Μια νέα ζωή για την ιστορική Πολυκατοικία Ρήγαινας

Στην οδό Λήδρας, στην καρδιά του ιστορικού κέντρου της Λευκωσίας, ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα κτήρια της πρωτεύουσας και χαρακτηριστικό δείγμα του μοντερνισμού στην Κύπρο, αποκτά νέα ζωή, διατηρώντας παράλληλα ζωντανή τη μνήμη της πόλης.

Στην είσοδο του, η παλιά επιγραφή με το όνομα «Πολυκατοικία Ρήγαινας», λειτουργεί πια ως ένας συμβολικός σύνδεσμος ανάμεσα στην προηγούμενη και τη νέα χρήση του κτηρίου – τη μετατροπή του σε MultiLiving Student Residence, μία φοιτητική εστία 33 δωματίων. Παράλληλα, ολοκληρώνονται και οι εργασίες στα ισόγεια και υπόγεια καταστήματα του κτηρίου, με ιδιοκτήτρια  εταιρεία την Gylito  properties.

Την αποκατάσταση και τον σχεδιασμό, με επιχορήγηση του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως, ανέλαβε η αρχιτέκτονας Παναγιώτα Αντρέου, με την οποία μιλάμε για τη βασική φιλοσοφια και τον σχεδιαστικό στόχο πίσω από την ανακαίνιση, που συνδυάσει την αρχιτεκτονική κληρονομιά με τις ανάγκες της σύγχρονης ζωής.

Η φιλοσοφία της επανάχρησης

Η βασική φιλοσοφία ήταν η διαχρονική αναβίωση του κτηρίου μέσα από την επανάχρηση, μετατρέποντάς το από ένα αδρανές κομμάτι του αστικού ιστού σε έναν ζωντανό πυρήνα νεανικής κοινότητας. Για την αρχιτέκτονα η πρόκληση ήταν να αποδειχθεί ότι η μοντέρνα κληρονομιά της Λευκωσίας μπορεί να ανταποκριθεί στις πιο σύγχρονες κοινωνικές ανάγκες, συμβάλλοντας παράλληλα στην αναζωογόνηση του ιστορικού κέντρου.

Σεβασμός στην αρχιτεκτονική ιστορία

Η προσέγγιση βασίστηκε στη διακριτικότητα των επεμβάσεων. Η υφιστάμενη δομή και ο χαρακτήρας του μοντερνισμού διατηρήθηκαν, ενώ οι σύγχρονες υποδομές, όπως ο κλιματισμός, τα δίκτυα και τα συστήματα πυρασφάλειας, ενσωματώθηκαν με όσο το δυνατόν μικρότερη επέμβαση στην αρχική αρχιτεκτονική.

Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε επίσης στη λειτουργικότητα. Οι ιδιωτικοί χώροι των φοιτητών σχεδιάστηκαν με έμφαση στην εργονομία και την ευελιξία, ενώ οι κοινόχρηστοι χώροι οργανώθηκαν ώστε να ενθαρρύνουν την κοινωνικοποίηση, διατηρώντας παράλληλα την αρχική ροή κίνησης του κτηρίου.

Τα στοιχεία που διατηρήθηκαν

Στο πλαίσιο της συνολικής αποκατάστασης, η επέμβαση εστίασε εξίσου στην εξωτερική και εσωτερική ταυτότητα του έργου. Εξωτερικά, οι όψεις εξυγιάνθηκαν από μεταγενέστερες αυθαίρετες προσθήκες και πινακίδες, επαναφέροντας την καθαρότητά της.  Ανάμεσα στα σημαντικότερα στοιχεία που διατηρήθηκαν και αναδείχθηκαν είναι ο φέρων οργανισμός από οπλισμένο σκυρόδεμα, το κεντρικό κλιμακοστάσιο με τα αυθεντικά μωσαϊκά και τις κουπαστές του, καθώς και ο αυθεντικός μεταλλικός ανελκυστήρας της εποχής.

Η πρόκληση της αποκατάστασης

Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις ήταν η ενσωμάτωση των σύγχρονων ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων χωρίς να αλλοιωθεί ο χαρακτήρας του διατηρητέου κτηρίου. Οι καθαρές επιφάνειες, οι λεπτές πλάκες και τα εμφανή δομικά στοιχεία του μοντερνισμού δεν άφηναν εύκολες λύσεις για την απόκρυψη καλωδίων και σωληνώσεων. Κάθε νέα όδευση έπρεπε να μελετηθεί ξεχωριστά και με ακρίβεια.

Παράλληλα, οι αλλεπάλληλες επικαλύψεις και μεταγενέστερες αυθαίρετες παρεμβάσεις καθιστούσαν δύσκολη την ανάγνωση της αυθεντικής δομής. Η πραγματική κατάσταση του κτηρίου και των υλικών αποκαλυπτόταν σταδιακά κατά τη διάρκεια των εργασιών, απαιτώντας συνεχή εγρήγορση και αναπροσαρμογή του σχεδιασμού.

Η γλώσσα του μοντερνισμού

Οι δυναμικές καμπύλες γωνίες με την στρογγυλεμένη γωνιακή διαμόρφωση των εξωστών (μπαλκονιών) που αγκαλιάζει τη διασταύρωση είναι το πιο εμβληματικό στοιχείο του κτηρίου. Αυτή η ρευστότητα, επηρεασμένη από το ρεύμα του Streamline Moderne, καταργεί την αυστηρή γωνία και δίνει μια αίσθηση κίνησης και κομψότητας στην αστική όψη.

Οι συνεχόμενες σειρές παραθύρων σε λωρίδα, ο ρυθμός δηλαδή των ανοιγμάτων που ακολουθεί πιστά τις καμπύλες του κτηρίου. Τα παράθυρα τοποθετούνται σε συνεχή οριζόντια διάταξη, μια κλασική μοντερνιστική αρχή που επιτρέπει στο φως να διαχέεται ομοιόμορφα στο εσωτερικό των φοιτητικών δωματίων, ενώ εξωτερικά τονίζει την οριζοντιότητα της σύνθεσης.

Τα εμφανή στοιχεία του φέροντος οργανισμού με το ισόγειο και ημιώροφο να αποκαλύπτουν και να αναδεικνύουν τα κατακόρυφα υποστυλωμάτα από οπλισμένο σκυρόδεμα με την αδρή υφή τους δημιουργούν έναν ξεκάθαρο δομικό κάνναβο. Ο φορέας δεν κρύβεται· αντίθετα, λειτουργεί ως το κύριο συνθετικό εργαλείο που οργανώνει τις μεγάλες γυάλινες επιφάνειες της βάσης του κτηρίου.

Ελεύθερα, 20.09.2026