Οι κινεζικές πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου, όπως Temu, Shein και AliExpress, έχουν εδραιώσει τη θέση τους στις αγορές της ευρωζώνης, προσελκύοντας εκατομμύρια καταναλωτές, κυρίως χάρη στις χαμηλές τιμές και τη μεγάλη ποικιλία προϊόντων που προσφέρουν. Αυτό προκύπτει από την έρευνα καταναλωτικών προσδοκιών (CES) της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, στην οποία βασίζεται άρθρο με τίτλο «Τι ωθεί τους καταναλωτές της ζώνης του ευρώ προς τις κινεζικές πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου».
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, περισσότεροι από τους μισούς καταναλωτές της ευρωζώνης έχουν πραγματοποιήσει αγορές μέσω κινεζικών ηλεκτρονικών πλατφορμών. Η χρήση τους παρουσιάζει σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των κρατών-μελών, με την Ελλάδα, την Πορτογαλία και την Ισπανία να καταγράφουν τα υψηλότερα ποσοστά, καθώς πάνω από το 70% των καταναλωτών δηλώνει ότι έχει ψωνίσει από αυτές.
Αντίθετα, στη Γερμανία και τη Γαλλία τα ποσοστά χρήσης παραμένουν κάτω από το 50%. Αν και η Κύπρος δεν περιλαμβάνεται στα στοιχεία της συγκεκριμένης έρευνας της ΕΚΤ, πλατφόρμες όπως οι Temu, Shein και AliExpress έχουν αποκτήσει ιδιαίτερα μεγάλη απήχηση και στην κυπριακή αγορά, με ολοένα και περισσότερους καταναλωτές να τις επιλέγουν για αγορές ρούχων, ειδών σπιτιού, ηλεκτρονικών και άλλων προϊόντων χαμηλού κόστους.
Η έρευνα δείχνει επίσης ότι οι πλατφόρμες είναι ιδιαίτερα δημοφιλείς στα νοικοκυριά χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, γεγονός που αποδίδεται στη δυνατότητα εξοικονόμησης χρημάτων μέσω ιδιαίτερα ανταγωνιστικών τιμών. Ωστόσο, σημαντικό ποσοστό καταναλωτών υψηλότερου εισοδήματος επιλέγει επίσης τις συγκεκριμένες πλατφόρμες.
Την ίδια στιγμή, επισημαίνεται στο κείμενο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τονίζει τη ραγδαία αύξηση των εισαγωγών χαμηλής αξίας από την Κίνα. Το 2024, περίπου το 90% των δεμάτων ηλεκτρονικού εμπορίου αξίας έως 150 ευρώ που εισήλθαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση προήλθαν από την Κίνα. Ο συνολικός όγκος τους υπερδιπλασιάστηκε μέσα σε έναν χρόνο, από 1,9 δισεκατομμύρια αντικείμενα το 2023, σε 4,17 δισεκατομμύρια το 2024, εξέλιξη που αποδίδεται στη θεαματική αύξηση της πελατειακής τους βάσης.
Όσον αφορά τους λόγους που οδηγούν τους καταναλωτές στις συγκεκριμένες αγορές, οι απαντήσεις της έρευνας είναι σαφείς. Οι συμμετέχοντες αναφέρουν ως βασικό κίνητρο τις χαμηλές τιμές, με λέξεις όπως «φθηνό», «τιμή» και «φθηνότερο» να κυριαρχούν στις απαντήσεις τους. Παρά τη σταδιακή αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στην ευρωζώνη, οι καταναλωτές εξακολουθούν να αναζητούν οικονομικότερες επιλογές για να περιορίσουν τις δαπάνες των νοικοκυριών τους.
Ένας δεύτερος σημαντικός παράγοντας είναι η ποικιλία των προϊόντων. Όπως δείχνουν τα αποτελέσματα της έρευνας, οι καταναλωτές εκτιμούν την ευρεία γκάμα προϊόντων που προσφέρονται, συμπεριλαμβανομένων εξειδικευμένων ειδών, αξεσουάρ και αγαθών που μπορεί να είναι δύσκολο να βρεθούν σε τοπικά καταστήματα.
Συνοψίζοντας, οι χαμηλές τιμές σε συνδυασμό με την εκτεταμένη επιλογή προϊόντων φαίνεται να αποτελούν το βασικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα αυτών των πλατφορμών. Ακόμη ένα στοιχείο, αναφέρει η έρευνα, είναι ότι οι καταναλωτές της ζώνης του ευρώ στρέφονται συχνότερα σε κινεζικές πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου για ρούχα, είδη οικιακής χρήσης και ηλεκτρονικά είδη, τομείς όπου οι αγοραστές τείνουν να είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι στις τιμές.
Η συντριπτική πλειοψηφία των παραγγελιών είναι μικρής αξίας: σχεδόν τα δύο τρίτα δεν αξίζουν περισσότερο από 25 ευρώ και το 90% είναι έως 50 ευρώ. Επιπλέον, ένας στους πέντε ερωτηθέντες ανέφερε ότι ψωνίζει τουλάχιστον μία φορά το μήνα σε αυτές τις πλατφόρμες. Σύμφωνα με την έρευνα, αυτά τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν για άλλη μια φορά την αγοραστική συμπεριφορά που καθορίζεται από την τιμή. Τα αποτελέσματα της έρευνας καταναλωτικών προσδοκιών της ΕΚΤ δείχνουν επίσης ότι σχεδόν οι μισοί από τους ερωτηθέντες δήλωσαν ότι δεν χρησιμοποιούν κινεζικές πλατφόρμες. Οι μη χρήστες δήλωσαν ότι αποθαρρύνονται από ανησυχίες σχετικά με τη χαμηλή ποιότητα των προϊόντων, την εμπιστοσύνη, την αξιοπιστία, την ασφάλεια πληρωμών και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
Ο ειδικός φόρος
Προκειμένου να περιοριστούν οι παραγγελίες από πλατφόρμες εταιρειών σε τρίτες χώρες, η ΕΕ επιβάλλει από την 1η Ιουλίου ειδικό τελωνειακό δασμό τρία ευρώ για κάθε είδος προϊόντος που παραγγέλνουν Ευρωπαίοι από τέτοιες επιχειρήσεις. Ειδικότερα, ο νέος δασμός επιβάλλεται ανά είδος για μικροδέματα αξίας έως 150 ευρώ που εισάγονται από τρίτες χώρες, με δεδηλωμένο στόχο την αντιμετώπιση του αθέμιτου ανταγωνισμού και την ενίσχυση των ελέγχων ασφαλείας στα προϊόντα ηλεκτρονικού εμπορίου. Εάν μια παραγγελία (δέμα) περιλαμβάνει διαφορετικές κατηγορίες προϊόντων, κάθε κατηγορία επιβαρύνεται ξεχωριστά.
Το μέτρο, που θα ισχύει μέχρι το 2028 οπότε αναμένεται η πλήρης αναθεώρηση του ευρωπαϊκού τελωνειακού συστήματος, επηρεάζει κυρίως αγορές από δημοφιλείς ασιατικές πλατφόρμες όπως Shein, Temu και AliExpress, ενώ ενδέχεται να επηρεάσει και παραγγελίες από άλλες τρίτες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ και του Ηνωμένου Βασιλείου, ανάλογα με τον προμηθευτή.
