Δεχόμαστε μόνο να μας επαινούν, τίποτε λιγότερο

Τις τελευταίες μέρες έχει ανοίξει ένας δημόσιος διάλογος για την χρησιμότητα της θεατρικής κριτικής και για το ποιοι πρέπει να γράφουν τέτοια κείμενα. Στον τόπο μας συνηθίζουμε να περιπλέκουμε απλά πράγματα.

Η θεατρική κριτική δεν είναι η γνώμη ενός θεατή που έχει κάθε δικαίωμα να εκφραστεί θετικά ή αρνητικά για οποιοδήποτε καλλιτεχνικό γεγονός έλαβε χώρα. Το γραμματειακό αυτό genre συνιστά αξιολόγηση και για να προβεί κανείς σε αξιολόγηση πρέπει να έχει τα ακαδημαϊκά εχέγγυα. Πρέπει να έχει σχετικές σπουδές και τριβή με το αντικείμενο που κρίνει.

Επίσης, καλό είναι να επαναφέρουμε τα όρια και τους ορισμούς. Ένα κριτικό σημείωμα αναφέρει επιγραμματικά τα σημεία που επιθυμεί να θίξει ο κριτικός και γι’ αυτό έχει μικρή έκταση. Δεν συνιστά πρόχειρη κριτική, όπως είδα να χαρακτηρίζεται το σημείωμα/ σχόλιό μου για το «Έγκλημα στο Orient Express». Ο κριτικός μπορεί να λέει ένα και να γνωρίζει εκατό. Τα εκτεταμένα κείμενα δεν συνιστούν απαραίτητα εμπεριστατωμένες κριτικές. Ανακεφαλαιώνοντας, άλλο η γνώμη, άλλο η κριτική και άλλο το κριτικό σημείωμα. 

Επιπρόσθετα, σκιαγραφώντας την κοινωνία των συντελεστών του θεάτρου δεν βλέπει κανείς παρά μια μικρογραφία του συνόλου της κοινωνίας μας που ολοφάνερα νοσεί βαθιά. Πρόσφατα, έγινε στα σχολεία εορτασμός για την 28η Οκτωβρίου. Στις δικές μου μαθήτριες είπα ένα μεγάλο μπράβο αλλά και ένα σχόλιο για σκέψη: «πάντα υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης». Αυτό ερμηνεύθηκε από τις μαθήτριες ως αρνητική κριτική και απόρριψη. Παραπονέθηκαν στους γονείς τους, οι γονείς τους με κατήγγειλαν στο ΥΠΑΝ, οι μεγαλόσχημοι παράγοντες του ΥΠΑΝ ζήτησαν από τον διευθυντή του σχολείου ενημέρωση και τέλος ο διευθυντής ζήτησε εξηγήσεις από τον γράφοντα.

Συμπέρασμα: δεν αντέχουμε την άβολη πραγματικότητα, ζούμε σε κόσμους ψευδαισθήσεων, δεχόμαστε μόνο να μας επαινούν, τίποτε λιγότερο. Κάνουμε τέχνη (sic) όχι για να εκφράσουμε την ψυχή μας αλλά για να θρέψουμε την ματαιοδοξία μας.

Κι αν υπάρχει ένα ελαφρυντικό στους ανώριμους έφηβους για τις τερατώδεις συμπεριφορές τους, αυτό αναιρείται όταν ενήλικες εκδηλώνουν συμπλεγματικές συμπεριφορές, χειρότερες κι από αυτές των 14χρονων. Το πιο θλιβερό, βέβαια, είναι ότι τα μέλη του ΔΣ του ΘΟΚ αντί να συσπειρωθούν και να ενώσουν δυνάμεις για το καλό του θεάτρου αναλώνονται σε παιχνίδια εξουσίας και επιβολής.

Η συγκρουσιακή τους διάθεση μόνο να βλάψει και να γκρεμίσει μπορεί. Αν σκεφτεί κανείς ότι επιχείρησαν να εμπλέξουν στις ίντριγκές τους ένα κριτικό σημείωμα για παραγωγή του ΘΟΚ, τότε αντιλαμβάνεται πως έγνοια τους είναι η αλληλοϋπόσκαψη κι όχι τα περιθώρια βελτίωσης, που πάντα υπάρχουν.

Κλείνω, στέλνοντας το μήνυμα σ’ εκείνους που εξαπέλυσαν τις επιθέσεις πως το μόνο που μ’ ενδιαφέρει είναι η συγκίνηση που μου προσφέρει η θεατρική πράξη και ο πόθος να αποκτήσουμε το θεατρικό γίγνεσθαι που είχαμε κάποτε στην Κύπρο και όχι τα «παιχνίδια των θρόνων». Κι όσο για τα απαξιωτικά τους σχόλια, η απάντηση έρχεται από τον Καβαφη: «οι ελαφροί ας με λέγουν ελαφρόν».