Μπορούν άραγε οι τέχνες να ξαναϋφάνουν τις θεμελιώδεις ιδέες που συγκρότησαν τη λεγόμενη ευρωπαϊκή κουλτούρα; Μια έκθεση που διερευνά τους συσχετισμούς ανάμεσα στην ιστορικά διαμορφωμένη γλώσσα της υφαντικής και στις σύγχρονες εικαστικές πρακτικές, με τη συμμετοχή σημαντικών ονομάτων της διεθνούς εικαστικής σκηνής, επιχειρεί να απαντήσει.
 
Η διεθνής έκθεση «Yφαίνοντας την Ευρώπη: Ο Κόσμος ως Στοχασμός» εγκαινιάζεται στις 2 Δεκεμβρίου στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης- Πάφος 2017 και φιλοξενείται στο κτήριο Αττικόν και την Οικία Σέλλεϋ στην Πάφο, με τη συμμετοχή 21 καλλιτεχνών από 10 χώρες, μεταξύ των οποίων σπουδαία διεθνή ονόματα της τέχνης των νέων μέσων.
 
Info: Εγκαίνια 2/12, 19:00. Διάρκεια έως 31/12. Χώρος: Αττικόν Πάφος, Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 2017. Επιμέλεια – Σύλληψη: Έφη Κυπριανίδου. Αρχιτεκτονικός σχεδιασμός έκθεσης: Μυρτώ-Μαρία Βορεάκου. Συντονισμός: Γιάννης Σακέλλης, Μυρτώ-Μαρία Βορεάκου, Έφη Κυπριανίδου
 
Από την ομηρική Πηνελόπη και τις αναγεννησιακές ταπισερί, μέχρι τις σύγχρονες αντιλήψεις περί στοχασμού και θεραπευτικών ικανοτήτων της -λέγεται ότι ο Άλμπερτ Αϊνστάιν έπλεκε για να «ηρεμήσει» το μυαλό του και να καθαρίσει τη σκέψη του- η υφαντική, μια απ’ τις αρχαιότερες τέχνες στον κόσμο, είχε τη δική της θέση στο οικονομικό και κοινωνικό στάτους κάθε εποχής.  
 
Το έργο «Υφαίνοντας την Ευρώπη» καταπιάνεται με την οικοδόμηση της ευρωπαϊκής ταυτότητας και ιθαγένειας, η οποία μεταβάλλεται συνεχώς, αντί να έχει ένα συγκεκριμένο νόημα ή να αναφέρεται σε μια αναμφισβήτητη και συνεχή ιστορική πραγματικότητα.
 
Η επιμελήτριά της, καθηγήτρια φιλοσοφίας στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο, Έφη Κυπριανίδου, εξηγεί πως η έκθεση εξετάζει κριτικά τρεις τομείς που σχετίζονται με την ιστορία της τη σημειωτική της υφαντικής, ξεκινώντας με την ιστορική της γλώσσα.
 
«Από το λινό ύφασμα που χρησιμοποιούνταν για μουμιοποίηση στον ελληνικό χιτώνα, από το βυζαντινό μετάξι στο μεσαιωνικό ταπισερί, από το κυπριακό μεταξωτό στο ιταλικό βελούδο της Αναγέννησης στην ιταλική και γαλλική δαντέλα, η Ευρώπη σήμερα εξακολουθεί να φιλοξενεί εκατοντάδες κορυφαίους εμπόρους υφασμάτων και σχεδιαστές ρούχων. Τι μπορεί λοιπόν να προσφέρει η ιστορική γλώσσα της υφαντικής στις σύγχρονες εικαστικές πρακτικές, ιδιαίτερα σε όσες βασίζονται στην ψηφιακή τεχνολογία, όπως είναι τα νέα μέσα και η διαδικτυακή τέχνη; Με ποιους τρόπους μπορεί η σύγχρονη τέχνη να δώσει ζωή στη δημιουργία αντικειμένων από νήμα»;

Η υφαντική ως στοχασμός είναι η δεύτερη ενότητα που εξετάζει η έκθεση, σε μια προσπάθεια να απαντήσουμε αν μπορούμε να  θεωρήσουμε την τέχνη της υφαντικής, καθώς και τις τέχνες γενικότερα, ως ένα είδος που διαθέτει θεραπευτικές ικανότητες.
 
«Καθώς η τέχνη της υφαντικής συνδυάζει τόσο τις διανοητικές όσο και τις χειρωνακτικές δυνάμεις, έχει συσχετιστεί με το συλλογισμό και με ένα είδος πρακτικής σοφίας. Φαίνεται ότι στην περίπτωση ενός επιδέξιου υφαντή, ο επαναλαμβανόμενος χαρακτήρας της διαδικασίας, η αίσθηση του νήματος και η συγκέντρωση στις απαραίτητες κινήσεις των χεριών βοηθούν να καθαρίσει το μυαλό», λέει η Έφη Κυπριανίδου.

 
Το project «Υφαίνοντας την Ευρώπη» διερευνά ακόμα το ζήτημα της γυναικείας εργασίας και του ρόλου της γυναίκας και των «γυναικείων πρακτικών» στην ιστορία της τέχνης. Όπως εξηγεί η επιμελήτρια «κατά την Ομηρική Εποχή, η υφαντική ήταν ασχολία των ευγενών αλλά και των θεών. Στην εποχή του χαλκού, τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα συγκαταλέγονταν ανάμεσα στα πιο πολύτιμα εμπορικά αγαθά· στον Μεσαίωνα και στην Αναγέννηση τα ταπισερί ήταν ιδιαίτερα δημοφιλή και είχαν μεγάλη αξία, διακοσμώντας τα παλάτια και τις κατοικίες των ευγενών. Ωστόσο, είναι γεγονός ότι η ιστορία της τέχνης έχει αγνοήσει σε μεγάλο βαθμό την υφαντική, το κέντημα, το πλέξιμο και άλλες οικιακές χειροτεχνίες ως γυναικείες δουλειές που δεν αξίζουν το κύρος των “υψηλών” ή Καλών Τεχνών. Με την ενδυνάμωση του Γυναικείου Κινήματος, πολλές εικαστικοί οπαδοί του φεμινισμού χρησιμοποίησαν τις “γυναικείες πρακτικές της τέχνης” στα έργα τους για να αμφισβητήσουν το χαρακτηρισμό τους ως “χαμηλού επιπέδου” ή “διακοσμητικών”, σχολιάζοντας επίσης το ρόλο της γυναίκας στην ιστορία της τέχνης».
 

 
Η έκθεση συγκέντρωσε 21 καλλιτέχνες από 10 χώρες, μεταξύ των οποίων σημαντικά ονόματα της τέχνης των νέων μέσων, όπως η νοτιοκορεάτισσα εικαστικός Kimsooja, ο βέλγος καλλιτέχνης πολυμέσων, σκηνοθέτης και επιμελητής Johan Grimonprez, η αμερικανίδα εικαστικός, υφάντρα και ακτιβίστρια Cat Mazza, ο ισπανός εικαστικός με το έντονο πολιτικό στοιχείο Fernando Sánchez Castillo, η ισπανίδα φεμινίστρια καλλιτέχνις πολυμέσων Cristina Lucas, η ιταλίδα εικαστικός και περφόρμερ της σωματικής τέχνης Francesca Fini, η ελληνίδα εικαστικός Λουκία Αλαβάνου, η δουλειά της οποίας εξελίσσεται σε εικαστικό και ηχητικό κολάζ, η αμερικανίδα καλλιτέχνις Anne Wilson, γνωστή για τη δουλειά της με χρήση fiber art που περιλαμβάνει projects γλυπτικής, ζωγραφικής και ψηφιακής τεχνολογίας, η ελβετίδα φωτογράφος, εικαστικός και ακτιβίστρια Eva Borner, η αυστραλιανή καλλιτέχνις και υφάντρα Diana Wood Conroy, η βρετανίδα εικαστικός Janis Jefferies, το καινοτόμο έργο της οποίας τοποθετείται στο σταυροδρόμι των τεχνών, της κλωστοϋφαντουργίας και της πληροφορικής, η καλλιτέχνις και επιμελήτρια SarahJoy Ford, της οποίας η δουλειά με τα υφάσματα διερευνά φεμινιστικές και ΛΟΑΤ θεωρητικές απόψεις, ο έλληνας εικαστικός και ζωγράφος Νίκος Γυφτάκης, οι κύπριοι ανερχόμενοι καλλιτέχνες Χρίστος Αβραάμ, Κυριάκος Κουσουλίδης, Γιάννης Σακέλλης, Άννα Λυτρίδου, Μιχάλης Χαραλάμπους και Αναστασία Μηνά, αλλά και οι διακεκριμένοι εικαστικοί και ζωγράφοι Ελένη Νικοδήμου και Ερατώ Χατζησάββα.
 
Fernando Sánchez Castillo. 

Την έκθεση φιλοξενεί από τις 2 Δεκεμβρίου το κτήριο Αττικόν στην Πάφο, που μεταμορφώθηκε στη βάση του συμβολικού μαιανδρικού μοτίβου. «Ο μαίανδρος λειτουργεί ως ένα συνεχές νήμα, που ξεδιπλώνεται και καθοδηγεί τους θεατές μέσα από το χώρο· το νήμα είναι χαλαρό έτσι ώστε να αφήνει τους θεατές ελεύθερους να περιπλανηθούν στο διάστημα και να βυθιστούν στα χωρικά και χρονικά χαρακτηριστικά των έργων τέχνης», αναφέρει η επιμελήτρια του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού της έκθεσης, Μυρτώ Βορεάκου.

Την έκθεση συνοδεύει η έκδοση ενός βιβλίου στο οποίο η πρακτική της υφαντικής χρησιμοποιείται ως αφετηρία διερεύνησης της συγκρότησης της ευρωπαϊκής πολιτισμικής ταυτότητας. Αναπτύσσεται ένας διάλογος για την ανάγκη ανάλυσης της έννοιας της ύφανσης ως πολιτισμικής, πολιτικής και κοινωνικής πρακτικής μέσα από κείμενα φιλοσοφίας, πολιτισμικής θεωρίας και θεωρίας των τεχνών, αρχιτεκτονικής και λογοτεχνίας.

Χρίστος Αβραάμ. 

 
* Στην κύρια φωτογραφία, έργο της Francesca Fini.

Χορηγοί της έκθεσης είναι ο Φιλελεύθερος και το περιοδικό Φιλgood. 

Πηγή: philenews