Το Έπος του ’40: Η Ελλάς αντέστη στα βουνά και στις πόλεις

 

Για τον ελληνικό στρατό οι συνολικές απώλειες στον ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940-41, τη γερμανική εισβολή, τη μάχη της Κρήτης και τη Μέση Ανατολή πλησιάζουν τους 15.000 αξιωματικούς και στρατιώτες. Οι τραυματίες ξεπέρασαν τους 60.000, ενώ ο λιμός και οι κακουχίες της Κατοχής οδήγησαν στο θάνατο περισσότερους από 300.000 πολίτες. Ο κυπριακός λαός συστρατεύτηκε, ιδιαίτερα μετά την είσοδο της Ελλάδας, στον συμμαχικό αγώνα σε όλα τα μέτωπα, έμπλεος πίστης στις ευρωπαϊκές αξίες και προσδοκιών για ελευθερία και ανεξαρτησία.  Έχουν καταγραφεί 374 πεσόντες στρατιώτες που ανήκαν στο βρετανικό στρατό, ενώ τάφοι και κενοτάφια Κυπρίων στρατιωτών είναι διασκορπισμένα στην Κύπρο και σε άλλες 23 χώρες, από την Αίγυπτο μέχρι τη Σιγκαπούρη. 

«Παύσατε πυρ» τιτλοφορεί τον Σεπτ. του 45 το πανηγυρικό του τεύχος ο «Αέρας», που εκτίθεται στην Έκθεση «1940 | Πρόσωπα και Εικόνες. Kύπρος – Ελλάδα» στο ΠΙΤΚ. Στην εισαγωγή σημειώνεται: «Ειδικώτερα η Ελλάδα, προσέρχεται με το κεφάλι υψηλά στον πανηγυρισμό της Νίκης γιατί η συμβολή της στον πόλεμο αυτόν ήταν μεγάλη και αποτελεσματική. Η αντίστασις της Ελλάδος εναντίον της ιταλικής επιθέσεως ήταν η μόνη ενθάρρυνσις της Μεγάλης Βρεττανίας στις σκοτεινές ώρες του 1940.  Η Ιταλία έρριξε κατά της Ελλάδος στην αρχή 8 μεραρχίες, μα ύστερα αναγκάστηκε να φέρη άλλες 18, δυνάμεις που προορίζονταν κανονικά για το μέτωπο της Λιβύης.  Αλλ’ ακόμη πιο ζωτικά συμφέροντα των Συμμάχων σώθηκαν από την αντίστασι των Ελλήνων κατά των Γερμανών.(…) Η Ελλάς αντέστη στα βουνά και στις πόλεις.  Μέχρι την απελευθέρωσι της πολέμησε 47 μήνες. Οι θυσίες της Ελλάδος είναι από τις μεγαλύτερες των Ηνωμένων Εθνών». 

Η Έκθεση αποτελεί καρπό συνδιοργάνωσης του ΠΙΤΚ και της πρεσβείας της Ελλάδας στην Κύπρο. Φυσικά και ψηφιοποιημένα τεκμήρια, περισυλλεγμένα με μεράκι από το ελληνικό δημόσιο, πλείστες κυπριακές ιδιωτικές συλλογές, κυπριακά και ξένα μουσεία και αρχεία, τους δύο ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς (ΡΙΚ και ΕΡΤ), αναδύονται -τα περισσότερα για πρώτη φορά- από τη σκόνη της ιστορίας.  Η έκθεση ολοκληρώνεται σε μία φωτεινή αίθουσα με την αποτύπωση φωτογραφικών πορτρέτων και ηχογραφημένων μαρτυριών των «Ξεχασμένων ενός Πολέμου» του Δ. Βαττή και της Ν.  Γεωργίου. Η συλλογή του υλικού και η επιμέλεια της έκθεσης ανήκουν στην Κατρίν Λουί Νικήτα,  με έμφαση στις ανθρώπινες μικροϊστορίες που υφαίνονται σε έναν αφηγηματικό ιστό με πολλαπλά μηνύματα, πάντα επίκαιρα για τη διεθνή πολιτική σκηνή. Οι ιστορικοί Π. Παπαπολυβίου και Στ. Κυμιωνής κατέγραψαν στοιχεία και αριθμούς που συνθέτουν το διεθνές και περιφερειακό παζλ ισχύος εκείνης της ταραγμένης εποχής. Επισκεφθείτε την έκθεση ως απότιση φόρου τιμής αυτές τις μέρες, αξίζει! 

Εικονογράφηση: Αυθεντική αφίσα του «ΟΧΙ» (δάνειο για την Έκθεση από το καφενείο χωριού Άρσος, Λεμεσός)

 

Φιλgood, τεύχος 244.