Ο απρόσμενος προορισμός που γνωρίζει «έκρηξη» τουρισμού: Η χώρα που αποκαλούν «Ελβετία του Καυκάσου»

Όσοι έχουν πάει λένε συνήθως τα ίδια: η ζωή είναι φθηνή, σε λίγες ώρες βρίσκεσαι στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας και η πρωτεύουσα ζωντανεύει τη νύχτα.

Τα τελευταία χρόνια ακούς όλο και συχνότερα κάποιον γνωστό να ετοιμάζει ταξίδι στη Γεωργία. Στο Instagram πληθαίνουν οι φωτογραφίες με παλιές σοβιετικές πολυκατοικίες και τα στριφογυριστά σοκάκια της Τιφλίδας. Όσοι έχουν πάει λένε συνήθως τα ίδια: η ζωή είναι φθηνή, το κρασί νέκταρ, σε λίγες ώρες βρίσκεσαι στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας ή σε εντυπωσιακό ορεινό τοπίο, και η πρωτεύουσα ζωντανεύει απρόσμενα τη νύχτα.

Πριν από μια δεκαετία, ωστόσο, οι Ευρωπαίοι τουρίστες απέφευγαν συστηματικά τη χώρα. «Πετούσα από το Μιλάνο και ήμουν η μόνη Ιταλίδα στο αεροπλάνο. Οι υπόλοιπες ήταν κυρίως μεγαλύτερες γυναίκες που δούλευαν στην Ιταλία ως οικιακές βοηθοί», θυμάται η συγγραφέας Ελεονόρα Σάκο. Σήμερα διατηρεί ένα μικρό ταξιδιωτικό γραφείο που ειδικεύεται στον Καύκασο. Η μεταμόρφωση, όπως διαπίστωσε επιτόπου η Βιόλα Στεφανέλο για τον ιταλικό ειδησεογραφικό ιστότοπο Il Post, ήταν καρπός μακρόχρονου και ιδιαίτερα προσεκτικού κρατικού σχεδιασμού.

Πώς η Γεωργία έστησε από το μηδέν μια τουριστική βιομηχανία
Όλα ξεκίνησαν το 2003. Τότε το γεωργιανό κράτος άρχισε να επενδύει σε μια σειρά από υποδομές και δημόσιες πολιτικές για να αναζωογονήσει τον τουρισμό και να εκσυγχρονίσει τη χώρα. Το 2005 ξεκίνησε πρόγραμμα κινήτρων για ξένους επενδυτές που θα έβαζαν χρήματα στον ξενοδοχειακό κλάδο. Αργότερα η χώρα υιοθέτησε την πολιτική των «ανοιχτών ουρανών», που επέτρεψε στις ξένες αεροπορικές, ακόμη και σε εκείνες χαμηλού κόστους, να ανοίξουν δρομολόγια προς τη Γεωργία. Η Τιφλίδα αναθεώρησε επίσης ριζικά το καθεστώς των θεωρήσεων εισόδου: οι πολίτες περίπου εκατό χωρών μπορούν πλέον να μείνουν στη χώρα έως έναν χρόνο χωρίς βίζα.

Παράλληλα, η κυβέρνηση ενθάρρυνε τους Γεωργιανούς να μαθαίνουν αγγλικά αντί για ρωσικά ως δεύτερη γλώσσα. Απέλυσε μαζικά αστυνομικούς και τους αντικατέστησε με νεότερους που μιλούσαν αγγλικά. Έφερε επίσης στη χώρα περίπου 1.500 φυσικούς ομιλητές της αγγλικής, που φιλοξενούνταν δωρεάν από γεωργιανές οικογένειες και πληρώνονταν, όχι ιδιαίτερα γενναιόδωρα, για να διδάσκουν τη γλώσσα και σε ενήλικες. Σήμερα στους περισσότερους τουριστικούς προορισμούς ο επισκέπτης δεν χρειάζεται να ξέρει λέξη γεωργιανά για να βρει τον δρόμο του.

Άλλαξαν και οι ίδιοι οι προορισμοί. Το Μπατούμι, στη Μαύρη Θάλασσα, μετατράπηκε σε παραθαλάσσιο θέρετρο γεμάτο ξενοδοχεία πέντε αστέρων και καζίνο. Στη Μέστια, στα βουνά της Σβανετίας, κατασκευάστηκαν αεροδρόμιο και αναβατήρες, με στόχο η περιοχή να γίνει η «Ελβετία του Καυκάσου». Ανακαινίστηκε και η παλιά πόλη της Τιφλίδας. Πολλά από τα έργα χρηματοδοτήθηκαν από το εξωτερικό. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, η Παγκόσμια Τράπεζα έχει διαθέσει περισσότερα από δύο δισεκατομμύρια ευρώ για την ανάπτυξη της χώρας, μέρος των οποίων πήγε σε τουριστικές διαδρομές, προστατευόμενες περιοχές και αποκατάσταση ιστορικών κέντρων.

Το γεωργιανό τουριστικό θαύμα
Η κυβέρνηση επένδυσε επίσης σε διαφημιστικές εκστρατείες για το δυτικό κοινό, αναθέτοντάς τες σε ιδιωτικά δημιουργικά γραφεία. Το 2017 το γραφείο Windfor’s σκέφτηκε μια εκστρατεία που σημείωσε τεράστια επιτυχία, γύρω από την άφιξη του τουρίστα υπ’ αριθμόν 6 εκατ! Τον υποδέχτηκε στο αεροδρόμιο ο ίδιος ο πρωθυπουργός. Του σερβιρίστηκε δείπνο με μενού που είχαν επιλέξει οι Γεωργιανοί με διαδικτυακή ψηφοφορία.

Η ιστορία έκανε τον γύρο του κόσμου, οι αφίξεις αυξήθηκαν κατά 25% σε σχέση με την ίδια περίοδο της προηγούμενης χρονιάς, και ο ίδιος ο τουρίστας κατέληξε να εγκατασταθεί στη χώρα. Σήμερα το Windfor’s, όπως και πολλά άλλα ιδιωτικά γραφεία, έχει σταματήσει τη συνεργασία με την κυβέρνηση. Η απόφαση πάρθηκε μετά την αυταρχική στροφή του κυβερνώντος λαϊκιστικού κόμματος Γεωργιανό Όνειρο το 2024 και το πάγωμα της ενταξιακής πορείας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Ακόμη και όταν κάναμε τις εκστρατείες, δυσκολευόμασταν να συμφωνήσουμε με την κυβέρνηση στο βασικό μήνυμα», θυμάται ο δημιουργικός διευθυντής του Windfor’s, Μπέκα Μεπαρισβίλι. «Οι οκτώ χιλιάδες χρόνια ιστορίας του γεωργιανού κρασιού είναι ιδανικό επιχείρημα, όπως και η γεωγραφία, οι τιμές, η φιλοξενία των ανθρώπων. Έχεις θάλασσα, βουνό, απίστευτη κουζίνα. Άλλο όμως να γράφεις σε μια αφίσα ότι είναι μια φανταστική χώρα και άλλο να φέρεις τον κόσμο και να του δείξεις ποιος πραγματικά είσαι».

Η χώρα εξακολουθεί να δρέπει τους καρπούς αυτής της δουλειάς. Το 2025 η Γεωργία υποδέχτηκε τον αριθμό ρεκόρ των 5,5 εκατομμυρίων διεθνών επισκεπτών. Το 2005 ήταν 526.000, ενώ στις αρχές της δεκαετίας του 2000 λιγότεροι από 100.000 τον χρόνο. Ένα καλό τέταρτο έφτασε μέσω του αεροδρομίου του Κουτάισι, γεωργιανής βάσης της ουγγρικής αεροπορικής χαμηλού κόστους Wizz Air. Η πλειονότητα των επισκεπτών, πάντως, δεν προέρχεται από την Ευρώπη ή τη Δύση. Εκτός από τους Ρώσους, που επιστρέφουν μαζικά τα τελευταία χρόνια, πολλοί έρχονται από τη Μέση Ανατολή. Παρ’ όλα αυτά, ορισμένες περιοχές, κυρίως η πρωτεύουσα, έχουν αλλάξει όψη για να ταιριάξουν στο δυτικό γούστο.

Στην Τιφλίδα η αλλαγή συνδέεται με ένα όνομα: τον επιχειρηματία Τεμούρ Ουγκουλάβα. Η εταιρεία του, ο όμιλος Adjara, ξεκίνησε το 2014 ανακαινίζοντας το ιστορικό τυπογραφείο όπου τυπώνονταν οι εφημερίδες του γεωργιανού Κομμουνιστικού Κόμματος. Η μία πτέρυγα έγινε το Rooms Hotel, το πρώτο ξενοδοχείο της πόλης με έντονη αρχιτεκτονική ταυτότητα, όπου ο αρχικός βιομηχανικός σκελετός έμεινε εκτεθειμένος.

Το 2018 στην άλλη πτέρυγα άνοιξε το Stamba. Οι τιμές του είναι απλησίαστες για τον μέσο Γεωργιανό, και στο ταβάνι του έχουν μείνει οι μηχανισμοί που μετέφεραν τις εφημερίδες στη γραμμή παραγωγής. Το 2016 ο όμιλος είχε ανοίξει και το Fabrika, έναν ξενώνα νεότητας σε παλιό κλωστοϋφαντουργείο, που έγινε ο πιο δημοφιλής στους Ευρωπαίους. Η μεγάλη του αυλή φιλοξενεί σήμερα χώρους κοινής εργασίας, καταστήματα με σανίδες πατινάζ και μεταχειρισμένα ρούχα, καφέ και εστιατόρια. Θυμίζει τις αναπλάσεις που άνθιζαν την ίδια εποχή στο Βερολίνο και σε άλλες πόλεις της Ανατολικής Ευρώπης.

Τιφλίδα, το νέο Βερολίνο
«Η Τιφλίδα παρουσιάστηκε ως το νέο Βερολίνο, όπου ο χορός κοστίζει ψίχουλα και τα εστιατόρια είναι εκπληκτικά», λέει η Σάκο. «Ήταν της μόδας να πηγαίνεις να δεις τα ερειπωμένα κτίρια, σύμβολα περασμένων μεγαλείων». Στη φήμη αυτή συνέβαλε και το Μπασιάνι, ο πιο περιζήτητος χώρος ηλεκτρονικής μουσικής της πόλης. Πολλοί λάτρεις του είδους από όλη την Ευρώπη πετούν εκεί για ένα σαββατοκύριακο με φθηνά εισιτήρια.

Το Μπασιάνι έχει παίξει και πολιτικό ρόλο: βρέθηκε στο επίκεντρο αγώνων για την αποποινικοποίηση των ναρκωτικών, οικολογικών κινητοποιήσεων και διαδηλώσεων για τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+. Στο μεγάλο κύμα διαμαρτυρίας του 2024 κατά του Γεωργιανού Ονείρου, που κυβερνά από το 2012, κατέβηκε ακόμη και σε «απεργία». Από τότε αντιμετωπίζει την περισσότερο ή λιγότερο ανοιχτή εχθρότητα της κυβέρνησης. Η εμπορική διευθύντρια του Adjara, Ανί Γκβατούα, αναγνωρίζει την επιρροή του ομίλου. «Μας λένε συχνά ότι βοηθήσαμε να στραφούν τα φώτα στη Γεωργία, και νομίζω ότι ισχύει». Δεν είχαν προβλέψει όμως ότι οι χώροι αυτοί θα διαμόρφωναν την εικόνα της χώρας στο μυαλό των Δυτικών.

Το αποτέλεσμα, κατά τη Σάκο, είναι ότι οι γειτονιές της Τιφλίδας έχουν «υπερεξευγενιστεί». Το Τσουγκουρέτι, η γειτονιά του Fabrika, ήταν κάποτε λαϊκή συνοικία κατοικίας. «Σήμερα βλέπεις μόνο καφέ γεμάτα ψηφιακούς νομάδες που δουλεύουν και μπαρ σε ετοιμόρροπα κτίρια. Δεν έχει μείνει ούτε ένας φούρνος». Η παλιά πόλη, ξαναχτισμένη σε μεγάλο βαθμό με μπετόν, φιλοξενεί κυρίως ξενοδοχεία και καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης, όπως τόσες ευρωπαϊκές πόλεις τέχνης. Οι Γεωργιανοί ήταν πάντα περήφανοι για τη φιλοξενία τους, για πολλούς όμως το ποτήρι έχει ξεχειλίσει. «Είναι ένας λαός με βαθιά επίγνωση της αξίας της ιστορίας, του πολιτισμού και της κουζίνας του, λίγο σαν εμάς τους Ιταλούς», λέει η Σάκο. «Και νιώθουν ταπεινωμένοι από αυτόν τον συχνά πολύ χυδαίο τουρισμό».

iefimerida.gr