Την έχουμε δει την εικόνα ανεβαίνοντας προς τη Σολιά και το Τρόοδος… Η συνύπαρξη μιας εκκλησίας και ενός τεμένους στην Περιστερώνα, εκεί αριστερά προς το κέντρο της κοινότητας, μόλις περάσεις το γεφύρι πάνω από το στεγνό ποτάμι.
Μια εικόνα του χτες που συχνά την προσπερνούμε είτε γιατί την έχουμε συνηθίσει είτε γιατί την θεωρούμε ξεπερασμένη, ίσως και χωρίς προοπτική.
Είναι έτσι όμως; Το μάθαμε από παιδιά πως αυτό ήταν μια ζωντανή (τότε) απόδειξη ειρηνικής συνύπαρξης. Στην ιστοσελίδα του Κοινοτικού Συμβουλίου Περιστερώνας διαβάζουμε πως: “Έχουμε αναφέρει ήδη το αξιολογώτερο μνημείο του χωριού, την εκκλησία των Αγίων Ιλαρίωνος και Βαρνάβα. Κοντά στην εκκλησία αυτή, βρίσκεται και το τουρκικό τζαμί, του οποίου ο μιναρές υψώνεται δίπλα στο καμπαναριό κι αποτελεί παράδειγμα της πολύχρονης συμβίωσης των Ελλήνων και των Τούρκων της Κύπρου. Μάλιστα σαν τέτοιο παράδειγμα, η εικόνα αυτή χρησιμοποιήθηκε και σε κυπριακό γραμματόσημο των 2 γροσιών και σε άλλο των 3/4 του γροσιού, της περιόδου της αγγλοκρατίας και τα δύο (επί βασιλέως Γεωργίου). Σήμερα η εκκλησία με το μιναρέ εικονίζεται στο χαρτονόμισμα των πέντε λιρών”. Το τέμενος είναι εκεί από τον 18ο αιώνα ενώ η εκκλησία είναι πολύ παλαιότερη, κτίσμα του 9ου ή 10ου αιώνα.
Μπορεί να μάς τέλειωσαν τα εργαλεία της παλαι ποτέ περήφανης (όπως νομίζαμε) κυπριακής λίρας, κι ας επιμένει σε χρόνο ενεστώτα η ανάρτηση. Οι χώροι λατρείας – πρωταγωνιστές εκείνου του πεντόλιρου παραμένουν εκεί συμβολίζοντας όχι μόνο το χτες αλλά (αισιοδοξούμε) και το αύριο, στην προοπτική μιας ελεύθερης και ενωμένης κοινωνίας. Βέβαια αυτό το παράδειγμα συνύπαρξης των ανθρώπων και των χώρων λατρείας διαφορετικών θρησκειών και δογμάτων δεν είναι μοναδική.
Αρκεί μια βόλτα στην περιοχή της Πύλης Πάφου ή στις γειτονιές Αγίου Ιωάννη και Αγίου Αντωνίου και στην «άλλη» Λευκωσία, την κατεχόμενη. Διαχρονικά η συνύπαρξη δεν ήταν πάντα ειρηνική, ούτε και οι συνθήκες που οδήγησαν στη γειτνίαση αφού σε κάποιες περιπτώσεις οι κατακτητές μετέτρεψαν εκκλησιές σε τζαμιά (ή, έδωσαν άλλη χρήση) όχι μόνο στα χρόνια της πρώτης κατοχής αλλά και πολύ αργότερα, από τα χρόνια 1957-58 και μετά…
Το ίχνος της Ιστορίας στην Περιστερώνα και αλλού επιβεβαιώνει μια (σκόπιμα;) ξεχασμένη πτυχή του Kυπριακού, αυτή των πολλών μικτών κοινοτήτων. Ας βγάλουν επιτέλους οι αρμόδιοι από τις αποθήκες κι ας ανατυπώσουν σε χιλιάδες αντίγραφα εκείνους τους χάρτες (έκδοση ΓΤΠ) που απέδιδαν χρωματικά τη διασπορά και την ανάμειξη του πληθυσμού. Κι ας δοθούν σε πολιτικούς και εμπειρογνώμονες και τις χιλιάδες των τουριστών που φεύγουν από την Κύπρο με την λανθασμένη εντύπωση που τα τελευταία πενήντα χρόνια περιγράφεται από τις εκατέρωθεν της κατοχικής γραμμής σημαίες και σύμβολα και μιλούν για τη μισή «ελληνική Κύπρο» και την άλλη μισή, την «τουρκική Κύπρο», σαν προπομπό των αντίστοιχων κρατιδίων της χωριστικής ΔΔΟ. Να δώσουν και στους μαθητές και τους φοιτητές, επαναστάτες και μη… Για να ξέρουν όλοι τη διαφορά από παραδείγματα ομοσπονδιακών συστημάτων που ουδεμία σχέση έχουν με την Κύπρο και να κατανοήσουν πως η επανένωση δεν μπορεί να στηριχτεί στον γεωγραφικό διαχωρισμό και κάποιες εδαφικές αναπροσαρμογές…
Δεν είναι χωρίς εξήγηση η σημερινή αναφορά που δεν μπορεί παρά να ξεκινήσει με την υπογράμμιση μιας εύκολης διαπίστωσης: Tα τεμένη των Τουρκοκυπρίων ουδεμία σχέση ή συγγένεια έχουν, μορφολογική, γεωμετρική ή όσον αφορά τα υλικά, με τα σημερινά φασιστικά απαστράπτοντα ισλαμικά τεμένη με τα οποία μια «άλλη» κατοχή έχει κατακλύσει την κατεχόμενη Κύπρο. Και να ΄σου τώρα που φτιάχνεται ένα «μικρό τζαμί» στον Απόστολο Αντρέα, με αλλαγή χρήσης υποστατικών του Μοναστηριού τα οποία το ΕΒΚΑΦ δηλώνει πως του ανήκουν! Σύμφωνα με τον τουρκοκυπριακό τύπο (βλ. επισκόπηση ΓΤΠ 26.7.2023) η απόφαση λήφθηκε γιατί, όπως δήλωσε ο ψευδοδήμαρχος του Ριζοκάρπασου, «το ζήτησαν οι πολίτες». Τι να εννοεί, άραγε, ο τοπικός εκφραστής της κατοχής; Σίγουρα δεν εννοεί τους Τουρκοκύπριους που για τετρακόσια πενήντα δύο χρόνια δεν χρειάστηκαν να πάνε στον Απόστολο Αντρέα για τη δική τους προσευχή – το πολύ να πήγαιναν κι αυτοί για ένα κερί στον Άγιο… Μα θα είναι μικρό το τζαμί! Να δείτε που πολύ σύντομα οι ίδιοι «πολίτες» θα αισθανθούν πως δεν χωράνε στο κλεμμένο υποστατικό της Μονής και το μικρό τζαμί και θα μας προκύψει ένα ακόμα τέμενος, μια εντονότερη έκφραση της πολιτιστικής κατοχής.
Υπήρξαν πολλές φωνές διαμαρτυρίας από Τουρκοκύπριους (βλ. και εφημερίδες Αβρούπα και Γενί Ντουζέν) που έθεσαν και ερωτήματα αν θα άρεσε στο καθεστώς και το ΕΒΚΑΦ να κτιζόταν μια εκκλησία δίπλα στο τέμενος Χαλά Σουλτάν. Το σεράϊ δεν τους δίνει σημασία. Άλλωστε ο σουλτάνος επιβεβαιώνει πως η Τουρκία θέλει και θα εργαστεί για τη λύση που όμως θα πρέπει να βασίζεται στη σημερινή πραγματικότητα επί του εδάφους. Μη του αμφισβητηθεί η ειλικρίνεια…
ktsimillis@cytanet.com.cy
