Ο πήχης στις σχέσεις ΚΔ-ΗΠΑ είναι ήδη ψηλά – Ποιες είναι οι προκλήσεις για το νέο πρέσβη Τζον Μπρέσλοου

Ο Τζον Μπρέσλοου, ο νέος πρέσβης των ΗΠΑ στη Λευκωσία, βρίσκεται ήδη στο νησί. Χωρίς προηγούμενη διπλωματική εμπειρία και άγνωστος πολιτικά, διαδέχεται την Τζούλι Ντέιβις, η οποία στη διάρκεια της θητείας της στην πρεσβεία των ΗΠΑ ανέβασε ψηλά τον πήχη των σχέσεων Κυπριακής Δημοκρατίας και Ηνωμένων Πολιτειών. Το ερώτημα που απασχολεί εδώ και καιρό τους πολιτικούς και διπλωματικούς διαλόγους είναι κατά πόσο ο Μπρέσλοου θα συνεχίσει από εκεί που σταμάτησε η Ντέιβις και, κυρίως, αν θα καταφέρει να ολοκληρώσει σημαντικές εκκρεμότητες που υπάρχουν από παλαιότερα.

Οι σχέσεις Λευκωσίας-Ουάσιγκτον σημείωσαν συνεχή άνοδο την τελευταία πενταετία, με κορυφαία στιγμή την επίσκεψη του Προέδρου Χριστοδουλίδη στον Λευκό Οίκο κατά τη θητεία Ντέιβις. Αυτή η πορεία φορτώνει πρόσθετο βάρος στον νέο πρέσβη των Ηνωμένων Πολιτειών, ως προς το αν οι διμερείς σχέσεις θα συνεχιστούν με την ίδια δυναμική.

Στην παρέμβασή του κατά τη διαδικασία επικύρωσης του διορισμού του από το Κογκρέσο, ο Τζον Μπρέσλοου δεν αποκάλυψε πολλά για το τι μπορεί να περιμένει η Λευκωσία από τον νέο Αμερικανό πρέσβη. Η επίδοση των διαπιστευτηρίων και οι κατ’ ιδίαν επαφές που θα ακολουθήσουν ίσως δώσουν μια πιο καθαρή εικόνα. Εκεί όμως θα φανεί η αποτελεσματικότητά του στην προώθηση των διμερών σχέσεων, λαμβάνοντας πάντα υπόψη ότι είναι η πρώτη φορά που οι ΗΠΑ επέλεξαν ένα μη διπλωμάτη για να αναλάβει την πρεσβεία στη Λευκωσία.

Βρίσκεται ήδη στην Κύπρο

Στην Κύπρο έφτασε ο νέος πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών, Τζον Μπρέσλοου, ο οποίος αναμένεται τις επόμενες ημέρες να επιδώσει τα διαπιστευτήριά του στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη.

Την άφιξη του Τζον Μπρέσλοου ανακοίνωσε η πρεσβεία των ΗΠΑ στην Κύπρο με ανάρτηση στην πλατφόρμα Χ, στην οποία σημείωσε ότι ο νέος πρέσβης προσβλέπει στην επικείμενη επίδοση των διαπιστευτηρίων του.

Ο κ. Μπρέσλοου, επιχειρηματίας και πρώην πολιτειακός ελεγκτής της Νεμπράσκα, διορίστηκε από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, και η υποψηφιότητά του επικυρώθηκε από τη Γερουσία στις 7 Αυγούστου 2026. Είναι ο πρώτος πολιτικά διορισμένος, μη διπλωμάτης καριέρας, που αναλαμβάνει τη θέση του πρέσβη των ΗΠΑ στην Κύπρο.

Γεννημένος και μεγαλωμένος στο Λίνκολν της Νεμπράσκα, ο Μπρέσλοου πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της επαγγελματικής του σταδιοδρομίας στον ιδιωτικό τομέα, ως ιδιοκτήτης και πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της Linweld, εταιρείας βιομηχανικών αερίων και εξοπλισμού συγκόλλησης. Υπηρέτησε επίσης ως πολιτειακός ελεγκτής της Νεμπράσκα από το 1991 έως το 1999, ενώ το 1998 διεκδίκησε ανεπιτυχώς το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών για τη θέση του κυβερνήτη της πολιτείας.

Τι είπε κατά την ακρόαση στη Γερουσία

Κατά την ακρόασή του ενώπιον της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας τον Απρίλιο, ο Μπρέσλοου χαρακτήρισε τη σχέση ΗΠΑ-Κύπρου ως «διαρκή φιλία», που βασίζεται στη συνεργασία και στη δέσμευση για ειρήνη, σημειώνοντας ότι οι διμερείς σχέσεις στηρίζονται σε κοινό όραμα για σταθερότητα και ευημερία στην Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο. Αναφέρθηκε στην εμβάθυνση της συνεργασίας ασφαλείας, ιδιαίτερα μετά την υπογραφή, τον Δεκέμβριο του 2018, της Δήλωσης Προθέσεων για τη διμερή συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας, και την ψήφιση, το 2019, του νόμου για την Εταιρική Σχέση Ασφάλειας και Ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ο νέος πρέσβης τόνισε επίσης τη στρατηγική σημασία της Κύπρου, λόγω της θέσης της στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής, ενώ αναφέρθηκε στη συνεργασία των δύο χωρών σε θέματα ασφάλειας και εκπαίδευσης.

Είπε ότι η πρώτη του προτεραιότητα θα ήταν η ασφάλεια των Αμερικανών πολιτών στην Κύπρο, αναγνωρίζοντας τον ρόλο της Κυπριακής Δημοκρατίας στην υποστήριξη επιχειρήσεων απομάκρυνσής τους από περιοχές κρίσης τα τελευταία χρόνια.

Ο Μπρέσλοου έθεσε παράλληλα ως στόχο την περαιτέρω ενίσχυση των εμπορικών και επενδυτικών σχέσεων, σημειώνοντας ότι η στενή συνεργασία των δύο χωρών έχει αυξήσει την εμπιστοσύνη αμερικανικών εταιρειών να εγκαταστήσουν ή να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους στην Κύπρο.

Σε ό,τι αφορά το Κυπριακό, δεσμεύτηκε να συνεχίσει να υποστηρίζει μια κυπριακής ιδιοκτησίας και υπό τη διευκόλυνση των Ηνωμένων Εθνών προσπάθεια για επανένωση της Κύπρου στη βάση μιας διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα για όλους τους Κυπρίους, σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.

Τα επιτεύγματα και οι εκκρεμότητες

Στη διάρκεια της τριετίας 2023-26 υπήρξαν πολλά παραδοτέα στις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Κύπρου. Ακολουθεί ένα δείγμα των όσων επιτεύχθηκαν, καθώς και του σημείου στο οποίο βρίσκονται σήμερα οι διμερείς σχέσεις:

● Οδικός Χάρτης Διμερούς Αμυντικής Συνεργασίας (Σεπτέμβριος 2024) μεταξύ Κύπρου-ΗΠΑ, στο πλαίσιο εμπέδωσης της πλήρους άρσης του εμπάργκο όπλων (ανακοινώθηκε τον Σεπτέμβριο 2022, λίγο πριν αναλάβει η πρέσβειρα Ντέιβις).

● Υπεγράφη από τον υπουργό Άμυνας Βασίλη Πάλμα και την υφυπουργό Άμυνας ΗΠΑ Σελέστ Γουόλαντερ, παρουσία της πρέσβειρας.

● Ενίσχυση της εικόνας της Κύπρου ως αξιόπιστου εταίρου ασφαλείας: δηλώσεις της ίδιας στην αποχαιρετιστήρια συνάντηση με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη (Μάιος 2026) για «δύο αξιοσημείωτα χρόνια», ιδίως στην ασφάλεια.

● Συνέχιση συνεργασίας γύρω από τον Κυπριακό Θαλάσσιο Διάδρομο, με αμερικανική αναγνώριση του ρόλου της Κύπρου σε επιχειρήσεις εκκένωσης (Λίβανος, Σουδάν, Ισραήλ).

● Αμερικανική συμμετοχή/στήριξη (μαζί με Κομισιόν, Γερμανία, Ελλάδα, Ιταλία, Ολλανδία, ΗΑΕ, Ην. Βασίλειο) στην κυπριακή πρωτοβουλία μεταφοράς βοήθειας στη Γάζα μέσω Λάρνακας.

● Προώθηση της διαδικασίας αξιολόγησης για ένταξη στο Visa Waiver Program (VWP) και επίσκεψη διυπηρεσιακής αμερικανικής ομάδας επί θητείας της.

● Ετήσιες πιστοποιήσεις συνεργασίας Κύπρου-ΗΠΑ στο πλαίσιο του East Med Act/NDAA.

● Στρατηγικός Διάλογος (Ιούνιος 2024): οι υπουργοί Εξωτερικών Άντονι Μπλίνκεν και Κωνσταντίνος Κόμπος συμφώνησαν στη θεσμοθέτησή του· η Κύπρος εντάχθηκε σε ομάδα 30 χωρών με τις οποίες οι ΗΠΑ διατηρούν τέτοιο διάλογο.

● Πρώτη σύνοδος (Οκτώβριος 2024, επί θητείας Ντέιβις): στο Προεδρικό Μέγαρο, με τον Κόμπο και τον βοηθό υπουργό Εξωτερικών ΗΠΑ James O’Brien· με θεματολογία: ασφάλεια, εκπαίδευση, επενδύσεις.

● Συνέχιση επί κυβέρνησης Τραμπ (Νοέμβριος 2025): συνάντηση Κόμπου με τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στο State Department· επιβεβαίωση «ιστορικά υψηλού επιπέδου» σχέσεων και στρατηγικού χαρακτήρα της ενεργειακής συνεργασίας, με πάγια στήριξη στο πλαίσιο ΣΑ ΟΗΕ.

● Σύνοδος Χιούστον (Ιούνιος 2026): οι υπουργοί Ενέργειας Κύπρου και Ελλάδας, ο πρέσβης του Ισραήλ και ο υπουργός Ενέργειας ΗΠΑ Κρις Ράιτ συμφώνησαν σε Οδικό Χάρτη Συνεργασίας εντός του 2026 (ενεργειακή ασφάλεια, φυσικό αέριο, καινοτομία, διασυνδεσιμότητα).

● Η επίσκεψη του Προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη στο Οβάλ Γραφείο, στις 30 Οκτωβρίου 2024, όπου συναντήθηκε με τον Πρόεδρο Μπάιντεν. Ήταν η πρώτη φορά που Κύπριος Πρόεδρος προσκλήθηκε στον Λευκό Οίκο από το 1996. Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε λίγες ημέρες μετά την ολοκλήρωση του πρώτου γύρου του νεοθεσμοθετημένου Στρατηγικού Διαλόγου Κύπρου-ΗΠΑ στη Λευκωσία, και λίγους μήνες μετά την υπογραφή αμυντικής συμφωνίας με το Πεντάγωνο.

Μερικές σημαντικές εκκρεμότητες

● Visa Waiver Program (VWP): Σε τεχνικό επίπεδο, η Κύπρος έχει ολοκληρώσει τα απαιτούμενα κριτήρια ένταξης (διαλειτουργικότητα συστημάτων, ποσοστό απόρριψης θεωρήσεων κάτω του 3%). Ωστόσο, η αμερικανική κυβέρνηση επαναξιολογεί συνολικά το πρόγραμμα και δεν έχει εντάξει νέες χώρες – εμπόδιο που δεν αφορά ειδικά την Κύπρο, αλλά επηρεάζει άμεσα την προοπτική της, χωρίς δημόσιο χρονοδιάγραμμα.

● Νομοθετική μονιμοποίηση της άρσης του εμπάργκο. Σημερινό καθεστώς: η άρση παραμένει διοικητική απόφαση που ανανεώνεται ετησίως βάσει πιστοποίησης του Προέδρου των ΗΠΑ (East Med Act/NDAA). Στο Κογκρέσο εκκρεμεί το δικομματικό νομοσχέδιο «Νόμος για τον Τερματισμό του Κυπριακού Εμπάργκο» (Μπιλιράκη-Πάππας-Τίτους-Μαλλιωτάκη), που θα επέκτεινε την ανανέωση σε πενταετή βάση και θα άνοιγε τον δρόμο για ένταξη στο πρόγραμμα Συνεργασίας για την Ειρήνη του ΝΑΤΟ. Έχει κατατεθεί επανειλημμένα (2024, εκ νέου 2025), αλλά δεν έχει ψηφιστεί.