Κοινωνικές δαπάνες χωρίς… στόχο – Αυξάνονται οι παροχές, αλλά σε κίνδυνο φτώχειας ένας στους τρεις άνω των 65

Μπορεί οι κοινωνικές δαπάνες να αυξάνονται, όμως τα χρήματα δεν φαίνεται να φτάνουν πάντα εκεί όπου υπάρχει η μεγαλύτερη ανάγκη. Αυτό είναι ένα από τα πιο ηχηρά συμπεράσματα της Ενδιάμεσης Έκθεσης 2026 του Δημοσιονομικού Συμβουλίου, το οποίο βάζει στο μικροσκόπιο όχι μόνο το ύψος των κοινωνικών παροχών, αλλά κυρίως τον τρόπο με τον οποίο αυτές μοιράζονται.

Η ίδια η Έκθεση υποδεικνύει χωρίς περιστροφές ότι «το πρόβλημα δεν είναι το ύψος αλλά η στόχευση της κοινωνικής δαπάνης».

Οι συνολικές κοινωνικές παροχές του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν το 2025 στα €2,021 δισ., με €901 εκατ. να αφορούν την υγεία και €803 εκατ. την κοινωνική πρόνοια. Παρά την αύξηση, όμως, το Δημοσιονομικό Συμβούλιο διαπιστώνει ότι οι παροχές που λειτουργούν καθαρά αναδιανεμητικά, δηλαδή εκείνες που ουσιαστικά περιορίζουν τις ανισότητες και στηρίζουν περισσότερο τους ευάλωτους, υποχωρούν ως ποσοστό του ΑΕΠ.

Η διαπίστωση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο βάρος αν ιδωθεί δίπλα στον Προϋπολογισμό του 2027. Σε επίπεδο Γενικής Κυβέρνησης, δηλαδή ολόκληρου του δημόσιου τομέα, οι κοινωνικές παροχές σε χρήμα προϋπολογίζονται στα €4,895 δισ., ενώ οι κοινωνικές μεταβιβάσεις σε είδος, όπως υπηρεσίες υγείας και άλλες παροχές που δεν δίνονται απευθείας σε χρήμα, ανέρχονται σε ακόμη €1,291 δισ.. Συνολικά, οι δύο κατηγορίες ξεπερνούν τα €6,18 δισ. το 2027.

Στον ίδιο τον κρατικό Προϋπολογισμό, οι κοινωνικές παροχές φθάνουν τα €2,337 δισ., από €2,266 δισ. το 2026, καταγράφοντας αύξηση 3,1%. Από αυτά, €1,066 δισ. αφορούν παροχές υγείας, €820 εκατ. κοινωνική πρόνοια και σχεδόν €99 εκατ. παροχές στέγασης.

Στο κόκκινο οι 65+

Κι όμως, η εικόνα της φτώχειας στους ηλικιωμένους κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο εξετάζει κατά πόσο οι κοινωνικές παροχές μειώνουν πραγματικά τις ανισότητες και στηρίζουν τις ευάλωτες ομάδες. Όπως καταγράφεται στην Έκθεση, η αναδιανεμητική επίδραση στηρίζεται κατά 81% στις συντάξεις, την ώρα που ο κίνδυνος φτώχειας για τους άνω των 65 ετών αυξήθηκε από 21,7% σε 33,2% μέσα σε τρία χρόνια.

«Η επιδείνωση των συνθηκών δεν είναι ομοιόμορφη, αλλά συγκεντρώνεται έντονα στον πληθυσμό μεγαλύτερης ηλικίας», σημειώνει χαρακτηριστικά το Δημοσιονομικό Συμβούλιο. Την ίδια ώρα, ο αντίστοιχος δείκτης για το σύνολο του πληθυσμού παρέμεινε κοντά στο 15%, ενώ για τα παιδιά κάτω των 18 ετών μειώθηκε από 16,3% σε 12,7%.

Στέγη… άπιαστη για τους νέους

Οι πιέσεις, όμως, δεν σταματούν στους ηλικιωμένους. Στο στόχαστρο της Έκθεσης μπαίνουν και οι νεότεροι, ιδιαίτερα όσοι βρίσκονται στα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα. Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο προειδοποιεί ότι «οι πιέσεις στην προσιτότητα της στέγασης εντείνονται, ιδιαίτερα για νεότερα και χαμηλότερου εισοδήματος νοικοκυριά», ζητώντας στενότερη παρακολούθηση της αγοράς κατοικίας.

Το Δημοσιονομικό συνδέει τις πιέσεις και με την άνοδο των τιμών των κατοικιών. Όπως καταγράφει, ο δείκτης τιμών κατοικιών αυξήθηκε κατά 3,4% σε ετήσια βάση το πρώτο τρίμηνο του 2026, ενώ παραπέμπει στην Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, η οποία αποδίδει τη συνεχιζόμενη άνοδο, μεταξύ άλλων, στη «σθεναρή ζήτηση για κατοικίες κυρίως από ξένους αγοραστές».
Την ίδια ώρα, ο Προϋπολογισμός του 2027 προβλέπει €98,9 εκατ. για παροχές στέγασης, έναντι €101,1 εκατ. το 2026, δηλαδή μείωση κατά περίπου €2,2 εκατ. ή 2,2%.