Σενάρια τρόμου για τις τιμές καυσίμων – Φόβοι ότι έρχονται αλλεπάλληλα κύματα ανατιμήσεων και αυξήσεις στα επιτόκια

Αποσβολωμένοι παρακολουθούν οι καταναλωτές την πορεία των τιμών των καυσίμων, καθώς βλέπουν την αγοραστική τους δύναμη να μειώνεται και εν τέλει τις τσέπες τους να αδειάζουν. Τα σενάρια των επόμενων εβδομάδων δεν αφήνουν ιδιαίτερα περιθώρια αισιοδοξίας, ενώ οι δυσοίωνες προβλέψεις ειδικών επεκτείνουν την παρούσα κατάσταση μέχρι τα μέσα του 2027.

Την ίδια ώρα, οι αρμόδιες Αρχές έχουν τεθεί σε κατάσταση συναγερμού, αφού τόσο η κυπριακή οικονομία, όσο και οι οικονομίες των χωρών της ΕΕ βρίσκονται αντιμέτωπες με τον κίνδυνο του στασιμοπληθωρισμού, αλλά και το ενδεχόμενο προβλημάτων στον ανεφοδιασμό καυσίμων, μετά τη δήλωση Τραμπ για μείωση των εξαγωγών από τις ΗΠΑ.

Σε επίπεδα ρεκόρ

Χθες Παρασκευή, η μέση τιμή του πετρελαίου κίνησης στην Κύπρο αναρριχήθηκε σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, αγγίζοντας το €1,997 ανά λίτρο, με περισσότερα από 100 πρατήρια να πωλούν ήδη πάνω από τα €2.

Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο Τιμών Λιανικών Καυσίμων της Υπηρεσίας Προστασίας του Καταναλωτή, το πετρέλαιο κίνησης πωλείται από €1,879 έως €2,098 το λίτρο. Η μέση τιμή ξεπέρασε το προηγούμενο ρεκόρ των €1,989, που είχε καταγραφεί στις 12 Ιουλίου 2022, όπως ανέφερε στο ΚΥΠΕ ο πρόεδρος του Συνδέσμου Καταναλωτών, Μάριος Δρουσιώτης.

Μάλιστα, ο ίδιος εκτίμησε ότι η μέση τιμή του ντίζελ θα ξεπεράσει μέχρι σήμερα τα €2 το λίτρο, καθώς οι αυξήσεις συνεχίζονται καθημερινά. Εξήγησε ότι οι ανατιμήσεις που ανακοινώνουν οι εταιρείες δεν εφαρμόζονται ταυτόχρονα από όλα τα πρατήρια, αλλά σταδιακά, μέσα σε δύο έως τρεις ημέρες.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Συνδέσμου Πρατηριούχων, Σάββας Προκοπίου, εκτίμησε την ίδια ώρα ότι όσα πρατήρια δεν έχουν ακόμη αναπροσαρμόσει τις τιμές τους ενδέχεται να το πράξουν τη Δευτέρα, αντί μέσα στο Σαββατοκύριακο. Στο μεταξύ, σε επίπεδα υψηλότερα από το προηγούμενο ιστορικό ρεκόρ κινείται τις τελευταίες εβδομάδες και το πετρέλαιο θέρμανσης.

Η μέση τιμή του διαμορφώνεται στα €1,608 το λίτρο, έναντι €1,515 τον Ιούλιο του 2022, με τις τιμές στα πρατήρια να κυμαίνονται από €1,489 έως €1,735. Η αμόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων πωλείται κατά μέσο όρο στα €1,718 το λίτρο, με χαμηλότερη τιμή τα €1,613 και υψηλότερη τα €1,798. Επομένως, παραμένει κάτω από το ιστορικό υψηλό των €1,828 του Ιουλίου του 2022.

Αναγκαία η κρατική στήριξη

Τόσο ο Κυπριακός Σύνδεσμος Καταναλωτών, όσο και ο Παγκύπριος Σύνδεσμος Πρατηριούχων Υγρών Καυσίμων, ζητούν μείωση του ΦΠΑ στα καύσιμα και επιστροφή στους καταναλωτές των πρόσθετων φορολογικών εσόδων που προκύπτουν από τις ανατιμήσεις. Χαρακτηριστικά, ο κ. Δρουσιώτης επισήμανε ότι λόγω των αυξήσεων στις τιμές, το κράτος εισπράττει επιπλέον ΦΠΑ ανά λίτρο ύψους 7,5 σεντ στη βενζίνη, 11 σεντ στο πετρέλαιο κίνησης και 12,34 σεντ στο πετρέλαιο θέρμανσης. «Τα επιπρόσθετα έσοδα του κράτους που προκύπτουν από τις αυξήσεις, να επιστραφούν στους καταναλωτές», ανέφερε.

Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Καταναλωτών πρότεινε μείωση του συντελεστή ΦΠΑ από 19% σε 5%, κατά το παράδειγμα του ηλεκτρικού ρεύματος, υποστηρίζοντας ότι αυτό μπορεί να γίνει χωρίς έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Δρουσιώτης για την επικείμενη επιδότηση του πετρελαίου θέρμανσης, την οποία χαρακτήρισε «μονόδρομο», επισημαίνοντας ότι η τιμή του έχει αυξηθεί κατά 65 σεντ το λίτρο από τον Μάρτιο. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι πρέπει να διασφαλιστεί πως η επιδότηση θα ωφελήσει τους καταναλωτές και δεν θα απορροφηθεί από τα πρατήρια.

Καθώς οι ανατιμήσεις αποτελούν πλέον πανευρωπαϊκό φαινόμενο, θα πρέπει να εξεταστεί η μείωση του ΦΠΑ στα καύσιμα σε ολόκληρη την ΕΕ, υποστήριξε από την πλευρά του ο πρόεδρος του Συνδέσμου Πρατηριούχων, Σάββας Προκοπίου, προτείνοντας μάλιστα όπως η σχετική πρωτοβουλία ξεκινήσει από την Κύπρο. Εάν δεν καταστεί δυνατή η μείωση του ΦΠΑ, πρόσθεσε, θα πρέπει να εξεταστεί η επιστροφή των σχετικών εσόδων στους καταναλωτές.

Επικαλέστηκε επίσης την έλλειψη ρεαλιστικών εναλλακτικών μετακίνησης στην Κύπρο, παρατηρώντας ότι οι ποσότητες καυσίμων που καταναλώνονται δεν μειώνονται ανάλογα με την άνοδο των τιμών, όπως συμβαίνει σε άλλες χώρες. «Θα μπορούσαμε να ζητήσουμε εξαίρεση ως χώρα», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι σε άλλα κράτη μέλη οι δημόσιες συγκοινωνίες μπορούν να εξυπηρετήσουν το 90% του πληθυσμού.

Εξάλλου, σε προ ημερών δηλώσεις του, ο Διευθυντής της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτών, Κωνσταντίνος Καραγιώργης είπε ότι «δεν μπορούμε να προβλέψουμε τι θα γίνει στο μέλλον», όταν ερωτήθηκε για τις τιμές των φορτίων που αναμένεται να παραληφθούν το επόμενο διάστημα. Ωστόσο, πρόσθεσε ότι, καταγράφοντας τη σημερινή κατάσταση «δεν μπορούμε να πούμε ότι είναι πολύ αισιόδοξη», με δεδομένες τις συνεχείς αυξήσεις των τιμών διυλιστηρίων.

Δυσοίωνες προβλέψεις Έλληνα

Τα άσχημα μαντάτα δεν σταματούν εδώ. Η τιμή του ντίζελ στην Κύπρο αναμένεται να ξεπεράσει τα €2,10-€2,20 το λίτρο τους επόμενους ένα με δύο μήνες, εκτιμά με τη σειρά του ο ειδικός σε θέματα ενέργειας, Χαράλαμπος Έλληνας. Σε πρόσφατες δηλώσεις του στο ΚΥΠΕ, προειδοποίησε ότι οι υψηλές τιμές των πετρελαϊκών προϊόντων, κυρίως του ντίζελ και των αεροπορικών καυσίμων, ενδέχεται να διατηρηθούν μέχρι τα μέσα του 2027.

Ο κ. Έλληνας αποδίδει τις πιέσεις στις ζημιές που έχουν υποστεί ρωσικά διυλιστήρια από ουκρανικές επιθέσεις με drones και στη μείωση άνω του 50% των εξαγωγών ντίζελ και πετρελαϊκών προϊόντων από τον Περσικό Κόλπο λόγω του πολέμου. «Να αναμένουμε προβλήματα και να είμαστε έτοιμοι να τα αντιμετωπίσουμε για αρκετό καιρό», τόνισε, προσθέτοντας ότι η μείωση του φόρου κατανάλωσης θα πρέπει να συνεχιστεί και το 2027.

Φόβοι στασιμοπληθωρισμού

Τα σενάρια στασιμοπληθωρισμού εντείνονται ολοένα και περισσότερο σε ολόκληρη την Ευρώπη. Οι επίμονα υψηλές τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, προοιωνίζουν νέα άνοδο του πληθωρισμού για τον Σεπτέμβριο.

Από την άλλη, η ΕΚΤ, η οποία έχει αυξήσει δυο φορές τα επιτόκια του ευρώ από το 2% στο 2,5%, σκέφτεται σοβαρά να συνεχίσει την άνοδο για να επαναφέρει ταχύτερα τον πληθωρισμό στο 2%. Τούτο, παρ’ ότι γνωρίζει ότι και αυτή η πληθωριστική έξαρση δεν είναι αποτέλεσμα υπερβολικής ζήτησης, αλλά περιορισμένης προσφοράς. Άρα, η μετάδοση της νομισματικής πολιτικής δεν θα είναι αυτόματη και δεν θα έχει άμεσα αποτελέσματα. Ο συνδυασμός υψηλού πληθωρισμού και υψηλών επιτοκίων θα έχει αρνητική επίδραση στον ρυθμό ανάπτυξης.

Συναφώς, η χαμηλή ανάπτυξη, σε συνδυασμό με τον υψηλό πληθωρισμό, θα πιέσει πολύ τα εισοδήματα στα κράτη-μέλη της ΕΕ. Με βάση την εκτίμηση ότι η κρίση στον Περσικό θα συνεχιστεί και στις αρχές του 2027, δεν θα είναι δύσκολο να δούμε την ευρωπαϊκή ανάπτυξη να πλησιάζει στο μηδέν τα επόμενα τρίμηνα.

Κρύος ιδρώτας με δηλώσεις Τραμπ

Μόλις πριν 15 μέρες, η Κομισιόν καθησύχαζε τους Ευρωπαίους ότι δεν υπήρχε πρόβλημα εφοδιασμού diesel στην ΕΕ, επειδή η ζήτηση καλυπτόταν από αυξημένη ευρωπαϊκή παραγωγή και από εναλλακτικές εισαγωγές. Πλέον, τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά. Η δήλωση που έκανε ο Ντόναλντ Τραμπ τα ξημερώματα της Τετάρτης, ότι έχει δώσει οδηγίες να διακοπούν οι εξαγωγές αμερικανικού diesel, έχει λούσει με κρύο ιδρώτα τους ηγέτες των ευρωπαϊκών χωρών, υπό το φόβο μείωσης των αποθεμάτων πετρελαίου.

Από την πλευρά του, ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ δήλωσε αρχικά ότι μια απαγόρευση των εξαγωγών θα οδηγούσε μεν σε προσωρινό πλεόνασμα ντίζελ στην εσωτερική αγορά των ΗΠΑ (και σε μειώσεις τιμών στις αντλίες), αλλά ταυτόχρονα θα ωθούσε τα αμερικανικά διυλιστήρια να μειώσουν τους ρυθμούς παραγωγής, κάτι που θα μείωνε γρήγορα την παραγωγή καυσίμων και θα οδηγούσε πάλι σε αυξημένες τιμές ανά γαλόνι στην εσωτερική αγορά.

Χθες, όμως, το Reuters και άλλα δίκτυα ενημέρωσαν ότι ο κ. Ράιτ είχε επαφές με μεγάλα διυλιστήρια στις ακτές των ΗΠΑ, ζητώντας τους να ακολουθήσουν πολιτική εθελούσιου περιορισμού των εξαγωγών, με την ελπίδα να αυξηθούν οι ποσότητες στην εσωτερική αγορά και να πέσουν οι τιμές. Για περιορισμό των εξαγωγών πιέζουν πολλοί Ρεπουμπλικάνοι υποψήφιοι στις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου, καθώς υπάρχουν αντιδράσεις μεταξύ των ψηφοφόρων.

Η πρόεδρος της Κομισιόν δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα έχουν κοστίσει στην Ευρώπη επιπλέον 90 δισ. ευρώ από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν. Το κόστος αυτό μεταφέρεται σε όλη την οικονομία, προκαλώντας πληθωριστικές πιέσεις (στην Κύπρο ο πληθωρισμός ξεπέρασε ελαφρώς το 5%) και συρρίκνωση πραγματικού εισοδήματος για τα νοικοκυριά.

Στο μεταξύ, η μία μετά την άλλη, οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη αρχίσει να λαμβάνουν μέτρα στήριξης της οικονομίας αλλά και των καταναλωτών. Χθες το γερμανικό Κοινοβούλιο ενέκρινε με μεγάλη πλειοψηφία τη μείωση του φόρου στα καύσιμα. Στο πλαίσιο αυτό, από 1ης Οκτωβρίου, ο φόρος στα καύσιμα θα μειωθεί κατά 17 σεντς του ευρώ ανά λίτρο.
Στην Κύπρο ο μειωμένος, κατά 8,3 σεντ, φόρος κατανάλωσης παρατάθηκε μέχρι το τέλος Νοεμβρίου.