγματευτικό πλαίσιο με αριθμούς και πέτυχε κοινή θέση του Συμβουλίου για τους βασικούς κανονισμούς των Ταμείων Συνοχής και του INTERREG.

Παράλληλα, υιοθετήθηκαν συμπεράσματα για την Ευρωπαϊκή Ατζέντα για τις Πόλεις, αναδεικνύοντας τον ρόλο των βιώσιμων και ανθεκτικών αστικών περιοχών στην κοινωνική ένταξη, στην ανταγωνιστικότητα και στην καινοτομία.

Ο κ. Κεραυνός ανέφερε ότι τα αποτελέσματα της Προεδρίας ενίσχυσαν τη φωνή της Κύπρου στην ΕΕ και δημιούργησαν βάση για τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων από την Ιρλανδική Προεδρία.