Κοντεύει μισός αιώνας. Τα πάντα έχουν αλλάξει. Ακόμα και η πλατεία στην οποία στηνόταν το δέντρο με τις κίτρινες κορδέλες και τις φωτογραφίες των αγνοουμένων έχει αλλάξει. Πλέον το δέντρο μοιάζει παράταιρο. Δεν ταιριάζει με τα λαμπατέρ, τα παγκάκια και τα άλλα στολίδια της πόλης. Μη σας πω ότι χαλάει κιόλας το ντεκόρ. 
Λίγοι θυμούνται, λίγοι νοιάζονται. Η μάνα όμως είναι εκεί. Στο πρόσωπό της είναι χαραγμένος όλος ο πόνος που πέρασε ο τόπος, αλλά που πλέον δύσκολα είναι ορατός. Ακόμα και τα σημάδια του διαχωρισμού αντιμετωπίζονται σαν ένα φόντο που προσδίδει ένα μυστήριο στα στενά της πόλης. 
Η φωτογραφία του Ανδρέα Μανώλη στον χθεσινό Φιλελεύθερο, με τη μάνα του αγνοούμενου να τοποθετεί για άλλη μια χρονιά τη φωτογραφία του γιου της, ψάχνοντας απάντηση, μας βγάζει για λίγο από τον λήθαργό μας. Μας θυμίζει ποιοι είμαστε, από πού προερχόμαστε, την πορεία που διανύσαμε, αν και ακόμα είμαστε στο ίδιο σημείο. Θα έλεγε κανείς πως είναι μια φιγούρα από το παρελθόν. Είναι όμως μια ζωντανή παρουσία από το παρόν. Για κάποιους ανθρώπους ο χρόνος σταμάτησε το 1974. Ο γιος της, που ήταν τότε παιδί, θα ήταν σήμερα 60άρης, παππούς ίσως. Στο δέντρο είναι ακόμα παιδί, με αθώο βλέμμα, με πίστη σε αξίες που του εμφύσησαν για την πατρίδα για την οποία θυσιάστηκε. 
Η φωτογραφία της μάνας μάς συνδέει κάπως με τον πραγματικό μας κόσμο. Αυτόν που είναι θαμμένος κάτω από τη χρυσόσκονη με την οποία πασπαλίσαμε τα πάντα. Αναπόφευκτα ίσως. Ως ένας τρόπος για να προχωρήσουμε μπροστά. Με υπερβάλλοντα ζήλο όμως. 
Δεν πάνε πολλά χρονιά που ήμασταν σε τσαντίρια, που στεκόμασταν ουρά για συσσίτιο, που ψάχναμε αποφόρια να φορέσουμε. Αυτές είναι οι καταβολές μας. Τις ξεχάσαμε και οι ίδιοι. Για αυτό και η εικόνα της μαυροφορεμένης μάνας, με το εκείνο το βλέμμα της υπομονής, αποτελεί γροθιά στο στομάχι. Σαν ένας παράλληλος κόσμος που ζει δίπλα μας. Δεν είναι ο κόσμος που πουλά τον τόπο κομμάτι-κομμάτι. Είναι ένας άλλος κόσμος που ακόμα ζει σε άθλιους προσφυγικούς οικισμούς, που δεν επωφελήθηκε από κανένα μπουμ καμιάς ανάπτυξης, που παραμένει προσκολλημένος σε εικόνες τόπων που δεν υπάρχουν πια, που ψάχνει ακόμα τα παιδιά του. Απλώς για να τα κηδέψει, πριν φύγει από τη ζωή κι αυτός. Δεν έχει ψευδαισθήσεις. 
Σε λίγα χρόνια οι φιγούρες αυτές θα εξαφανιστούν. Μαζί τους ίσως και η μνήμη. 

chrystalla@phileleftheros.com