Δεν πέρασαν παρά μερικές μέρες από τότε που γράφαμε ότι η Ιστορία της χώρας μας είναι γεμάτη από τραγωδίες τις οποίες δεν προλάβαμε να αποτρέψουμε, γιατί τα ξεσπάσματα και η οργή μας δεν έχουν διάρκεια και βάθος, πιθανότατα επειδή μεγαλώσαμε χωρίς κουλτούρα λογοδοσίας.
Ακόμη μυρίζει το μελάνι των εφημερίδων από τα πρωτοσέλιδα τραγωδιών που έπληξαν τη χώρα, αλλά τα τελευταία χρόνια η αγανάκτησή μας εκτονώνεται μετά από μερικά post, που γράφονται εν βρασμώ, συνήθως για να μοιράσουν ευθύνες ή για να απονείμουν εύσημα.
«Κι αν για το Μαρί έχουμε ως ελαφρυντικό ότι κατά τον Πόλυ Πολυβίου ήταν «an accident waiting to happen» σαν αποτέλεσμα της ανεπάρκειας, τι να πούμε για τις μεγάλες τραγωδίες του Ιούλη, που οφείλονται σε εγκληματική προδοσία και ασύγγνωστη αφέλεια;» ήταν το ερώτημα που θέσαμε πριν από δυο βδομάδες, με αφορμή την επέτειο της τραγωδίας στη ναυτική βάση Ευάγγελος Φλωράκης και τις μαύρες επετείους που ακολούθησαν.
Δεν είμαστε εδώ για να διεκδικήσουμε το ρόλο του τιμητή των πάντων, κάθε άλλο. Οφείλουμε όμως να ρωτήσουμε εάν οι πυρκαγιές των τελευταίων χρόνων λειτούργησαν έστω και στοιχειωδώς ως μάθημα αποτροπής ή και αντιμετώπισης παρόμοιων καταστροφών. Η μεγάλη πυρκαγιά του 2016 στη Σολιά και η φονική πυρκαγιά του 2021 σε Λεμεσό και Λάρνακα, παραμένουν νωπές στη μνήμη μας και τα «γιατί» εξακολουθούν να πλανώνται αναπάντητα.
Ένα κράτος έχει ευθύνη να προσφέρει στους πολίτες ορισμένα αγαθά τα οποία αδυνατούν να εξασφαλίσουν από μόνοι τους, και ένα από αυτά είναι η ασφάλεια. Είναι εφιαλτική η σκέψη και μόνον ότι το κρατικό δάσος της Πάφου μπορεί να γίνει στάχτη μέσα σε μερικές ώρες, γι’ αυτό κανένας δεν μπορεί να προσπεράσει αδιαμαρτύρητα τις καταγγελίες ότι εδώ και χρόνια υπάρχουν ακάλυπτα ηλεκτροφόρα καλώδια στην καρδιά του πιο σημαντικού περιβαλλοντικού πνεύμονα της Κύπρου. Είναι παρήγορο το γεγονός ότι μέσα σε μερικές ώρες βρέθηκε λύση στο πρόβλημα, αλλά παραμένει τραγική η διαπίστωση ότι για μια ακόμη φορά λειτουργήσαμε ως επιμηθείς. Είναι λυπηρό για μια χώρα λιλιπούτειων μεγεθών να μην μπορούν να γίνουν εγκαίρως τα προφανή, γιατί η νόσος της ανεπάρκειας και της ανευθυνότητας έχει εξαπλωθεί σε επικίνδυνο βαθμό.
Οι τελευταίες πυρκαγιές σε Κύπρο, Ελλάδα και σε πολλές άλλες χώρες δεν είναι τίποτε άλλο παρά η απόδειξη ότι η περιβαλλοντική κρίση για την οποία μιλούμε, δεν είναι κάτι απομακρυσμένο, είναι ήδη μέσα στη ζωή μας και την καθημερινότητά μας. Το ερώτημα που χρήζει απάντησης είναι κατά πόσον η πολιτεία είναι έτοιμη να διαχειριστεί τέτοιες μείζονες κρίσεις και ασύμμετρες καταστροφές. Και επειδή η πολιτεία δεν είναι κάτι απρόσωπο, το ερώτημα στρέφεται προς όλους εμάς: Γνωρίζουμε τι θα κάνουμε στην ακραία περίπτωση μιας καταστροφής;
Η πανδημία του κορωνοϊού είναι ένα πολύ καλό παράδειγμα για την ανάγκη βασικής προετοιμασίας σε όλα τα επίπεδα. Τα τηλεοπτικά πλάνα που βλέπουμε από τις καταστροφές δασών στη Ρόδο και σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας και οπουδήποτε αλλού στον κόσμο, δεν είναι κινηματογραφικά εφέ, είναι μια πραγματικότητα που θα πρέπει να μας απασχολήσει, ατομικά και συλλογικά. Η καλλιέργεια κουλτούρας αυτοπροστασίας και μέριμνας για τον διπλανό μας, θα πρέπει να ιεραρχηθεί ως ύψιστη προτεραιότητα, ώστε την κρίσιμη ώρα ο πολίτης να είναι σε θέση να γνωρίζει τι κάνει και πως το κάνει, πού θα πρέπει να πάει, τι να αποφύγει και όλα αυτά που είναι απαραίτητα για την πολιτική προστασία.
Η τεχνολογική εξέλιξη προσφέρει σήμερα πολύτιμα εργαλεία, τα οποία μπορούν να τύχουν αξιοποίησης για τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα. Είναι πολλά τα παραδείγματα που μας θυμίζουν κάθε τόσο, ειδικά κάθε Ιούλη, πόσο καταστροφικά μπορεί να γίνουν τα πράγματα από τη μια στιγμή στην άλλη, όταν το λαμπρό αρχίζει να κρούζει. Ξεχασμένα εκρηκτικά, ξεχασμένα γυμνά ηλεκτροφόρα καλώδια και επικίνδυνα υλικά, κάθε είδους, μαζί με την συμπεριφορά, ανεύθυνων ανθρώπων, είναι ένας εξαιρετικά απειλητικός συνδυασμός. Μεταφορικά και κυριολεκτικά.
