Η θρησκεία ως εργαλείο πολιτικής πρόκλησης
Η είδηση μιλούσε για ανέγερση τεμένους δίπλα στο μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα στα κατεχόμενα. Οι αντιδράσεις πολλές, κυρίως από τις ελεύθερες περιοχές, αλλά όχι μόνο: «Η νοοτροπία που προσπαθεί να οικοδομήσει τζαμί στο μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα επιχειρεί να χρησιμοποιήσει τη θρησκεία ως εργαλείο για πολιτική πρόκληση», λέει η Τουρκοκύπρια «βουλευτής» Ντογούς Ντεριά. «Αναρωτιέμαι, τι θα έλεγαν αυτοί που θέλουν να προκαλέσουν εχθρότητα μεταξύ των κοινοτήτων με αυτό τον τρόπο, αν υπήρχε κάποιος που προσπαθούσε να χτίσει εκκλησία [δίπλα] στο τέμενος Χαλά Σουλτάν;».
Το μοναστήρι, όπως και το τέμενος στη Λάρνακα, δεν είναι μόνο τόποι λατρείας αλλά ανήκουν στην πολιτιστική κληρονομιά της Κύπρου, όπως παρατηρεί και η Ντεριά, όμως δεν βλέπω τι πειράζει να είναι δίπλα-δίπλα δυο ναοί διαφορετικών θρησκειών – θα μαλώσουν μεταξύ τους; Ποια είναι η ασφαλής απόσταση; Πέρα από ζητήματα αισθητικής και περιβάλλοντος (οι δυο πλευρές διαγωνίζονται στο κιτς), μια πράξη συνιστά πρόκληση και προσβολή μόνο αν η άλλη πλευρά την εκλαμβάνει ως τέτοια – χρειάζονται δύο, όπως στο τανγκό. Η τεράστια τουρκική σημαία πάνω στον Πενταδάχτυλο, π.χ., έγινε για να προκαλεί, να υπενθυμίζει την κατοχή εξαιτίας της οποίας καταπατώνται ελευθερίες και δικαιώματα, εκκλησίες έχουν γίνει στάβλοι, νεκροταφεία έχουν καταστραφεί, των μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς συμπεριλαμβανομένων – αυτό σε τι διαφέρει;
Κάθε τόσο κάποιος φανατικός ανόητος καίει ένα Κοράνι, όπως στη Στοκχόλμη πρόσφατα, και οι μουσουλμάνοι –ιδίως οι Ταλιμπάν του Αφγανιστάν και οι Ιρανοί αγιατολάδες– γίνονται έξαλλοι γιατί, λένε, είναι το ιερό βιβλίο τους. Ο Ερντογάν το παίρνει προσωπικά («Θα δείξουμε στους αλαζόνες της Δύσης ότι η προσβολή των μουσουλμάνων δεν είναι θέμα της ελευθερίας της έκφρασης») και απειλεί ότι δεν θα επιτρέψει την είσοδο της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ (που το κατάπιε μόλις είδε λίγο «φως»). Ιδού η θρησκεία ως εργαλείο πολιτικής πρόκλησης, μια επινόηση προσβολής με σκοπό τον ξεσηκωμό των μαζών, την οποία εκμεταλλεύονται οι εξουσιαστές για να επιβληθούν. Κάποιοι άλλοι ετοιμάζονται να κάψουν τη Βίβλο και την Τορά ως απάντηση. Όλα αυτά συνιστούν πρόκληση και πετυχαίνουν τον στόχο τους στον βαθμό που αυτός (ο «στόχος» δηλαδή) συμφωνεί ότι είναι ο αποδέκτης. Σαν να φωνάζει κάποιος μέσα στον πλήθος «βλάκααα!» και κάποιος προσβάλλεται… Στο κάτω-κάτω, τα αντίτυπα του Κορανιού, της Βίβλου και της Τορά τα αγόρασαν οι ίδιοι που τα καίνε. Αν είναι ιερά, γιατί τα πουλάνε τα βιβλιοπωλεία σε όποιον δεν πιστεύει; (Ιερά βιβλία υπάρχουν, ωστόσο. Είναι γραμμένα από συγγραφείς που αγαπώ και εκτιμώ, που προάγουν το ανθρώπινο πνεύμα και του ανοίγουν ορίζοντες. Αν υπάρχουν θεόπνευστα βιβλία, αυτά είναι).
Στην Κύπρο του 21ου αιώνα, η ηγεσία της Εκκλησίας –ελλείψει επιχειρημάτων– αφορίζει ανθρώπους επειδή δεν της αρέσουν οι απόψεις τους ή δεν συμπεριφέρονται όπως θα ήθελε. Αυτό δεν είναι απλώς πρόκληση, είναι καταπάτηση της ελευθερίας της έκφρασης. Στο Αφγανιστάν, οι Ταλιμπάν καίνε μουσικά όργανα επειδή η μουσική είναι «ανήθικη». Εκπρόσωπος του υπουργείου Αρετής (!) είπε ότι η μουσική «προκαλεί τη νεολαία να παραστρατήσει». Κάθε μορφή της απαγορεύτηκε παντού, τραγουδιστές και μουσικοί διώκονται και ξυλοκοπούνται… Μάλλον δικαίως ανησυχούν, επειδή η μουσική όντως μπορεί να ξεσηκώσει τον κόσμο – κάτι που, ωστόσο, μπορεί να κάνει και η απαγόρευσή της.
Οι γυναίκες, από την άλλη, είναι τα κυριότερα θύματα της χρήσης της θρησκείας ως εργαλείου καταστολής και καταπίεσης – από τα πιο «απλά» μέτρα όπως το ντύσιμο, ώς την απαγόρευση μόρφωσης και τον ακρωτηριασμό των γεννητικών οργάνων τους. Είναι γεγονός ότι τα πιο επικίνδυνα όπλα που απειλούν την εξουσία κάθε είδους –ιδίως τα φονταμενταλιστικά ιερατεία– είναι η Παιδεία και το σεξ. Αλλά οι αστοί πολιτικοί της Δύσης ανησυχούν περισσότερο για ένα βιβλίο που καίει κάποιος φανατικός ανεγκέφαλος, αποδεχόμενοι έτσι την εργαλειοποίηση της ανοησίας ως θρησκευτική πρόκληση, εξισώνοντάς την μάλιστα, στην καλύτερη περίπτωση, με την έκπτωση των ανθρώπινων ελευθεριών σαν μια από αυτές. Ο ορισμός της υποκρισίας…
chrarv@philelefheros.com
Ελεύθερα, 06.08.2023
