Μάνα, άφησες το παράθυρο ανοιχτό για 49 χρόνια… Ήταν ο τίτλος της έκθεσης φωτογραφίας της Ελένης Περικλέους Κέστα και του Γιώργου Πανταζή, στο Παλιό Λιμάνι της Λεμεσού. Στον ίδιο χώρο έπαιζε ένα εκπληκτικό βίντεο από τον Γερμανό Μarcus Schuetz, η ματιά ενός τρίτου, ξένου, μη Βαρωσιώτη!
Ο Γιώργος Πανταζής και η Ελένη Περικλέους Κέστα, αποτυπώνουν σε χαρτί φωτογραφικό, δυο ματιές, δυο κόσμους, μια πατρίδα, ένα Βαρώσι γκρίζο και μια θάλασσα γαλάζια. Μια έκθεση αντιθέσεων, το αρχιτεκτονικό μάτι του Γιώργου Πανταζή και η ρευστή γυναικεία συναισθηματικότητα που ξεχειλίζει από τις φωτογραφίες της Ελένης Κέστα. Η στατικότατα των κτιρίων στο πείσμα των χρόνων, η επιμονή της ύπαρξης, το άχρωμο και σκληρό μπετόν και η γεωμετρία των σχημάτων, η μονιμότητα που ενοχλεί, σε αντίθεση με την εναλλασσόμενη και αέναη κίνηση της θάλασσας, την ήρεμη θηλυκότητα των κυμάτων που τόσο αριστουργηματικά αποτυπώνει το μάτι της Ελένης.
Η σύνθεση των δύο έργων θα μπορούσε να μετουσιωθεί σε μια υπέροχη μουσική μελωδία, μια ωδή, ένα δραματικό crescendo στην υπαρκτή, πέτρινη, πακτωμένη, γενναία και πεισματάρα πολιτεία και ένα απαλό, συναισθηματικό diminuendo που να εκφράζει την απάνθρωπη της μοναξιά, να περιγράφει πώς χάθηκε στην άμμο και πώς επανεμφανίζεται μόνο στις ψυχές των κατοίκων της, ως σειρήνα ή ερινύα να τους υπενθυμίζει την ύπαρξή της! Αυτά αποκόμισα βλέποντας την έκθεση. Την απέραντη δύναμη και μοναξιά μιας πολιτείας που συντροφεύει, όχι η ανθρώπινη παρουσία, αλλά η φύση και η θάλασσα ως βάλσαμο στα όσα είδε, πέρασε και έζησε. Μια έκθεση τιμής και σθένους όχι μνήμης και δακρύων. Λίγοι το κατάλαβαν. Δεν είναι μνήμη το Βαρώσι.
Μια έκθεση σταθμός όχι μόνο για την ποιότητα της φωτογραφικής τέχνης των δύο καλλιτεχνών αλλά και για το υπέροχο στήσιμο, μια νοητή σκηνογραφία του Βαρωσιού του 2023, ένα παιγνίδι σχημάτων, το άπλετο άσπρο, το έντονο μαύρο, η απουσία του λόγου και το απέραντο γαλάζιο… Και η πόλη ως δοχείο κενό, διάτρητο και διαμπερές στο φως, ο επισκέπτης σχεδόν ακούει τον αέρα που διαπερνά τις πολυκατοικίες και κτυπά αλύπητα τα παράθυρα. Δεν είναι οι μανάδες μας που τα άφησαν ανοιχτά, πριν 49 χρόνια. Αυτές έτρεχαν σαν αλαφιασμένες μαινάδες να μας γλυτώσουν, άλλοι τα άφησαν και συνεχίζουν να τ’ αφήνουν να χάσκουν ορθάνοιχτα, και να σπάζουν, να γίνονται ένα με το χώμα, για να μην τα βλέπουμε. Τα παράθυρα θα μείνουν ανοιχτά, αγαπητή Ελένη και Γιώργο και Μarcus, η ατμόσφαιρα θα παραμείνει απόκοσμη, η φύση θα πάρει τη θέση της, και ο χρόνος θα παραμείνει αμείλικτος και θα μας φταίει μαζί με αυτούς που ρήμαξαν τον τόπο.
Τούτη η τελευταία φράση, ο υπέροχος τίτλος της έκθεσης, πέρασε και αυτή ως αεράκι ανώδυνο και δροσερό μιας ακόμη Λεμεσιανής νύχτας και έφυγε σιωπηρό όπως ήλθε… Στα εγκαίνια της έκθεσης στάθηκα πίσω για να μην ακούσω τις επίσημες ομιλίες των πολιτικών που επανέλαβαν, ως συνήθως, φορτικά εαυτούς… Τα ψηφίσματα, την αδιαλλαξία, τη διατράνωση της αποφασιστικότητάς για απελευθέρωση… Αυτά που ακούμε κάθε μέρα, κάθε ώρα που τελικά ούτε σημασία, ούτε βάρος έχουν.
Επιστρέφοντας στη χιλιόχρονη πρωτεύουσα σκέφτηκα ότι πήγα σε μια πόλη που πετά για να δω τα συντρίμμια μιας άλλης που καρτερά… Πιο Ιονεσκικό δεν υπάρχει! Είχε χρόνια να περάσω από τον παραλιακό δρόμο της Λεμεσού… Και όντως είδα μια πόλη που πετά, ναι, ένα χώρο που έσφυζε από ζωή, η θάλασσα, ο μόλος και ο καταπληκτικός πεζόδρομος, τα μπαλκόνια που κρέμονται στο κενό, ο κόσμος, οι ποδηλάτες, ο όποιος κόσμος! Έίναι όμορφη η σύγχρονη αρχιτεκτονική, της πάει της Λεμεσού τούτη η ανάπτυξη που δεν έχει ωδίνες…δεν έχει ανάγκη η πόλη να τρέξει να σώσει κάτι, να φτιάξει προσόψεις, να αναστυλώσει Πύλες και τείχη και να είναι σε μόνιμη εγρήγορση για τις άλλες πολιτείες που βρίσκονται από κάτω. Η αρχαία Λεμεσός κείται σε απόσταση, η Αμαθούντα είχε την τύχη να πέσει σε χέρια Γάλλων που την αγάπησαν και τη γνοιάστηκαν, ο μεσαίωνας υπάρχει αλλά είναι βαθιά κρυμμένος κάτω από κάστρο της, οι μνήμες των Ναϊτών υπάρχουν αχνές, το οθωμανικό της παρελθόν είναι εμφανέστατο, ενώ η αποικιοκρατική πανέμορφη αρχιτεκτονική της και όσα τη συνοδεύουν έχει παραδοθεί ορθά στο πανεπιστήμιο, στα νιάτα, που αναδημιουργούν χώρους ζωντανούς και σύγχρονους!
Η Λεμεσός δεν έχει κανένα άγχος για το μέλλον, εκεί αράξαν οι επενδυτές, όποιας φυλής και χρώματος και οι μπουλντόζες δεν είναι απειλή. Η πόλη ήταν πάντα ανοιχτή, έξω καρδιά, είναι λιμάνι που πάντα αγκάλιαζε τους «άλλους», τους πέριξ που βλέπουμε να χαίρονται χωρίς τύψεις τον πεζόδρομο και τη θαλάσσια αύρα… Η Λεμεσός πάντα υπήρξε πρωτοποριακή, είχε δημάρχους με όραμα, βιομήχανους ανοιχτόμυαλους, ποιητές και καλλιτέχνες, κοσμοπολίτες, γλεντζέδες και θεατράνθρωπους! Η σχέση με την Αλεξάνδρεια και την Ελλάδα απογείωσε τη Λεμεσό, τα κρασοχώρια την προστατεύουν, η ΚΕΟ, η πάλαι ποτέ Λαϊκή…και κάποτε το ξενοδοχείο Κούριο!
Δεν ανταγωνίζεται καμία άλλη πόλη η Λεμεσός, απέκτησε επάξια αυτό που ήθελε!
Εδώ κατάγραψε ο Γερμανός Marcus Schuetz τον Γιώργο Πανταζή να φεύγει από το μαυρόασπρο Βαρώσι της νιότης του και να περπατά στην παραλία της Λεμεσού, αυτή τη φορά στο φως ενός ηλιοβασιλέματος! Home away from Home:
Ελεύθερα, 18.6.2023
