Σήκωσε χειρόφρενο η Τουρκία στο Κυπριακό ενώ παράλληλα επιχειρεί να δημιουργήσει  εντυπώσεις για «πρόοδο» στα ελλαδοτουρκικά. Το πολιτικό- διπλωματικό πόκερ της Άγκυρας, που συνδέεται με τις γεωπολιτικές εξελίξεις, διαμορφώνουν μια τακτική δυο ταχυτήτων, που στόχο έχει την εξυπηρέτηση των ευρύτερων σχεδιασμών.

Σε αυτή, λοιπόν, τη φάση, η κατοχική πλευρά, χωρίς να αλλάζει ποσώς τις επιδιώξεις της, θέλει να συντηρήσει- ενίοτε με αλλαγές/ διαφοροποιήσεις- τα «ήπια νερά» με την Ελλάδα. Συντηρώντας αυτή την εικόνα, επιχειρεί να υποδείξει πως με την Αθήνα υπάρχουν μεν δυσκολίες αλλά κουβεντιάζουν ενώ στην Κύπρο, οι Ελληνοκύπριοι δεν συνεργάζονται. Πρόκειται για ένα επαναλαμβανόμενο αφήγημα, που βρίσκει έδαφος τόσο σε τρίτους όσο και σε κάποιους στο εσωτερικό. Είναι, πάντως, σαφές πως στο Κυπριακό η Τουρκία δεν πρόκειται να κάνει πίσω εκτός κι εάν γίνουν αποδεκτοί οι όροι της για λύση συνομοσπονδίας, που θα της επιτρέπει τον έλεγχο ολόκληρου του νησιού.

Σε σχέση με το Κυπριακό, η Τουρκία μετά από μια μικρή περίοδο που άφησε τον νέο κατοχικό ηγέτη, Τουφάν Έρχιουρμαν,  να προβεί σε κινήσεις, επανέρχεται με πιεστικό τρόπο να θέτει το πλαίσιο των κινήσεων του. Τούτο επιβεβαιώνεται και από την τακτική που ακολουθεί ο κ. Έρχιουρμαν. Μια τακτική, που φάνηκε και στην τελευταία συνάντηση που είχε με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, αλλά και σ’ αυτή που έγινε με τον Γ.Γ. του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, προ ημερών στη Νέα Υόρκη.

Οι τέσσερις άξονες

Ο κατοχικός ηγέτης στη συνάντηση με τον Γενικό Γραμματέα ανέδειξε τέσσερις άξονες, οι οποίοι φρενάρουν τις εξελίξεις και επιβεβαιώνουν προθέσεις. Τι είπε ο κατοχικός ηγέτης στον κ. Γκουτέρες;

Πρώτο, σε περίπτωση αποτυχίας της νέας προσπάθειας στο Κυπριακό θα πρέπει η διεθνής κοινότητα να άρει την απομόνωση των Τουρκοκυπρίων. Δηλαδή, να αναγνωρισθεί το κατοχικό καθεστώς. Αυτή είναι πάγια θέση της τουρκικής πλευράς, η οποία προτάσσεται από κι από τον κ. Έρχιουρμαν. Όχι τυχαία, ο τελευταίος έσπευσε να την  υπενθυμίσει στον Αντόνιο Γκουτέρες, ώστε να θεωρηθεί κόκκινη γραμμή.

Η κατοχική πλευρά υπενθυμίζει πως το 2004 η ίδια αποδέχθηκε το σχέδιο Ανάν, πλην όμως η ελληνοκυπριακή πλευρά, που το απέρριψε, εντάχθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση και οι Τουρκοκύπριοι παρέμειναν στην «απομόνωση».

Δεύτερο, αποφεύγει επιμελώς να αναφερθεί στη μορφή της λύσης. Ακόμη και ενώπιον του Γενικού Γραμματέα αυτό έπραξε. Το μόνο που δηλώνει είναι πως «θέλει λύση», χωρίς να διευκρινίζει τι ακριβώς εννοεί. Στα Ηνωμένα Έθνη θεωρούν πως αυτή η στάση του εγείρει ζητήματα, αλλά το προσπερνούν σημειώνοντας ότι δηλώνει πως «θέλει λύση»!

Τρίτο, επιμένει να θέτει προϋπόθεση πώς  για να συγκαλέσει ο Γ.Γ. του ΟΗΕ την άτυπη Πενταμερή Διάσκεψη για το Κυπριακό, θα πρέπει να σημειωθεί πρόοδος στα ΜΟΕ και να συμφωνηθεί η μεθοδολογία ( που ο ίδιος προτείνει). Το θέμα, όπως αναφέρεται, είναι πως επιμένει στους δικούς όρους και δεν αφήνει περιθώρια συζητήσεων.

Τέταρτο, επιμένει, όπως ήδη αναφέρθηκε, στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, στη συζήτηση και εφαρμογή τους, ώστε να υπάρξει το «κατάλληλο κλίμα», που θα οδηγήσει στην άτυπη Πενταμερή. Ωστόσο, επί της ουσίας, δεν φαίνεται να μπορεί να αποδεχθεί ΜΟΕ και πολύ περισσότερο να εφαρμόσει. Για παράδειγμα η καθυστέρηση στα θέματα των οδοφραγμάτων οφείλεται στα εμπόδια που θέτει ο κατοχικός στρατός. Και ο Έρχιουρμαν είναι υποχρεωμένος να ακολουθεί τις υποδείξεις του Διοικητή και του πρέσβη.

Πρέπει, πάντως, να σημειωθεί ότι ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, την προηγούμενη της συνάντησης της συνάντησης στη Νέα Υόρκη, είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Γενικό Γραμματέα του Διεθνούς Οργανισμού, η οποία και ανακοινώθηκε. Οι Γκουτέρες και Φιντάν συζήτησαν και το Κυπριακό. Και προφανώς ο Φιντάν έσπευσε να προλάβει κάθε ενδεχόμενο και να ξαναφρεσκάρει την μνήμη του Γενικού Γραμματέα για τη θέση της Άγκυρας στο Κυπριακό. Κοντολογίς είπε τη θέση της τουρκικής πλευράς. Δηλαδή, Άγκυρας και κατεχομένων, πριν τη διατυπώσει ο Τουφάν Έρχιουρμαν.

Και ο Μητσοτάκης

Σημειώνεται πως το Κυπριακό τέθηκε και από τον Έλληνα Πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, κατά τη συνάντησή του, με τον Τούρκο Πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, την περασμένη Τετάρτη, στην Άγκυρα. Ο κ. Μητσοτάκης επανέλαβε τη γνωστή θέση για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων, στη βάση των παραμέτρων των Ηνωμένων Εθνών, από το σημείο στο οποίο διακόπηκαν, το καλοκαίρι του 2017, στο Κραν Μοντανά. Ο Τούρκος Πρόεδρος σχολίασε τις αναφορές Μητσοτάκη επαναλαμβάνοντας, χωρίς περιστροφές τις γνωστές του θέσεις. Δεν υπήρξε, εξ όσων γίνεται αντιληπτό, συζήτηση στο Κυπριακό, αλλά παράλληλες τοποθετήσεις.

Στην Πάφο αντί στο Αμμάν η κ. Ολγκίν

Αντί στην ιορδανική πρωτεύουσα, πήγαν στην Πάφο, η Προσωπική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Μαρία Άνχελ Ολγκίν Κουεγιάρ, με ομάδα Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Τούτο έγινε κατά την πρόσφατη επίσκεψη της στην Κύπρο. Η συνάντηση ήταν προγραμματισμένη να γίνει στο Αμμάν, ωστόσο, λόγω των εξελίξεων στην περιοχή και το ενδεχόμενο να κλείσει ο εναέριος χώρος, προτιμήθηκε να γίνει εντός. Ως εκ τούτου η ομάδα των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων, που κλήθηκαν να συζητήσουν διάφορα ζητήματα, που άπτονται του Κυπριακού, μετέβησαν στην Πάφο μαζί με την αξιωματούχο του ΟΗΕ.

Στο μεταξύ, στη συνάντηση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες με τον κατοχικό ηγέτη, Τουφάν Έρχιουρμαν, συμμετείχε η πρώην επικεφαλής της ΟΥΝΦΙΚΥΠ, Ελίζαμπεθ Σπέχαρ. Η συμμετοχή της προέκυψε καθώς οι αξιωματούχοι της Γραμματείας που ασχολούνται με το Κυπριακό ( Ντι Κάρλο και Λακρουά), απουσίαζαν από τη Νέα Υόρκη.

Ο Μητσοτάκης ενημέρωσε Ερντογάν για Ηλεκτρική Διασύνδεση

Το έργο για της Ηλεκτρικής Διασύνδεσης Κρήτης- Κύπρου, με προοπτική να επεκταθεί και προς το Ισραήλ, τέθηκε από τον Έλληνα Πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη κατά τη συνάντησή του με τον Τούρκο Πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, την περασμένη Τετάρτη στην Άγκυρα. Το θέμα τέθηκε καθώς ως γνωστό η κατοχική πλευρά εμποδίζει την διεξαγωγή ερευνών για πόντιση καλωδίου. Η Αθήνα εγείροντας το όλο ζήτημα, σύμφωνα με αρμόδιες ελλαδικές πηγές,  δεν εισήλθε σε συζήτηση με την τουρκική πλευρά για το κατά πόσο θα προχωρήσει το έργο ή όχι. Κι αυτό, σύμφωνα με ελλαδικές πηγές,  για να μην θεωρηθεί πως η Ελλάδα εξαρτά τους σχεδιασμούς της από την Τουρκία. Επέλεξε, ωστόσο, να ενημερώσει την Άγκυρα για το έργο. Πέραν του γεγονότος τούτου, της πρόθεσης δηλαδή, το ζητούμενο είναι κατά πόσο θα προχωρήσει το όλο έργο. Και στην προκειμένη περίπτωση η υλοποίηση του έργου, σε αυτή τη φάση, που είναι καθοριστικής σημασίας, εξαρτάται από την Αθήνα. Κι αυτό γιατί σε θαλάσσια περιοχή της Ελλάδος  θα πρέπει, αρχικά, να γίνει η έρευνα και η πόντιση του καλωδίου. Σημειώνεται  ότι οι σχεδιασμοί σταμάτησαν λόγω των τουρκικών απειλών. Υπενθυμίζεται, πάντως, ότι οι Κυβερνήσεις Ελλάδος και Κύπρου έχουν αποφασίσει να γίνει νέα μελέτη βιωσιμότητας του έργου.

Η συνάντηση Μητσοτάκη- Ερντογάν χαρακτηρίσθηκε ως θετική καθώς αμφότεροι επέλεξαν, για διαφορετικούς λόγους, να κρατηθούν ήπιοι τόνοι. Η Άγκυρα προφανώς και επιλέγει αυτή την οδό- σε αυτή τη φάση καθώς μπορεί ανά πάσα στιγμή να αλλάξει- καθώς, μεταξύ άλλων, έχει άλλα ανοικτά μέτωπα, κυρίως στη Συρία. Παράλληλα, ο Ερντογάν παρά το γεγονός ότι φαίνεται να έχει την εύνοια του Τραμπ (παρακολουθήσαμε τι έγινε με τους Κούρδους), δεν θεωρεί δεδομένο ότι η στήριξη των ΗΠΑ θα είναι μέχρι τέλους. Γι αυτό, όπως σημειώνουν ενημερωμένες πηγές, αυτή η εύνοια μπορεί να σημαίνει πολλά αλλά και τίποτε.  

Είναι, πάντως, προφανές ότι τόσο η Αθήνα όσο και η Άγκυρα δεν θέλουν «αμερικανική μεσολάβηση» στα ελληνοτουρκικά για προφανείς λόγους. Δεν θέλουν τη μεσολάβηση καθώς δεν ξέρουν τι θα προκύψει. Γι αυτό και  προτίμησαν να συζητήσουν από μόνοι τους, στέλνοντας το μήνυμα ότι συναντώνται σε «καλό κλίμα».

Την ίδια ώρα, είναι προφανές ότι ο Τούρκος Πρόεδρος χρειάζεται να αναδείξει μια εικόνα «ειρηνοποιού», η οποία εν πολλοίς εξυπηρετεί την κατοχική πλευρά τόσο στα ευρωτουρκικά αλλά και στο πεδίο των συνεργασιών στο ΝΑΤΟ .

Μητσοτάκης και Ερντογάν επέλεξαν να μην «αγγίξουν» τα ακανθώδη ζητήματα καθώς αυτό προφανώς θα προκαλούσε εντάσεις. Σε αυτή τη φάση, η Ελλάδα με τους «ήπιους τόνους» αγοράζει χρόνο και η Τουρκία, πιστώνεται με «καλή θέληση», την οποία οι διάφοροι τρίτοι καλοθελητές,  θα σπεύσουν να αναδείξουν για να εισπράξει η Άγκυρα δώρα.

Η ουσία είναι πως οι διαφορές παραμένουν, οι διαφορετικές προσεγγίσεις επίσης και ανά πάσα στιγμή, η Άγκυρα μπορεί να επανέλθει στο παλιό κακό της εαυτόν.