Η σωστή διαχείριση των χρημάτων είναι μια δεξιότητα ζωής που πρέπει να καλλιεργείται σταδιακά και μπορεί να κάνει ουσιαστική διαφορά στις επιλογές των νέων και γενικότερα στο μέλλον τους
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΑΓΓΕΛΟ ΑΓΓΕΛΟΔΗΜΟΥ
Ο Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς Κύπρου, Πανίκκος Βάκκου, μιλά στον «Φ» με αφορμή τη συμμετοχή της Επιτροπής στην εκστρατεία «Παγκόσμια Εβδομάδα Χρήματος 2026» και αναφέρεται στη σημασία της χρηματοοικονομικής επιμόρφωσης από νεαρή ηλικία.
Χαρακτηριστικά, σημειώνει ότι η χρηματοοικονομική ανεξαρτησία χτίζεται σταδιακά, ξεκινώντας από μικρή ηλικία με βασικές συνήθειες, όπως η αποταμίευση και αργότερα η κατάρτιση προϋπολογισμού και η σωστή διαχείριση. Η οικογένεια είναι η πρώτη «σχολή» χρηματοοικονομικής παιδείας, επισημαίνει.
Ο κ. Βάκκου τονίζει ακόμη ότι σύμφωνα με την έρευνα OECD/INFE του 2023, στην οποία συμμετείχαν 39 χώρες, μόνο το 34% των ενηλίκων παγκοσμίως πέτυχε το ελάχιστο επίπεδο χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού, γεγονός που σημαίνει ότι περίπου δύο στους τρεις ενήλικες υπολείπονται του βασικού στόχου. Η έρευνα επισήμανε ακόμη ότι περισσότεροι από δύο στους τρεις μαθητές χρησιμοποιούν ήδη χρηματοοικονομικά προϊόντα και υπηρεσίες σε τακτική βάση, χωρίς όμως το επίπεδο των γνώσεων τους να είναι πάντοτε επαρκές για να τους προστατεύει από τους κινδύνους.
Το φετινό μήνυμα της Παγκόσμιας Εβδομάδας Χρήματος ήταν “Smart Money Talks”. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;
Το μήνυμα εστιάζει στο γεγονός ότι η οικονομική ζωή των νέων προϋποθέτει τη λήψη πολλών σημαντικών αποφάσεων. Από το πρώτο τους εισόδημα, την παρακολούθηση των εξόδων και τη διαχείριση δανείων, μέχρι την κατανόηση των επενδύσεων και την προστασία από απάτες, οι νέοι καλούνται να διαχειριστούν πολλαπλές προκλήσεις. Τα προσωπικά οικονομικά, συχνά μπορεί να φαίνονται περίπλοκα ή αγχωτικά, ακόμη και θέμα ταμπού.
Πολλοί νέοι δεν αισθάνονται άνετα να κάνουν ερωτήσεις, δεν γνωρίζουν σε ποιον να απευθυνθούν ή διστάζουν να μιλήσουν για οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν. Μέσα από την ενθάρρυνση του διαλόγου, την ανταλλαγή εμπειριών και την αναζήτηση αξιόπιστης καθοδήγησης, οι νέοι μπορούν να αποκτήσουν την αυτοπεποίθηση και τις δεξιότητες που χρειάζονται για να διαχειρίζονται σωστά τα χρήματά τους. Η ανάγκη αυτή είναι ακόμη πιο έντονη στη σύγχρονη ψηφιακή εποχή, όπου οι περισσότερες συναλλαγές πραγματοποιούνται διαδικτυακά, δημιουργώντας ευκαιρίες, αλλά και κινδύνους που πρέπει να αναγνωρίζονται έγκαιρα.
Φέτος, πέραν της χρηματοοικονομικής επιμόρφωσης των νέων, δίνετε έμφαση και στην προσωπική χρηματοοικονομική ανεξαρτησία. Γιατί επιλέξατε να εστιάσετε σε αυτό το θέμα;
Η προσωπική χρηματοοικονομική ανεξαρτησία είναι βασικός στόχος της χρηματοοικονομικής παιδείας, γιατί συνδέεται με την ικανότητα των ανθρώπων να λαμβάνουν αυτόνομες, ασφαλείς και υπεύθυνες οικονομικές αποφάσεις. Δεν αφορά μόνο το εισόδημα, αλλά και την ελευθερία επιλογών, την ασφάλεια απέναντι σε απρόβλεπτες καταστάσεις και τη συνολική οικονομική ευημερία.
Στο πλαίσιο της φετινής εκστρατείας, εκδώσαμε έναν πρακτικό οδηγό που βοηθά τους πολίτες να κατανοήσουν την ανάγκη να χτίσουν αυτή την ανεξαρτησία, και να την διατηρήσουν, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον όπου οι οικονομικές υπηρεσίες είναι πλέον ψηφιακές. Η χρηματοοικονομική ανεξαρτησία χτίζεται σταδιακά, ξεκινώντας από μικρή ηλικία με βασικές συνήθειες, όπως η αποταμίευση και η κατανόηση της διαφοράς μεταξύ αναγκών και επιθυμιών, και εξελίσσεται αργότερα με προϋπολογισμό, σωστή διαχείριση και επενδυτικές επιλογές.
Στην Κύπρο, όπου πολλοί νέοι καθυστερούν να αυτονομηθούν λόγω κοινωνικών και οικονομικών συνθηκών, η έγκαιρη καλλιέργεια αυτών των δεξιοτήτων είναι ακόμη πιο σημαντική.
Ποιος είναι ο ρόλος της οικογένειας στην ανάπτυξη χρηματοοικονομικών δεξιοτήτων στα παιδιά;
Η οικογένεια είναι η πρώτη «σχολή» χρηματοοικονομικής παιδείας. Τα παιδιά μαθαίνουν μέσα από την καθημερινότητα και την παρατήρηση. Με απλές δραστηριότητες, όπως η σύγκριση τιμών ή η διαχείριση μικρών ποσών, μπορούν να κατανοήσουν βασικές έννοιες όπως η αποταμίευση και η διάκριση μεταξύ εξόδων για κάλυψη αναγκών ή επιθυμιών. Η ΕΚΚ έχει αναπτύξει και σχετικό Οδηγό για γονείς με πρακτικές συμβουλές, ο οποίος είναι εύκολα προσβάσιμος στην Πύλη Χρηματοοικονομικής Επιμόρφωσης που η ΕΚΚ διατηρεί για το κοινό.
ΠΟΛΥ ΘΕΤΙΚΗ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ
Πέραν από τις διαλέξεις σε σχολεία και πανεπιστήμια, ποιες άλλες πρωτοβουλίες αναλάβατε στη διάρκεια της φετινής εκστρατείας;
Είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι οι διαλέξεις στα σχολεία συνεχίζονται και θα καλύψουν και τον μήνα Απρίλιο, λόγω του αυξημένου ενδιαφέροντος που υπάρχει από σχολεία. Παράλληλα, υλοποιήσαμε ενημερωτική εκστρατεία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με καθημερινές αναρτήσεις και με πρακτικές συμβουλές για τη σωστή διαχείριση των χρημάτων.
Επίσης, προχωρήσαμε σε δημοσιεύσεις άρθρων, συνεντεύξεων και εκπαιδευτικών οδηγών στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, ώστε να ενισχύσουμε την ευαισθητοποίηση του κοινού. Στο πλαίσιο της φετινής εκστρατείας, εκπρόσωπος της ΕΚΚ συμμετείχε επίσης σε podcast σε συνεργασία με το Financial Wellbeing Institute, προβάλλοντας τη σημασία της χρηματοοικονομικής παιδείας και τις δράσεις της ΕΚΚ προς αυτόν τον σκοπό. Με τους εταίρους μας στην Κυπριακή Επιτροπή Χρηματοοικονομικού Αλφαβητισμού και Παιδείας και σε συνεργασία ειδικότερα με το Υπουργείο Παιδείας, αναπτύξαμε εκπαιδευτικό και επιμορφωτικό υλικό για σχολεία.
Συγκεκριμένα, έχουμε ετοιμάσει Οδηγούς Μαθήματος και αφίσες για Δημοτικά, Γυμνάσια και Λύκεια, με στόχο να στηρίξουμε και να ενθαρρύνουμε δράσεις για τους μαθητές κατά τη διάρκεια της εκστρατείας. Η ανταπόκριση που βλέπουμε από μαθητές και εκπαιδευτικούς είναι πολύ θετική.
Υπάρχει κάπου συγκεντρωμένο επιμορφωτικό υλικό για κάποιον που ενδιαφέρεται;
Όλο το επιμορφωτικό υλικό που δημιουργείται από την ομάδα χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού της ΕΚΚ είναι διαθέσιμο στην Πύλη Χρηματοοικονομικής Επιμόρφωσης, ένα εξειδικευμένο τμήμα της ιστοσελίδας της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς για το κοινό (https://www.cysec.gov.cy/el-gr/investor-protection/financial-education/). Εκεί μπορεί κάποιος να βρει οδηγούς, άρθρα και πρακτικές συμβουλές για ασφαλείς οικονομικές αποφάσεις, καθώς και προειδοποιήσεις για απάτες, ενημερωτικά βίντεο και άλλα πολλά. Συνολικά, στόχος μας είναι να προσεγγίσουμε τους πολίτες μέσα από πολλαπλά κανάλια και με πρακτικά εργαλεία, ώστε η χρηματοοικονομική παιδεία να γίνει μέρος της καθημερινότητάς τους.
Πώς μπορεί κάποιος να αξιολογήσει το επίπεδο των χρηματοοικονομικών του γνώσεων;
Ως Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, έχουμε δημιουργήσει δύο quiz ακριβώς γι’ αυτό τον σκοπό. Το ένα αφορά γενικές χρηματοοικονομικές γνώσεις με έμφαση στις επενδύσεις και το άλλο την ικανότητα του κοινού να αναγνωρίζει και να αποφεύγει τις διαδικτυακές απάτες. Προτρέπουμε το κοινό να επισκεφθεί την Πύλη Χρηματοοικονομικής Επιμόρφωσης στην ιστοσελίδα της ΕΚΚ, για να αξιολογήσει το επίπεδό των γνώσεων του και ταυτόχρονα να ενημερωθεί για πιθανές παγίδες και κινδύνους του σύγχρονου ψηφιακού χρηματοοικονομικού περιβάλλοντος.
Μία βασική συμβουλή που θα δίνατε προς τους νέους;
Να ενημερώνονται, να ρωτούν και να αξιολογούν προσεκτικά τις επιλογές τους και την αξιοπιστία των πληροφοριών πριν αποφασίσουν. Να γνωρίζουν πού πηγαίνουν τα χρήματά τους και να προγραμματίζουν συνειδητά και μακροπρόθεσμα. Η πρόκληση για τους νέους είναι να ισορροπήσουν μεταξύ των άμεσων αναγκών και της μελλοντικής οικονομικής τους ευημερίας. Η σωστή διαχείριση των χρημάτων είναι μια δεξιότητα ζωής που πρέπει να καλλιεργείται σταδιακά και μπορεί να κάνει ουσιαστική διαφορά στις επιλογές που θα έχουν και γενικότερα στο μέλλον τους.
ΕΠΕΝΔΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΩΝ
Βλέπουμε ότι αυξάνεται το ενδιαφέρον για τον χρηματοοικονομικό αλφαβητισμό τόσο στην Κύπρο όσο και σε πολλές άλλες χώρες. Αναμένετε αυτή η τάση να συνεχιστεί;
Αναμφίβολα. Θα συνεχιστεί και θα ενταθεί ακόμη περισσότερο. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA) ενισχύει τις πρωτοβουλίες ενημέρωσης των επενδυτών, ενώ ο Διεθνής Οργανισμός Κεφαλαιαγορών (IOSCO) προωθεί δράσεις όπως η διεθνής εκστρατεία World Investor Week. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τον Οργανισμό Οικονομικής Ανάπτυξης και Συνεργασίας (OECD) έχει αναπτύξει κοινό πλαίσιο χρηματοοικονομικών δεξιοτήτων, ενώ πολλές χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία και η Ολλανδία εφαρμόζουν εθνικές στρατηγικές με έμφαση στην εκπαίδευση σε σχολική ηλικία.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η τάση είναι εξίσου ισχυρή. Στις ΗΠΑ, στο Ηνωμένο Βασίλειο και σε χώρες της Ασίας, υλοποιούνται ολοκληρωμένες εθνικές στρατηγικές για τον χρηματοοικονομικό αλφαβητισμό των πολιτών, ενώ και οι αναδυόμενες οικονομίες επενδύουν δυναμικά στον χρηματοοικονομικό αλφαβητισμό για ενίσχυση της χρηματοοικονομικής ένταξης. Η κατεύθυνση είναι σαφής. Ο χρηματοοικονομικός αλφαβητισμός αποτελεί πλέον βασικό πυλώνα πολιτικής και επένδυση για το μέλλον των οικονομιών και των κοινωνιών. Δεν αφορά μόνο την προστασία των επενδυτών, αλλά και τη χρηματοοικονομική ανθεκτικότητα όλων των πολιτών, τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Υπάρχουν στοιχεία από έρευνες που να δείχνουν πού βρίσκεται το επίπεδο χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού των πολιτών;
Υπάρχουν βεβαίως. Τόσο σε παγκόσμιο και ευρωπαϊκό επίπεδο, όσο και εδώ στην Κύπρο έχουν γίνει έρευνες, από τα Πανεπιστήμια και άλλους φορείς καθώς και από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς Κύπρου (ΕΚΚ). Η ανάγκη για εντατικοποίηση της προσπάθειας για χρηματοοικονομική επιμόρφωση προκύπτει και από τα ερευνητικά δεδομένα. Σύμφωνα με την έρευνα OECD/INFE του 2023, στην οποία συμμετείχαν 39 χώρες, μόνο το 34% των ενηλίκων παγκοσμίως πέτυχε το ελάχιστο επίπεδο χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού, γεγονός που σημαίνει ότι περίπου δύο στους τρεις ενήλικες υπολείπονται του βασικού στόχου.
Παράλληλα, ο OECD έχει επισημάνει ότι περισσότεροι από δύο στους τρεις μαθητές χρησιμοποιούν ήδη χρηματοοικονομικά προϊόντα και υπηρεσίες σε τακτική βάση, χωρίς όμως το επίπεδο των γνώσεων τους να είναι πάντοτε επαρκές για να τους προστατεύει από τους κινδύνους. Τα στοιχεία αυτά, αναδεικνύουν την ανάγκη, ώστε περισσότερες χώρες να υιοθετήσουν εθνικές στρατηγικές και οι ρυθμιστικοί φορείς να ενισχύσουν τα εκπαιδευτικά εργαλεία που προσφέρουν, με έμφαση στους νέους, στους ιδιώτες επενδυτές και στις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.
Για την ΕΚΚ, ο χρηματοοικονομικός αλφαβητισμός δεν είναι μια ευκαιριακή ενασχόληση ή μια αποσπασματική εκστρατεία. Είναι μια μακροπρόθεσμη επένδυση στην προστασία των πολιτών και στην ποιότητα των οικονομικών αποφάσεων που λαμβάνουν στην καθημερινότητά τους.
Forbes Κύπρου
