Πέγεια, όπως λέμε… Κάτω Πάφος από το 2020. Αυτός είναι ο σχεδιασμός του Δήμου Πέγειας όσον αφορά στην ανάδειξη του αρχαιολογικού του πλούτου, ο οποίος σε αντίθεση με τον αντίστοιχο της Κάτω Πάφου παραμένει άγνωστος και αναξιοποίητος για τον οικείο Δήμο.
Η προσπάθεια της δημοτικής Αρχής άρχισε με την εκλογή του νυν δημάρχου, Μαρίνου Λάμπρου, με στόχο οι σπουδαίες αρχαιότητες της περιοχής Αγίου Γεωργίου να αναδειχθούν και να αποτελέσουν έναν ενιαίο χώρο, αντίστοιχο με το Αρχαιολογικό Πάρκο Κάτω Πάφου.
Ο μεγαλεπήβολος στόχος προωθείται σε συνεργασία με το Τμήμα Αρχαιοτήτων και παρά τις μέχρι σήμερα καθυστερήσεις στους σχεδιασμούς, εκφράζεται η ελπίδα ότι το 2020 θα είναι το έτος υλοποίησης των σχεδιασμών.
Μιλώντας στον «Φ» ο δήμαρχος Πέγειας ξεκαθαρίζει ότι ο στόχος για τη δημιουργία ενός τέτοιου οργανωμένου χώρου είναι στο τραπέζι από πλευράς του δήμου, ωστόσο οι διαδικασίες που ακολουθούνται στα αρμόδια κρατικά τμήματα δημιουργούν την αίσθηση ότι η πρακτική υλοποίηση του μεγάλου έργου δεν θα προωθηθεί όσο γρήγορα επιθυμεί η τοπική κοινωνία.
«Έχω μάλιστα την αίσθηση ότι η ανάδειξη του αρχαιολογικού θησαυρού του Αγίου Γεωργίου», εκτίμησε ο δήμαρχος Πέγειας, «είναι δυνατό να συνδεθεί με τον ευρύτερο σχεδιασμό για τον Ακάμα, που είναι στο τελικό του στάδιο.
Εν πάση περιπτώσει, εμείς έχουμε καταθέσει τους σχεδιασμούς μας και θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε προς τον σκοπό αυτό, με στόχο την κατά το δυνατό συντομότερη υλοποίηση ενός τέτοιου έργου πολιτιστικής ανάπτυξης και ανάδειξης της περιοχής μας. Πρόκειται για ένα χώρο που, αν και υπολείπεται προβολής και διαφήμισης σε σχέση με τους αρχαιολογικούς θησαυρούς της Κάτω Πάφου, εντούτοις δεν υπολείπεται σπουδαιότητας αρχαιολογικών ευρημάτων και εντυπωσιακών για τον επισκέπτη εικόνων».
Οι αρχαιότητες της Πέγειας, που βρίσκονται κυρίως στη γραφική περιοχή πέριξ του αλιευτικού καταφυγίου του Αγίου Γεωργίου, έχουν εδώ και μια τριετία περίπου ενταχθεί σε έναν μεγαλόπνοο σχεδιασμό από το νέο Δημοτικό Συμβούλιο, επισημαίνει ο δήμαρχος Πέγειας.
«Εργαστήκαμε συστηματικά από την εκλογή μας ώστε η σημερινή κατάσταση να αλλάξει σύντομα», είπε χαρακτηριστικά, «ώστε οι χιλιάδες επισκέπτες της μαγευτικής περιοχής του Αγίου Γεωργίου να μην αρκούνται στο γραφικό λιμανάκι, στην εκκλησία που δεσπόζει της περιοχής και στις ψαροταβέρνες, αλλά να έχουν πλήρη εικόνα για την αρχαιολογική σπουδαιότητα της περιοχής».
Ο Μαρίνος Λάμπρου ανέφερε ότι η προστασία και ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου στον Άγιο Γεώργιο ήταν η πρώτιστη κίνηση με την εκλογή του.
«Ως νέα δημοτική Αρχή», είπε, «αποστείλαμε αμέσως μετά την εκλογή μας σχετική επιστολή προς το Τμήμα Αρχαιοτήτων για την ανάγκη προστασίας, ανάδειξης και αξιοποίησης των αρχαιολογικών θησαυρών της συγκεκριμένης περιοχής.
Θα πρέπει να ομολογήσουμε ότι το Τμήμα επέδειξε άμεση και θετικότατη αντίδραση στο θέμα, ευρισκόμενο σε συνεχή επαφή μαζί μας όλον αυτόν τον χρόνο και ενημερώνοντάς μας πρόσφατα ότι έχουν εξευρεθεί και ενταχθεί τα κονδύλια για την έναρξη βελτιωτικών εργασιών στον αρχαιολογικό χώρο.
Οι σπουδαίοι θησαυροί στον Άγιο Γεώργιο θα είναι κτήμα όλων των επισκεπτών, η πλειονότητα των οποίων όντως αγνοεί την ύπαρξη τους ή έστω τη σπουδαιότητά τους. Και αυτό ενώ μιλούμε για ένα Αρχαιολογικό Πάρκο αντίστοιχης ίσως σημασίας με αυτό της Κάτω Πάφου».
Το γεγονός της καθυστέρησης στην υλοποίηση των σχεδιασμών, επισημαίνει, δεν ακυρώνει τις προσπάθειες της δημοτικής Αρχής Πέγειας, η οποία θα συνεχίσει να πιέζει για την όσο το δυνατό συντομότερη έναρξη των εργασιών στον αρχαιολογικό της χώρο.
Χρήζει παρεμβάσεων και φροντίδας
Η κατάσταση στον Αρχαιολογικό Χώρο του Αγίου Γεωργίου Πέγειας δείχνει αμέσως ότι χρήζει παρεμβάσεων και σε επίπεδο καθημερινής φροντίδας, αναγνωρίζει ο δήμαρχος, επισημαίνοντας ότι σε όλα αυτά τα προβλήματα θα δοθούν λύσεις μετά την οριστικοποίηση του σχεδιασμού για βελτιώσεις από το Τμήμα Αρχαιοτήτων.
Λιγότερο σημαντική πτυχή για την προστασία και ανάδειξη των αρχαιοτήτων στον Άγιο Γεώργιο Πέγειας, πλην όμως σημαντική οικονομική αιμορραγία και έλλειψη προβολής, συνιστά η ελλιπής σήμανση για τον αρχαιολογικό χώρο. Η πρώτη σήμανση για την ύπαρξη αρχαιολογικού επισκέψιμου χώρου παρουσιάζεται στον επισκέπτη μόλις έξω από το κτήριο εισόδου στον αρχαιολογικό χώρο.
Οι ευθύνες από τους επαγγελματίες της περιοχής επιμερίζονται στην πτυχή αυτή τόσο στο Τμήμα Αρχαιοτήτων όσο και στον Δήμο Πέγειας, τον οποίο επίσης εγκαλούν για έλλειψη ενδιαφέροντος για πολλά χρόνια κατά το παρελθόν, προκειμένου να αναδειχθεί ένα σπουδαίο μνημείο της περιοχής που μπορεί να αποφέρει και σημαντικά έσοδα.
«Είναι κρίμα να υπάρχουν μέρες που ο Αρχαιολογικός Χώρος Πέγειας μετρά μόλις 10 ή 12 εισιτήρια εισόδου. Τέτοιος σημαντικός χώρος να εμφανίζει έσοδα 25 ή 30 ευρώ είναι αποκαρδιωτικό», επισημαίνει ο Μαρίνος Λάμπρου. «Γι΄αυτό και η ανάδειξη του χώρου ήταν η πρώτη μας ενέργεια. Και σήμερα, μπορούμε να πούμε ότι όλα αυτά τα προβλήματα χρόνων μπαίνουν πλέον σε μια σειρά για επίλυσή τους με τη συνεργασία του Τμήματος Αρχαιοτήτων».
Ανασκαφές σε 3 παλαιοχριστιανικές βασιλικές κι ένα λουτρώνα
Μεταξύ του 1952 και του 1955, το Τμήμα Αρχαιοτήτων ανέσκαψε τρεις παλαιοχριστιανικές βασιλικές και ένα λουτρώνα, που χρονολογούνται στον 6ο αιώνα μ.Χ.
Οι ανασκαφές συνεχίστηκαν την περίοδο 1992-98 από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και την Αρχαιολογική Αποστολή του υπουργείου Πολιτισμού της Ελλάδας από το 1999. Κατά τις ανασκαφές αυτές διαφάνηκε ότι στον Άγιο Γεώργιο υπήρχε κατά τα ρωμαϊκά και παλαιοχριστιανικά χρόνια ένας μεγάλος ανοχύρωτος οικισμός, ο οποίος αναπτύχθηκε ιδιαίτερα κατά την περίοδο του Ιουστινιανού (527-565 μ.Χ.).
Το κέντρο του οικισμού καταλαμβάνεται από μεγάλο συγκρότημα κτηρίων που περιλαμβάνει τη μεγάλη τρίκλιτη βασιλική Α, η οποία φέρει προσκτίσματα στη βόρειά της πλευρά και ένα περίστωο αίθριο με ένα βαπτιστήριο στα δυτικά. Μία μικρότερη τρίκλιτη βασιλική με εγκάρσιο κλίτος είναι προσαρτημένη στη βόρεια πλευρά του βαπτιστηρίου.
Στα δυτικά του συγκροτήματος υπάρχει ένα μεγάλο διώροφο κτήριο, κτισμένο στον τύπο της ελληνορωμαϊκής οικίας, το οποίο εικάζεται ότι είναι το επισκοπείο.
Βόρεια της βασιλικής Α, οι ανασκαφές έφεραν στο φως ένα λουτρώνα, ενσωματωμένο σε μια μεγάλη αυλή. Στα βορειοανατολικά, δίπλα από τον δρόμο που οδηγεί στην ενδοχώρα και στο σύγχρονο χωριό της Πέγειας, βρίσκονται τα κατάλοιπα της μικρής τρίκλιτης βασιλικής Γ. Στο κέντρο του οικισμού ανευρέθησαν κατάλοιπα οικιών, υπόγειες κινστέρνες και η τρίτη βασιλική του οικισμού (βασιλική Β).
Βρίσκονται σ’ έναν μαγευτικό εκδρομικό χώρο
Οι αρχαιολογικοί θησαυροί της Πέγειας βρίσκονται σε έναν από τους πλέον δημοφιλείς εκδρομικούς και προσκυνηματικούς χώρους της Πάφου.
Σε αντίθεση, ωστόσο, με τον γειτονικό ναό, το αλιευτικό καταφύγιο, την περίφημη Γερόνησο και τις ψαροταβέρνες της περιοχής, ο Αρχαιολογικός Χώρος Αγίου Γεωργίου Πέγειας παραμένει «κρυμμένος» από τη μεγάλη πλειονότητα των επισκεπτών της περιοχής.
Μέχρι πρότινος, σε ολόκληρη τη διαδρομή από τον κυκλοφοριακό κόμβο Πέγειας-Κόλπου των Κοραλλίων, δεν υπήρχε ούτε μια ένδειξη για την ύπαρξη ενός εκ των σπουδαιότερων αρχαιολογικών χώρων της επαρχίας Πάφου και της Κύπρου ολόκληρης, ενώ και όταν η ύπαρξή του γίνει αντιληπτή στο τέρμα της διαδρομής, με θλίψη διαπιστώνει κανείς ότι στοιχειώδεις ενέργειες προστασίας των αρχαιοτήτων δεν έχουν ληφθεί.
Ο δήμαρχος Πέγειας κάνει λόγο για έναν σπάνιο αρχαιολογικό θησαυρό που ωστόσο «φωνάζει» όντως για σοβαρά προβλήματα προστασίας από τις καιρικές συνθήκες. Το πρώτο πράγμα που καθίσταται εμφανές μόλις περάσεις το παραδοσιακό μικρό οίκημα που λειτουργεί ως εκδοτήριο εισιτηρίων και χώρος ενημέρωσης είναι ότι υπέροχα δάπεδα με ψηφιδωτά παραμένουν βορά στις καιρικές συνθήκες και κυρίως στην αλμύρα της θάλασσας.
Ο Μαρίνος Λάμπρου επισημαίνει ότι τα έργα που έχουν ουσιαστικά αποφασισθεί, αν και δεν υλοποιούνται όσο γρήγορα θα ήθελε ο Δήμος, θα αφορούν στην προστασία των ψηφιδωτών, κάποια εκ των οποίων έχουν ήδη υποστεί ζημιά, αλλού έχουν ξεθωριάσει, σε κάποια σημεία έφυγαν από τη θέση τους οι ψηφίδες, ενώ τα προστατευτικά σχοινιά δεν είναι δυστυχώς αποτρεπτικά για να τα υπερπηδήσουν επισκέπτες και να βολτάρουν ανενόχλητοι πάνω σε αυτά!
«Θα τοποθετηθεί στέγαστρο για να τα προστατεύει από τον ήλιο και τις βροχές», ανέφερε. «Αφού λόγω της τοποθεσίας η αμμοβολή και η αλμύρα της θάλασσας δεν είναι δυνατό να αντιμετωπισθούν, θα φροντίσουμε τουλάχιστον για αυτά που είναι εύκολο και φθηνό να γίνουν».
Οι σχίνοι στην περιοχή, αν και δείχνουν φρεσκοκλαδεμένοι και καθαρισμένοι, εντούτοις είναι προφανές ότι προκαλούν προβλήματα, αφού σε κάποια σημεία του περιφραγμένου χώρου «αγκαλιάζουν» αρχαιότητες ή πιέζουν περιτοιχίσματα. Η συνεχής έκθεση στα καιρικά φαινόμενα και η μη επαρκής συντήρηση συντείνουν επίσης στο να παρατηρούνται αποκολλήσεις σοβάδων και άλλων υλικών από σημεία των τοίχων εντός του περιφραγμένου χώρου.
