Είχε καιρό να δούμε να πέφτει τέτοιο δούλεμα σε κοινοβουλευτική επιτροπή. Την περασμένη Τετάρτη πήγαμε με ενδιαφέρον στην συνεδρίαση του εν λόγω σώματος. Θέλαμε να ακούσουμε πώς θα αιτιολογούσαν οι αξιωματούχοι την ασυδοσία που επικρατούσε με τις εξαγωγές λογισμικών παρακολούθησης (spyware).
Ο «Φ» είχε τεκμηριώσει με αδιάψευστα ντοκουμέντα την ευκολία με την οποία εκδίδονταν τέτοιες άδειες από την υπηρεσία εμπορίου του Υπουργείου Ενέργειας. Κι αυτό το έπραξε με δημοσιεύματα από τις αρχές Σεπτεμβρίου του 2022 μέχρι και τον Νοέμβριο του ίδιου έτους. Το περιεχόμενο των ρεπορτάζ συμπεριλήφθηκαν στην επίσημη έκθεση της αρμόδιας εξεταστικής επιτροπής της Ευρωβουλής και υιοθετήθηκαν από την ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Σε μια περίπτωση, λογισμικό παρακολούθησης έκανε τον γύρο του κόσμου σε έξι μήνες. Δώσαμε άδεια προσωρινής εξαγωγής, προκειμένου το σύστημα να πάει σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου για σκοπούς επίδειξης. Σε άλλη περίπτωση εγκρίθηκε σχετικό αίτημα εταιρείας (UTX) τον Δεκέμβριο του 2021 με ισχύ για έναν χρόνο, προκειμένου σύστημα υποκλοπών να εξαχθεί στην ισραηλινή Ateros και από το Τελ Αβίβ να επανεξαχθεί κάπου αλλού (άγνωστο πού).
Είδαμε ακόμη λειτουργό της υπηρεσίας Εμπορίου να σπεύδει να εξυπηρετήσει την μετέπειτα καταδικασθείσα από το Επαρχιακό Δικαστήριο Λάρνακας, Ws-WiSpear, για να τη βοηθήσει να διακινήσει το λογισμικό εντός Ε.Ε. και να καταλήξει σε υπηρεσία πληροφοριών της Ολλανδίας. Προηγήθηκε e-mail εκ μέρους του ιδιοκτήτη της Ws-WiSpear προς την ιδιαιτέρα του τότε πρόεδρου του ΔΗΣΥ, Αβέρωφ Νεοφύτου. Ζητείτο μεσολάβηση, με το αίτημα να ικανοποιείται.
Για όλα αυτά, λοιπόν, περιμέναμε απαντήσεις. Αντ΄ αυτού, νιώσαμε ότι κάποιοι παίζουν με τη νοημοσύνη μας. Ότι μας εμπαίζουν προκλητικά. Κατ’ αρχήν οι αρμόδιοι Υπουργοί δεν έκαναν τον κόπο να εμφανιστούν. Όσο δε για τους ανώτερους λειτουργούς που εμφανίστηκαν στη θέση τους, με την εν γένει στάση τους εξευτέλισαν τη διαδικασία του κοινοβουλευτικού ελέγχου.
Ο αναπληρωτής διευθυντής του υπουργείου Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, Λουκής Συμεωνίδης, είπε πως «εξ όσων γνωρίζουμε δεν έχουν εκδοθεί άδειες για κατασκοπευτικούς μηχανισμούς». Μετά από αντίδραση του βουλευτή Άριστου Δαμιανού, ο κ. Συμεωνίδης επαναδιατύπωσε: «Λογισμικά διπλής χρήσης, ναι. Αλλά όχι κακόβουλα. Χωρίζονται σε δυο κατηγορίες».
Και η δεύτερή του τοποθέτηση ήταν εκτός πραγματικότητας. Τα είδη «διπλής χρήσης», όπως κατά κόρων εξηγήσαμε με δημοσιεύματά μας, είναι προϊόντα τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν είτε για καλό, είτε για κακό σκοπό. Τέτοια είναι και τα συστήματα υποκλοπών. Στα χέρια ενός σοβαρού κράτους, χρησιμοποιούνται για να εξιχνιαστούν εγκλήματα ή να αποτραπούν τρομοκρατικά κτυπήματα. Το ίδιο ακριβώς προϊόν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για παράνομη παρακολούθηση πολιτικών, δημοσιογράφων, ακτιβιστών… Σ΄ αυτό έγκειται η διπλή χρήση που λέμε.
Κι επειδή ο κ. Συμεωνίδης δεν τα είπε καλά, πήρε το λόγο μια λειτουργός της υπηρεσίας Εμπορίου, την οποία όχι μόνο δεν μας… σύστησε η προεδρεύουσα της κοινοβουλευτικής Επιτροπής, Φωτεινή Τσιρίδου, αλλά ούτε και η ίδια η δημόσια υπάλληλος δεν φρόντισε να αναφέρει το όνομά της. Η άγνωστη αυτή λειτουργός μας είπε ότι οι λειτουργοί της υπηρεσίας Εμπορίου καταλαβαίνουν αν πρόκειται για κακόβουλο ή… καλόβουλο (δική της η έκφραση) λογισμικό από την περιγραφή. Εδώ τα σχόλια περιττεύουν.
Ο μόνος που είπε καθαρές κουβέντες ήταν ο γενικός διευθυντής του Υφυπουργείου Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, Στέλιος Χειμώνας. Ήξερε το αντικείμενο, μίλησε για το υπό παρασκευή νομοσχέδιο για να ελεγχθούν τα λογισμικά παρακολούθησης και γενικά κινήθηκε στη σωστή κατεύθυνση. Υπάρχει και μια σημαντική λεπτομέρεια για τον κ. Χειμώνα. Από τις 22/04/2013 μέχρι και τις 31/8/2020 ήταν γενικός διευθυντής του Υπουργείου Ενέργειας. Σε μια περίοδο που έγιναν αρκετές εξαγωγές εταιρειών που παράγουν λογισμικά παρακολούθησης/υποκλοπών…
