Από τις Βρυξέλλες πέρασε η φετινή Ετήσια Γενική Συνέλευση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συγγραφέων (European Writers’ Council – EWC), η σημαντική ευρωπαϊκή συνάντηση του χώρου του βιβλίου που επρόκειτο αρχικά να φιλοξενηθεί στη Λάρνακα, πριν χαθεί οριστικά για την Κύπρο στις αρχές του χρόνου.
Η διοργάνωση πραγματοποιήθηκε από τις 12 έως τις 14 Ιουνίου στη βελγική πρωτεύουσα, με την Ένωση Λογοτεχνών Κύπρου να εκπροσωπείται από τον αντιπρόεδρό της Ηλία Παντελίδη.
Κυρίαρχο θέμα της φετινής συνέλευσης ήταν οι επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης στον χώρο του βιβλίου και ειδικότερα η προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων των δημιουργών. Τα τελευταία χρόνια το EWC έχει αναδειχθεί σε έναν από τους πιο δραστήριους ευρωπαϊκούς φορείς στο ζήτημα, υποστηρίζοντας ότι η χρήση βιβλίων, μεταφράσεων και άλλων πνευματικών έργων για την εκπαίδευση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης δεν μπορεί να γίνεται χωρίς διαφάνεια, συναίνεση και δίκαιη αμοιβή των δημιουργών.
Η παρουσία της κυπριακής αντιπροσωπείας στις εργασίες της συνέλευσης έρχεται λίγους μήνες μετά τη δημόσια αντιπαράθεση που είχε ξεσπάσει για τη μεταφορά της διοργάνωσης από τη Λάρνακα στις Βρυξέλλες, εξέλιξη που η ΕΛΚ είχε αποδώσει σε καθυστερήσεις και αδυναμία έγκαιρης διεκπεραίωσης των αναγκαίων διαδικασιών από πλευράς Υφυπουργείου Πολιτισμού.
Η απώλεια της συνέλευσης θεωρήθηκε τότε ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η Κύπρος θα φιλοξενούσε εκπροσώπους συγγραφικών οργανώσεων από ολόκληρη την Ευρώπη, σε μια περίοδο κατά την οποία ο χώρος του βιβλίου βρίσκεται στο επίκεντρο κρίσιμων συζητήσεων για το μέλλον της δημιουργίας, της συγγραφής και των πνευματικών δικαιωμάτων.
Αυτό ακριβώς αποτυπώθηκε και στις εργασίες της φετινής συνέλευσης στις Βρυξέλλες. Σύμφωνα με την ΕΛΚ, στο επίκεντρο των επαφών και συζητήσεων βρέθηκαν τα πνευματικά δικαιώματα, οι προκλήσεις που δημιουργεί η τεχνητή νοημοσύνη στον χώρο του βιβλίου, η ελευθερία της έκφρασης, αλλά και η ανάγκη ενίσχυσης των συγγραφέων και μεταφραστών σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Τα ζητήματα αυτά απασχολούν ολοένα και περισσότερο τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς δημιουργών, καθώς η ραγδαία ανάπτυξη των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης έχει ανοίξει μια νέα συζήτηση για τη χρήση βιβλίων και άλλων πνευματικών έργων στην εκπαίδευση αλγορίθμων χωρίς τη συγκατάθεση ή την αμοιβή των δημιουργών.
Παράλληλα, οι συγγραφικές οργανώσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη θέτουν όλο και πιο έντονα ζητήματα οικονομικής βιωσιμότητας του επαγγέλματος, διαφάνειας στις ψηφιακές εκδόσεις και στήριξης της λογοτεχνικής μετάφρασης. Παράλληλα συζητήθηκαν τρόποι ενίσχυσης της λογοτεχνικής παραγωγής και της διασυνοριακής κυκλοφορίας βιβλίων μέσα από μεταφράσεις και ευρωπαϊκά προγράμματα.
Στο περιθώριο της συνέλευσης, ο Ηλίας Παντελίδης αξιοποίησε τις επαφές του με εκπροσώπους ευρωπαϊκών οργανώσεων για να αναφερθεί και στο κυπριακό πρόβλημα. Με την ιδιότητα και του κοινοτάρχη Αιγιαλούσας, μίλησε για τη συνεχιζόμενη τουρκική κατοχή κυπριακών εδαφών και τον ρόλο της λογοτεχνίας ως φορέα ιστορικής μνήμης.
Όπως ανέφερε, η λογοτεχνία λειτουργεί ταυτόχρονα ως γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ των λαών και ως μέσο διατήρησης της συλλογικής μνήμης. Στο πλαίσιο αυτό έκανε ειδική αναφορά στο ποίημα «Αιγιαλούσης Επίσκεψις» του Κυριάκου Χαραλαμπίδη, το οποίο, σύμφωνα με την ΕΛΚ, μεταφράζεται ήδη σε 29 γλώσσες.
Παρά το γεγονός ότι η φετινή συνέλευση πραγματοποιήθηκε τελικά μακριά από την Κύπρο, η συζήτηση γύρω από την απώλεια της διοργάνωσης παραμένει ανοικτή. Η παρουσία των Κυπρίων εκπροσώπων στις Βρυξέλλες υπενθύμισε όχι μόνο τη σημασία της συμμετοχής της χώρας στα ευρωπαϊκά δίκτυα λογοτεχνίας, αλλά και μια ευκαιρία διεθνούς προβολής που, όπως όλα δείχνουν, χάθηκε οριστικά πριν ακόμη ξεκινήσει.
